{"id":134180,"date":"2025-05-05T15:40:44","date_gmt":"2025-05-05T10:40:44","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=134180"},"modified":"2025-05-05T15:40:44","modified_gmt":"2025-05-05T10:40:44","slug":"kontinental-yewropadaky-ilkinji-otly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/kontinental-yewropadaky-ilkinji-otly\/","title":{"rendered":"Kontinental \u00ddewropadaky ilkinji otly"},"content":{"rendered":"<p>1835-nji \u00fdyly\u0148 5-nji ma\u00fdynda Belgi\u00fdany\u0148 Br\u00fdussel bilen Mehelen \u015f\u00e4herlerini\u0148 arasynda otly gatnawy \u00fdola go\u00fdul\u00fdar. \u015ee\u00fdlelikde Belgi\u00fda \u00ddewropada Be\u00fdik Britani\u00fdadan so\u0148ra otly gatnawyny \u00fdola go\u00fdan hem-de lokomotiw \u00f6nd\u00fcrip ba\u015flan ikinji \u00fdurt bol\u00fdar. \u015eol \u00fdyllar \u00fdurdu\u0148 b\u00fctin \u00e7\u00e4ginde demir \u00fdol tory d\u00f6redilip ba\u015flan\u00fdar. \u00ddurtda senagatla\u015fmagy\u0148 artmagy demir \u00fdollary\u0148 gurlu\u015fygyna itergi berdi. Demir \u00fdol gatnawynda bu \u00fdurtda gurlan \u201cLe Belge\u201d (\u201cBelgi\u00fdaly\u201d di\u00fdmegi a\u0148lad\u00fdar) lokomotiw ulanyl\u00fdar. \u201cJohn Cockerill &amp; Cie.\u201d Kompani\u00fdasy tarapyndan i\u015flenip ta\u00fd\u00fdarlanan demir \u00fdol ulagy kontinental \u00ddewropada \u00f6nd\u00fcrilen ilkinji lokomotiw bol\u00fdar. \u00ddurtda demir \u00fdol pudagy k\u00e4mille\u015fip, ge\u00e7en asyry\u0148 ortalaryna \u00e7enli \u00ddewropada lokomotiw \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini\u0148 merkezi bol\u00fdar. \u201cCockerill\u201d-den ba\u015fga-da \u00fdurtda \u201cSoci\u00e9t\u00e9 Anglo-Franco-Belge\u201d, \u201cLa Meuse\u201d we \u201cAteliers de Tubize\u201d \u00fdaly demir \u00fdol ulaglaryny \u00f6nd\u00fcrmekde we diza\u00fdn etmekde \u00fd\u00f6ritele\u015fen kompani\u00fdalar pe\u00fdda bol\u00fdar. 1836-njy \u00fdylda Antwerpen port \u015f\u00e4herine \u00e7enli demir \u00fdol gurlup gutaryl\u00fdar. 1843-nji \u00fdylda \u00fdurtda demirgazyk-g\u00fcnorta hem-de g\u00fcndogar-g\u00fcnbatar ugurlarynda demir \u00fdol ulgamy i\u015fe girizil\u00fd\u00e4r.<br \/>\nGe\u00e7en asyry\u0148 ba\u015flaryna \u00e7enli demir ulgamlary d\u00f6wleti\u0148 e\u00fde\u00e7iligine ge\u00e7irildi. \u015ee\u00fdlelikde demir \u00fdol ulgamy Belgi\u00fdany\u0148 Milli demir \u00fdol kompani\u00fdasyn degi\u015fli edil\u00fd\u00e4r. Bu monopoli\u00fda 2000-nji \u00fdyllarda demir ulgamy ga\u00fdtadan liberalla\u015fdyryl\u00fdan\u00e7a dowam ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1835-nji \u00fdyly\u0148 5-nji ma\u00fdynda Belgi\u00fdany\u0148 Br\u00fdussel bilen Mehelen \u015f\u00e4herlerini\u0148 arasynda otly gatnawy \u00fdola go\u00fdul\u00fdar. \u015ee\u00fdlelikde Belgi\u00fda \u00ddewropada Be\u00fdik Britani\u00fdadan so\u0148ra otly gatnawyny \u00fdola go\u00fdan hem-de lokomotiw \u00f6nd\u00fcrip ba\u015flan ikinji \u00fdurt bol\u00fdar. \u015eol \u00fdyllar \u00fdurdu\u0148 b\u00fctin \u00e7\u00e4ginde demir \u00fdol tory d\u00f6redilip ba\u015flan\u00fdar. \u00ddurtda senagatla\u015fmagy\u0148 artmagy demir \u00fdollary\u0148 gurlu\u015fygyna itergi berdi. Demir \u00fdol gatnawynda bu \u00fdurtda gurlan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":134182,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[402],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/134180"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=134180"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/134180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134183,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/134180\/revisions\/134183"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/134182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=134180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=134180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=134180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}