{"id":114510,"date":"2024-08-13T10:05:31","date_gmt":"2024-08-13T05:05:31","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=114510"},"modified":"2024-08-13T10:05:31","modified_gmt":"2024-08-13T05:05:31","slug":"turkmenistanda-hazar-denzi-durnukly-osusin-hatyrasyna-hyzmatdaslyk-atly-ylmy-amaly-maslahat-gecirildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/turkmenistanda-hazar-denzi-durnukly-osusin-hatyrasyna-hyzmatdaslyk-atly-ylmy-amaly-maslahat-gecirildi\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkmenistanda \u201cHazar de\u0148zi: durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 hatyrasyna hyzmatda\u015flyk\u201d atly ylmy-amaly maslahat ge\u00e7irildi"},"content":{"rendered":"<p>12-nji awgustda \u201cAwaza\u201d milli sy\u00fdahat\u00e7ylyk zolagynda Hazar de\u0148zini\u0148 g\u00fcni dabaraly bellenildi.<br \/>\nM\u00e4lim bol\u015fy \u00fdaly, Hazar de\u0148zini\u0148 g\u00fcn\u00fcni bellemek hakyndaky \u00e7\u00f6zg\u00fct 2007-nji \u00fdyly\u0148 ma\u00fdynda Baku \u015f\u00e4herinde ge\u00e7irilen T\u00e4hran Konwensi\u00fdasyny\u0148 birinji maslahatynda Hazar\u00fdaka \u00fdurtlar (Russi\u00fda Federasi\u00fdasy, Azerba\u00fdjan Respublikasy, E\u00fdran Yslam Respublikasy, Gazagystan Respublikasy we T\u00fcrkmenistan) tarapyndan kabul edildi. 2006-njy \u00fdyly\u0148 12-nji awgustynda Hazar de\u0148zini\u0148 de\u0148iz gur\u015fawyny goramak hakynda \u00c7ar\u00e7uwaly konwensi\u00fda g\u00fc\u00fdje girdi. T\u00e4hran Konwensi\u00fdasy Hazary\u0148 de\u0148iz gur\u015fawyny a\u00fdawly saklamaga, dikeltm\u00e4ge we gorap saklamaga g\u00f6n\u00fckdirilendir. \u00d6\u0148de go\u00fdlan wezipeler tebigaty goramagy\u0148 ykrar edilen halkara \u00fd\u00f6relgeleri\u0148 birn\u00e4\u00e7esine, hususan-da, Hazar de\u0148zini\u0148 biologik ba\u00fdlyklaryndan rejeli pe\u00fddalanmaga, da\u015fky gur\u015fawa \u00fdetiril\u00fd\u00e4n t\u00e4sirlere baha berm\u00e4ge, o\u0148a g\u00f6zeg\u00e7ilik etm\u00e4ge esaslan\u00fdar.<br \/>\nHormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy\u0148 ba\u015ftutanlygynda T\u00fcrkmenistan bu ugurdaky halkara hyzmatda\u015flygy\u0148 i\u015fje\u0148 gatna\u015fyjysy bolup, \u00e4hli gyzyklanma bildir\u00fd\u00e4n hyzmatda\u015flar bilen, ilkinji nobatda, Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 \u00e7\u00e4klerinde durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 \u00fcpj\u00fcn edilmegine, Hazary\u0148 de\u0148iz gur\u015fawyny\u0148 goralmagyna g\u00f6n\u00fckdirilen o\u0148yn gatna\u015fyklary \u00e7u\u0148la\u015fdyrmak ugrunda \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4r.<br \/>\nHazar\u00fdaka sebitde \u00fda\u015fa\u00fdan halklary\u0148, \u015fol sanda d\u00fcn\u00fd\u00e4d\u00e4ki \u00e4hli halklary\u0148 abadan\u00e7ylygyny\u0148 hatyrasyna g\u00f6n\u00fckdirilen, has takygy, t\u00e4sin suw gi\u0148i\u015fligini\u0148 ba\u00fdlyklaryny a\u00fdawly saklamak we artdyrmak, da\u015fky gur\u015fawy\u0148 abadan\u00e7ylygyna a\u00fdawly \u00e7emele\u015fmek maksatlary dur\u00fdar. \u015eu gezekki dabaralar hem \u00fdurdumyzy\u0148 alyp bar\u00fdan ekologi\u00fda sy\u00fdasatyny\u0148 \u00fcst\u00fcnliklere beslen\u00fd\u00e4ndigini\u0148 nobatdaky a\u00fddy\u0148 be\u00fdany boldy.<br \/>\nBa\u00fdram\u00e7ylygy\u0148 \u00e7\u00e4klerinde ylmy-amaly maslahat, sergi, sportu\u0148 d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fleri bo\u00fdun\u00e7a \u00fdary\u015flar ge\u00e7irildi. \u201cHazar de\u0148zi: durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 hatyrasyna hyzmatda\u015flyk\u201d atly ylmy-amaly maslahat hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy\u0148 tab\u015fyrygy bo\u00fdun\u00e7a T\u00fcrkmenistany\u0148 Da\u015fky gur\u015fawy goramak ministrligi we Hazar de\u0148zi instituty tarapyndan Da\u015fary i\u015fler ministrligini\u0148 goldaw bermeginde \u201cAwaza\u201d milli sy\u00fdahat\u00e7ylyk zolagyndaky \u201cBerkarar\u201d myhmanhanasynda guraldy.<br \/>\nMaslahata Ministrler Kabinetini\u0148 Ba\u015flygyny\u0148 orunbasary, da\u015fary i\u015fler ministri, degi\u015fli ministrlikleri\u0148 we pudakla\u00fdyn dolandyry\u015f edaralaryny\u0148, ugurda\u015f d\u00fcz\u00fcmleri\u0148 \u00fdolba\u015f\u00e7ylarydyr h\u00fcn\u00e4rmenleri, ylmy jemgy\u00fdet\u00e7iligi\u0148 wekilleri gatna\u015fdylar. Myhmanlary\u0148 hatarynda Hazar\u00fdaka d\u00f6wletleri\u0148, \u015fe\u00fdle-de T\u00fcrki\u00fd\u00e4ni\u0148, Gruzi\u00fdany\u0148, Rumyni\u00fdany\u0148, Be\u00fdik Britani\u00fdany\u0148, T\u00e4jigistany\u0148 \u00fdurdumyzdaky diplomatik wekilhanalaryny\u0148, abra\u00fdly halkara we sebit guramalaryny\u0148 wekilhanalaryny\u0148, \u015fol sanda BMG-ni\u0148 hemi\u015felik utga\u015fdyryjysyny\u0148 edarasyny\u0148, \u00d6s\u00fc\u015f maksatnamasyny\u0148, Da\u015fky gur\u015faw bo\u00fdun\u00e7a maksatnamasyny\u0148, \u00ddewropada Howpsuzlyk we Hyzmatda\u015flyk Guramasyny\u0148 A\u015fgabatdaky merkezini\u0148, BMG-ni\u0148 Azyk we oba hojalyk guramasyny\u0148 Merkezi Azi\u00fdada we Kawkazda balyk\u00e7ylyk we akulakultura bo\u00fdun\u00e7a komissi\u00fdasyny\u0148, B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 bankyny\u0148, Halkara de\u0148iz hukugy bo\u00fdun\u00e7a institutyny\u0148, Halkara ummanlar institutyny\u0148 we be\u00fdlekileri\u0148 wekilleri bar.<br \/>\nMyhmanhanany\u0148 e\u00fdwanynda Hazar de\u0148zini\u0148 tebigy g\u00f6zelliklerini, \u00fdurdumyzy\u0148 tebigaty goramak ulgamynda \u00fdeten sepgitlerini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n sergi \u00fda\u00fdba\u0148landyryldy.<br \/>\n\u00ddygnananlar hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy\u0148 \u00abHazar de\u0148zi: durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 hatyrasyna hyzmatda\u015flyk\u00bb atly ylmy-amaly maslahata gatna\u015fyjylara iberen Gutlagyny uly \u00fcns bilen di\u0148lediler. Gutlagda o\u0148yn Bitaraplyk sy\u00fdasatyna esaslanyp, T\u00fcrkmenistany\u0148 Hazar de\u0148zini\u0148 parahat\u00e7ylygy\u0148, ynany\u015fmagy\u0148 we dostlugy\u0148 de\u0148zi bolmagy ugrunda tagallalaryny dowam etdir\u00fd\u00e4ndigi bellenil\u00fd\u00e4r.<br \/>\nMaslahaty\u0148 g\u00fcn tertibine Hazar\u00fdaka \u00fdurtlary\u0148 hyzmatda\u015flygyny\u0148 ykdysady, durmu\u015f, ekologik meseleleri\u0148 birn\u00e4\u00e7esini\u0148 \u00e7\u00f6zg\u00fcdini \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi \u00fcpj\u00fcn etmek bilen bagly m\u00f6h\u00fcm meseleleri girizildi. \u00c7yky\u015flarda degi\u015fli ulgamda sebit d\u00f6wletlerinde, \u201cHazar ekologi\u00fda maksatnamasy\u201d atly sebit maksatnamasyny durmu\u015fa ge\u00e7irmegi\u0148 \u00e7\u00e4klerinde alnyp baryl\u00fdan k\u00f6ptaraply i\u015fler gi\u0148i\u015fle\u00fdin be\u00fdan edildi. Foruma gatna\u015fyjylary\u0148 belle\u00fdi\u015fleri \u00fdaly, Hazar\u00fdaka d\u00f6wletleri\u0148 b\u00e4\u015fisini\u0148 H\u00f6k\u00fcmetleri tarapyndan tassyklanan Hazar de\u0148zini\u0148 de\u0148iz gur\u015fawyny goramak hakynda \u00c7ar\u00e7uwaly konwensi\u00fda (T\u00e4hran Konwensi\u00fdasy) Hazar ekologi\u00fda maksatnamasyny\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u00fcst\u00fcnligi boldy. H\u00e4zirki wagtda bu resminamada kesgitlenen halkara hukuk esaslary Hazar meselesini\u0148 d\u00fcrli ugurlaryny kadala\u015fdyrmaga g\u00f6n\u00fckdirilen t\u00e4ze hukuk namalaryny\u0148 i\u015flenip ta\u00fd\u00fdarlanylmagynda we kabul edilmeginde \u00f6z be\u00fdanyny tap\u00fdar.<br \/>\nHazar de\u0148zini\u0148 kenar\u00fdaka zolagyny\u0148 tebigatyny goramak bo\u00fdun\u00e7a \u00e7\u00e4releri d\u00fczg\u00fcnle\u015fdir\u00fd\u00e4n ba\u015fga-da birn\u00e4\u00e7e resminamalary\u0148, \u015fol sanda E\u00fdrany\u0148 Ramsar \u015f\u00e4herinde BMG-ni\u0148 suwda \u00fda\u015fa\u00fdan gu\u015flary\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdan \u00fderleri h\u00f6km\u00fcnde halkara \u00e4hmi\u00fdetli Suw-batgalyk \u00fderler hakynda Konwensi\u00fdasyny\u0148 (Ramsar Konwensi\u00fdasy) kabul edilendigi nygtaldy. Ol tutu\u015flygyna ekoulgamlary\u0148 bir g\u00f6rn\u00fc\u015fine \u00fda-da habitatlary\u0148 bir g\u00f6rn\u00fc\u015fine \u2014 ha\u00fdsydyr bir anyk biologik g\u00f6rn\u00fc\u015fi\u0148 \u00fda-da g\u00f6rn\u00fc\u015fleri\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdan tebigy gur\u015fawyna (toka\u00fdlar, \u00fderasty gowaklar, k\u00f6ller, der\u00fdalar we be\u00fdlekiler) bagy\u015flanan ilkinji \u00e4hlumumy halkara ylala\u015fyk bolup dur\u00fdar.<br \/>\nHazar\u00fdaka d\u00f6wletleri\u0148 diplomatik wekilhanalaryny\u0148 wekillerini\u0148 \u00e7yky\u015flarynda h\u00e4zirki g\u00fcnde sebitde howpsuzlyk, ykdysady\u00fdet, ekologi\u00fda we tebigy seri\u015fdelerden pe\u00fddalanmak ulgamlaryndaky hyzmatda\u015flygy\u0148 meselelerini\u0148 gi\u0148 toplumyny \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan \u015fertnama-hukuk bin\u00fdadyny\u0148 kemala gelendigi nygtaldy. De\u0148izde hyzmatda\u015flyk etmegi\u0148 m\u00f6h\u00fcm meselelerine degi\u015fli b\u00e4\u015ftarapla\u00fdyn pudakla\u00fdyn resminamalary\u0148 taslamalary i\u015flenip ta\u00fd\u00fdarlanyldy. Hazar de\u0148zi kenar\u00fdaka \u00fdurtlary\u0148 arasynda hyzmatda\u015flygy has-da gi\u0148eltm\u00e4ge \u00fdardam ber\u00fd\u00e4r. \u015eunu\u0148 bilen baglylykda, foruma gatna\u015fyjylar Hazar de\u0148zini\u0148 durnukly \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148, tebigy ekoulgamy da\u015fky gur\u015fawy\u0148 durnuklylygyny kepillendir\u00fd\u00e4n derejesine \u00e7enli yzygiderli dikeltmegi\u0148 kenar\u00fdaka d\u00f6wletleri\u0148 \u00e4hlisini\u0148 bilelikd\u00e4ki tagallalary netijesinde m\u00fcmkin boljakdygyny bellediler. Bu ugurda alnyp baryl\u00fdan bilelikd\u00e4ki i\u015fleri\u0148 netijeliligini artdyrmak maksady bilen, BMG T\u00fcrkmenistany\u0148 Hazar de\u0148zini\u0148 suw gur\u015fawyny\u0148 ekologik ta\u00fddan howpsuzlygyny \u00fcpj\u00fcn etmek, onu\u0148 bioseri\u015fdelerini hem-de gazylyp alyn\u00fdan pe\u00fddaly ba\u00fdlyklaryny rejeli pe\u00fddalanmak baradaky gara\u00fdy\u015flaryny, t\u00fcrkmen tarapyny\u0148 Hazarda ylmy barlaglary ge\u00e7irmek hakynda Ylala\u015fygy i\u015fl\u00e4p ta\u00fd\u00fdarlamak bo\u00fdun\u00e7a ba\u015flangyjyny golda\u00fdar di\u00fdip, maslahata gatna\u015fyjylar nygtadylar.<br \/>\nHazary parahat\u00e7ylygy\u0148 we ylala\u015fygy\u0148 mekanyna, \u00e4hli meseleleri di\u0148e sy\u00fdasy-diplomatik seri\u015fdeler arkaly, d\u00f6wletleri\u0148 \u00f6zygty\u00fdarlylygyna hem-de \u00e7\u00e4k bitew\u00fcligine hormat go\u00fdmak esasynda \u00e7\u00f6zmegi\u0148 nusgasyna \u00f6w\u00fcrmek ugrundaky umumy maksatlardyr tagallalar \u00f6zara gatna\u015fyklary\u0148 kesgitle\u00fdji \u015ferti bolup dur\u00fdar. Hazary\u0148 biologik seri\u015fdelerini\u0148, de\u0148iz gur\u015fawyny\u0148 \u00fdagda\u00fdyna yzygiderli g\u00f6zeg\u00e7iligi amala a\u015fyrmak, bu ugurda ylmy barlaglary\u0148 gi\u0148 toplumyny ge\u00e7irmek hem m\u00f6h\u00fcm wezipeleri\u0148 hataryndadyr.<br \/>\n\u00c7yky\u015flarda \u00ddHHG-ni\u0148 A\u015fgabatdaky merkezi bilen gatna\u015fyklary\u0148 ugurlary gi\u0148i\u015fle\u00fdin be\u00fdan edildi. Merkez T\u00fcrkmenistany\u0148 ekologi\u00fda we ykdysady howpsuzlygy pugtalandyrmaga, sebitle\u00fdin hyzmatda\u015flygy gi\u0148eltm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilen ba\u015flangy\u00e7laryny golda\u00fdar. \u00ddHHG tarapyndan sebit derejesinde durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n iri ba\u015flangy\u00e7lary\u0148 we taslamalary\u0148 hatarynda ekologik ta\u00fddan arassa, \u00ab\u00fda\u015fyl\u00bb energi\u00fdany ilerletmek bilen birlikde, birn\u00e4\u00e7e k\u00f6pugurly wezipeleri \u00e7\u00f6zm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilen \u00abHazar de\u0148zi sebitinde \u00ab\u00fda\u015fyl\u00bb portlara we \u00f6zara baglany\u015fyga \u00fdardam bermek\u00bb taslamasyna a\u00fdratyn \u00fcns \u00e7ekildi.<br \/>\nMaslahata gatna\u015fyjylar forumy\u0148 netijelerini jeml\u00e4p, Hazar\u00fdaka \u00fdurtlarda bellenil\u00fd\u00e4n Hazar de\u0148zini\u0148 g\u00fcn\u00fcni\u0148 sebitde hyzmatda\u015flygy, parahat\u00e7ylygy we ynany\u015fmagy pugtalandyrmagy\u0148 m\u00f6h\u00fcmdigini \u00fdene-de bir gezek \u00e4\u015fg\u00e4r etmek \u00fc\u00e7in m\u00fcmkin\u00e7ilikdigini bellediler hem-de Hazar de\u0148zini\u0148 ygtybarly ekologik goraglylygyny, onu\u0148 umumy abadan\u00e7ylygy\u0148, \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 b\u00e4hbitlerine la\u00fdyk gel\u00fd\u00e4n m\u00fcmkin\u00e7iliklerini \u00f6sd\u00fcrmegi \u00fcpj\u00fcn etmekde halkara hyzmatda\u015flygy mundan be\u00fdl\u00e4k-de ilerletmegi\u0148 zerurdygyny a\u00fdtdylar.<br \/>\n\u00ddygnananlar hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy\u0148 adyna \u00dd\u00fczlenme kabul etdiler. Onda bildirilen myhmans\u00f6\u00fderlik we \u015fu gezekki \u00e7\u00e4r\u00e4ni\u0148 gurama\u00e7ylygyny\u0148 \u00fdokary derejesi, forumy ge\u00e7irmek \u00fc\u00e7in d\u00f6redilen aja\u00fdyp \u015fertler, tebigaty goramak \u00e7\u00e4relerine beril\u00fd\u00e4n \u00fcns, tebigy seri\u015fdeleri\u0148 rejeli pe\u00fddalanylmagyny, Hazary\u0148 da\u015fky gur\u015fawyny\u0148 netijeli goralmagyny \u00fcpj\u00fcn etmek ugrunda ekologik maksatly wajyp taslamalary\u0148 durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4ndigi \u00fc\u00e7in ho\u015fallyk be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r. Berkarar d\u00f6wleti\u0148 t\u00e4ze e\u00fd\u00fdamyny\u0148 Galkyny\u015fy d\u00f6wr\u00fcnde Hazar de\u0148zini\u0148 g\u00fcni mynasybetli guralan \u00e7\u00e4re o\u0148a gatna\u015fyjylarda we myhmanlarda \u00fdatdan \u00e7ykmajak t\u00e4sirleri galdyryp, \u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcni\u0148 bu t\u00e4sin tebigy \u201cmerjenini\u201d gorap saklamak ugrunda hyzmatda\u015flygy berkitmegi\u0148 \u00fdolunda \u00fdene bir m\u00f6h\u00fcm \u00e4dim boldy.<br \/>\nMyhmanlar \u00fc\u00e7in \u00abAwaza\u00bb milli sy\u00fdahat\u00e7ylyk zolagyna gezelen\u00e7leri g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcnde tut\u00fdan medeni maksatnama ta\u00fd\u00fdarlandy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>12-nji awgustda \u201cAwaza\u201d milli sy\u00fdahat\u00e7ylyk zolagynda Hazar de\u0148zini\u0148 g\u00fcni dabaraly bellenildi. M\u00e4lim bol\u015fy \u00fdaly, Hazar de\u0148zini\u0148 g\u00fcn\u00fcni bellemek hakyndaky \u00e7\u00f6zg\u00fct 2007-nji \u00fdyly\u0148 ma\u00fdynda Baku \u015f\u00e4herinde ge\u00e7irilen T\u00e4hran Konwensi\u00fdasyny\u0148 birinji maslahatynda Hazar\u00fdaka \u00fdurtlar (Russi\u00fda Federasi\u00fdasy, Azerba\u00fdjan Respublikasy, E\u00fdran Yslam Respublikasy, Gazagystan Respublikasy we T\u00fcrkmenistan) tarapyndan kabul edildi. 2006-njy \u00fdyly\u0148 12-nji awgustynda Hazar de\u0148zini\u0148 de\u0148iz gur\u015fawyny goramak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":114511,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/114510"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=114510"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/114510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":114512,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/114510\/revisions\/114512"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/114511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=114510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=114510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=114510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}