{"id":140060,"date":"2025-07-04T10:13:06","date_gmt":"2025-07-04T05:13:06","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=140060"},"modified":"2025-07-11T10:13:26","modified_gmt":"2025-07-11T05:13:26","slug":"deniz-kenarynyn-we-suwunyn-saglyga-peydasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/deniz-kenarynyn-we-suwunyn-saglyga-peydasy\/","title":{"rendered":"De\u0148i\u00adz kenaryny\u0148 we suwuny\u0148 sag\u00adly\u00adga pe\u00fd\u00adda\u00adsy"},"content":{"rendered":"<p>To\u00admus pas\u00adly\u00adny\u0148 gel\u00adme\u00adgi bi\u00adlen adam\u00adla\u00adry\u0148 ag\u00adla\u00adba b\u00f6\u00adle\u00adgi ni\u00adr\u00e4\u00addir bir \u00fder\u00ade dyn\u00e7 al\u00adma\u00adga git\u00adme\u00adgi me\u00ad\u00fdil\u00adle\u015f\u00addir\u00ad\u00fd\u00e4r. Me\u00ad\u00fdil\u00adle\u015f\u00addi\u00adril\u00ad\u00fd\u00e4n \u00fder\u00adler\u00adde de\u00ad\u0148iz ke\u00adnar\u00adla\u00adry \u00f6\u0148\u00add\u00e4\u00adki or\u00adny e\u00fde\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r. De\u0148\u00adzi\u0148 t\u00e4\u00adsin te\u00adbi\u00adga\u00adty\u00adny syn\u00adla\u00admak we de\u00ad\u0148iz ke\u00adnar\u00adla\u00adryn\u00adda dyn\u00e7 al\u00admak ada\u00adma eg\u00adsil\u00admez g\u00fc\u00fd\u00e7-kuw\u00adwat ber\u00ad\u00fd\u00e4r. De\u0148\u00adzi\u0148 ho\u00adwa\u00adsy we \u00e7\u00fc\u00fd\u00ad\u015fe \u00fda\u00adly du\u00adry g\u00f6m-g\u00f6k su\u00adwy de\u00adri\u00add\u00e4\u00adki d\u00fc\u00adw\u00fcr\u00adtik\u00adler\u00adden ba\u015f\u00adlap, dem\u00adgys\u00adma, ys\u00adgyn\u00adsyz\u00adlyk, dart\u00adgyn\u00adly\u00adlyk we gi\u00adji\u00adle\u00adw\u00fck \u00fda\u00adly d\u00fcr\u00adli ke\u00adsel\u00adle\u00adri\u0148 \u00f6\u0148\u00fc\u00adni al\u00adma\u00adga \u00fdar\u00addam ed\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu\u00adlar\u00addan ba\u015f\u00adga-da, de\u00ad\u0148iz ke\u00adna\u00adry\u00adny\u0148 im\u00admu\u00adni\u00adte\u00adti g\u00fc\u00fd\u00e7\u00adlen\u00addir\u00admek\u00adde, be\u00fd\u00adni\u00adni k\u00f6\u00ad\u015fe\u015f\u00addir\u00admek\u00adde pe\u00fd\u00adda\u00adsy di\u00fd\u00adse\u0148 ulu\u00addyr.<br \/>\nSy\u00ad\u00fda\u00adhat\u00ad\u00e7y\u00adla\u00adry\u0148 k\u00f6\u00adp\u00fc\u00adsi de\u0148\u00adzi gud\u00adrat\u00adly be\u00adjer\u00adgi h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde su\u00adrat\u00adlan\u00addyr\u00ad\u00fdar\u00adlar. De\u00ad\u0148iz\u00adde \u00fd\u00fcz\u00admek, de\u0148\u00adzi\u0148 \u00fdod\u00adla\u015f\u00addy\u00adry\u00adlan ho\u00adwa\u00adsyn\u00addan dem al\u00admak we tol\u00adkun\u00adla\u00adry\u0148 se\u00adsi\u00adni di\u0148\u00adle\u00admek \u2013<br \/>\nbu\u00adlar el\u00ad\u00fdet\u00admez te\u00adbi\u00adgy be\u00adjer\u00adgi\u00adler ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar. Ir\u00adki d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adler\u00adden b\u00e4\u00adri luk\u00adman\u00adlar de\u00ad\u0148iz\u00adde \u00fd\u00fcz\u00adme\u00adgi\u0148 bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e ke\u00adsel\u00adlere gar\u015fy g\u00f6re\u015fmekde pe\u00fd\u00adda\u00adly\u00addy\u00adgy\u00adny \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00ad\u00fd\u00e4r\u00adler. Grek akyl\u00adda\u00adry Gip\u00adpok\u00adrat \u00f6z \u00fdaz\u00adgy\u00adla\u00adryn\u00adda ba\u00adlyk\u00ad\u00e7y\u00adla\u00adry\u0148 k\u00f6p\u00adlen\u00e7 el\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 ke\u00adsil\u00ad\u00fd\u00e4n\u00addi\u00adgi\u00adni, \u00fd\u00f6\u00adne de\u00ad\u0148iz su\u00adwu\u00adny\u0148 t\u00e4\u00adsi\u00adri ne\u00adti\u00adje\u00adsin\u00adde \u00e7alt bit\u00ad\u00fd\u00e4n\u00addi\u00adgi\u00adni bel\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r. 1769-njy \u00fdyl\u00adda i\u0148\u00adlis luk\u00adma\u00adny Ri\u00ad\u00e7ard Ras\u00adsel de\u00ad\u0148zi\u0148 su\u00adwu\u00adny\u0148 hem i\u00e7\u00admek \u00fc\u00e7in ula\u00adny\u00adlyp bi\u00adlin\u00adjek\u00addi\u00adgi\u00adni a\u00fdd\u00ad\u00fdar. Fran\u00adsuz bio\u00adlo\u00adgy Re\u00adne Kwin\u00adton bol\u00adsa de\u00ad\u0148iz su\u00adwun\u00adda gan plaz\u00adma\u00adsy\u00adna me\u0148\u00adze\u015f ele\u00adment\u00adle\u00adri\u0148 bar\u00addy\u00adgy ba\u00adra\u00adda\u00adky ga\u00adra\u00fd\u00ad\u015fy \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00ad\u00fd\u00e4r. \u00dd\u00f6\u00adne, bu ba\u00adbat\u00adda de\u0148\u00adzi\u0148 su\u00adwu\u00adny\u0148 aras\u00adsa bol\u00adma\u00adly\u00addy\u00adgy\u00adny hem bel\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r. Luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adlyk\u00adda ta\u00adlas\u00adso\u00adte\u00adra\u00adpi\u00ad\u00fda di\u00fd\u00adlip at\u00adlan\u00addy\u00adryl\u00ad\u00fdan de\u00ad\u0148iz be\u00adjer\u00adgi\u00adsi sag\u00adly\u00adgy di\u00adkelt\u00admek bi\u00adlen bir ha\u00adtar\u00adda, be\u00adde\u00adni\u0148 aly\u015f-\u00e7al\u00ad\u015fy\u00adgy\u00adny \u00e7alt\u00adlan\u00addyr\u00ad\u00fdar we ar\u00adtyk\u00adma\u00e7 \u00fda\u00adgy \u00fdak\u00adma\u00adga k\u00f6\u00admek ed\u00ad\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<ul>\n<li>De\u00ad\u0148iz su\u00adwu\u00adny\u0148 de\u00adri \u00fc\u00e7in pe\u00fd\u00adda\u00adly\u00addy\u00adgy\u00adny hem\u00adm\u00e4\u00admiz bil\u00ad\u00fd\u00e4\u00adris. Kos\u00adme\u00adti\u00adka we der\u00adman se\u00adna\u00adga\u00adtynda de\u00ad\u0148iz su\u00adwy \u00e7ig mal h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde pe\u00fd\u00adda\u00adlanyl\u00ad\u00fdar. De\u00ad\u0148iz su\u00adwun\u00addan ta\u00adpy\u00adlan mag\u00adni\u00fd de\u00adri\u00adni\u0148 \u00fda\u015f we sag\u00addyn bol\u00adma\u00adgy\u00adna \u00fdar\u00addam ed\u00ad\u00fd\u00e4r.<\/li>\n<li>De\u00ad\u0148iz su\u00adwy d\u00fc\u00adw\u00fcr\u00adtik\u00adle\u00adri gu\u00adrat\u00admak\u00adda t\u00e4\u00adsir\u00adli bo\u00adlup, de\u00adri\u00adni\u0148 t\u00e4\u00adze\u00adlen\u00adme\u00adgi \u00fc\u00e7in hem pe\u00fd\u00adda\u00adly\u00addyr.<\/li>\n<li>De\u00ad\u0148iz su\u00adwun\u00adda\u00adky mag\u00adni\u00fd, brom, li\u00adti\u00fd mad\u00adda\u00adla\u00adry ala\u00adda we dart\u00adgyn\u00adly\u00adlyk ta\u00fd\u00addan ejir \u00e7ek\u00ad\u00fd\u00e4n\u00adle\u00adri be\u00adjer\u00admek\u00adde t\u00e4\u00adsir\u00adli bejer\u00adgi ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar. Bu mad\u00adda\u00adlar be\u00fd\u00adni\u00add\u00e4\u00adki me\u00adla\u00adto\u00adni\u00adni\u0148 we se\u00adro\u00adto\u00adni\u00adni\u0148 de\u00adre\u00adje\u00adsi\u00adni de\u0148\u00adle\u015f\u00addir\u00ad\u00fd\u00e4r.<\/li>\n<li>De\u0148\u00adzi\u0148 duz\u00adly su\u00adwy sa\u00e7\u00adda\u00adky go\u00ad\u0148a\u00adgy\u0148 \u00f6\u0148\u00fc\u00adni al\u00ad\u00fdar we sa\u00ad\u00e7y\u0148 \u00fdal\u00adpyl\u00adda\u00adwuk g\u00f6\u00adr\u00fcn\u00adme\u00adgi\u00adne \u00f6z t\u00e4\u00adsi\u00adri\u00adni \u00fde\u00adtir\u00ad\u00fd\u00e4r.<\/li>\n<li>De\u00ad\u0148iz su\u00adwun\u00adda\u00adky \u00fdod im\u00admu\u00adni\u00adte\u00adti g\u00fc\u00fd\u00e7\u00adlen\u00addir\u00ad\u00fd\u00e4r. Wi\u00adta\u00admin\u00adle\u00adri\u0148 we mi\u00adne\u00adral\u00adla\u00adry\u0148 \u00e7e\u015f\u00adme\u00adsi bo\u00adlan de\u00ad\u0148iz su\u00adwy be\u00adde\u00adni tok\u00adsin\u00adler\u00adden aras\u00adsa\u00adla\u00adma\u00adga, gi\u00adji\u00adle\u00adw\u00fck ala\u00admat\u00adla\u00adry\u00adny a\u00fdyr\u00adma\u00adga we de\u00adri\u00adni\u0148 \u00f6\u00fd\u00adj\u00fck\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 a\u00e7yl\u00adma\u00adgy\u00adna m\u00fcm\u00adkin\u00ad\u00e7i\u00adlik ber\u00ad\u00fd\u00e4r. An\u00adti\u00adsep\u00adtik h\u00e4\u00adsi\u00ad\u00fde\u00adti bo\u00adlan de\u00ad\u0148iz su\u00adwy \u00fdo\u00adkan\u00e7\u00adlyk\u00adla\u00adra gar\u00ad\u015fy g\u00f6\u00adre\u015f\u00adm\u00e4\u00adge, be\u00adde\u00adni\u0148 k\u00f6\u00adme\u00adlek\u00adle\u00adre, bak\u00adte\u00adri\u00ad\u00fda\u00adla\u00adra we mik\u00adrob\u00adla\u00adra gar\u00ad\u015fy g\u00f6\u00adre\u00ad\u015fi\u00adji\u00adlik uky\u00adby\u00adny g\u00fc\u00fd\u00e7\u00adlen\u00addir\u00adm\u00e4\u00adge \u00fdar\u00addam ed\u00ad\u00fd\u00e4r.<\/li>\n<li>\u00dd\u00fcz\u00ad\u00fd\u00e4n wag\u00adty\u0148 de\u0148\u00adzi\u0148 elekt\u00adro\u00admag\u00adnit ener\u00adgi\u00ad\u00fda me\u00fd\u00adda\u00adnyn\u00adda \u00f6z\u00fc\u00ad\u0148i ra\u00adhat du\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adsy\u0148. Bu bol\u00adsa be\u00adde\u00adni\u0148 t\u00e4\u00adze\u00adlen\u00adme\u00adgi\u00adne go\u00ad\u015fant go\u015f\u00ad\u00fdar. \u015ee\u00fd\u00adle hem gan a\u00fd\u00adla\u00adny\u00ad\u015fy\u00adny ka\u00adda\u00adla\u015f\u00addyr\u00adma\u00adga \u00fdar\u00addam ed\u00ad\u00fd\u00e4r. De\u0148\u00adzi\u0148 ho\u00adwa\u00adsyn\u00adda ga\u00adny we do\u00adku\u00adma\u00adla\u00adry aras\u00adsa\u00adla\u00adma\u00adga k\u00f6\u00admek ed\u00ad\u00fd\u00e4n ion\u00adlar hem bar.<\/li>\n<li>H\u00fc\u00adn\u00e4r\u00admen\u00adler de\u00ad\u0148iz ke\u00adna\u00adryn\u00adda ge\u00ad\u00e7i\u00adri\u00adlen bir g\u00fc\u00adn\u00fc\u0148 i\u0148 uly pe\u00fd\u00adda\u00adsy\u00adny\u0148 be\u00adden \u00fc\u00e7in ze\u00adrur bo\u00adlan D wi\u00adta\u00admi\u00adni al\u00admak\u00addy\u00adgy\u00adny a\u00fdd\u00ad\u00fdar\u00adlar. De\u00ad\u0148iz ke\u00adna\u00adryn\u00adda ge\u00adze\u00adlen\u00e7 ed\u00ad\u00fd\u00e4n adam\u00adlar ag\u00ad\u015fa\u00adm ukusyny go\u00adwy al\u00ad\u00fdar\u00adlar.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>To\u00admus pas\u00adly\u00adny\u0148 gel\u00adme\u00adgi bi\u00adlen adam\u00adla\u00adry\u0148 ag\u00adla\u00adba b\u00f6\u00adle\u00adgi ni\u00adr\u00e4\u00addir bir \u00fder\u00ade dyn\u00e7 al\u00adma\u00adga git\u00adme\u00adgi me\u00ad\u00fdil\u00adle\u015f\u00addir\u00ad\u00fd\u00e4r. Me\u00ad\u00fdil\u00adle\u015f\u00addi\u00adril\u00ad\u00fd\u00e4n \u00fder\u00adler\u00adde de\u00ad\u0148iz ke\u00adnar\u00adla\u00adry \u00f6\u0148\u00add\u00e4\u00adki or\u00adny e\u00fde\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r. De\u0148\u00adzi\u0148 t\u00e4\u00adsin te\u00adbi\u00adga\u00adty\u00adny syn\u00adla\u00admak we de\u00ad\u0148iz ke\u00adnar\u00adla\u00adryn\u00adda dyn\u00e7 al\u00admak ada\u00adma eg\u00adsil\u00admez g\u00fc\u00fd\u00e7-kuw\u00adwat ber\u00ad\u00fd\u00e4r. De\u0148\u00adzi\u0148 ho\u00adwa\u00adsy we \u00e7\u00fc\u00fd\u00ad\u015fe \u00fda\u00adly du\u00adry g\u00f6m-g\u00f6k su\u00adwy de\u00adri\u00add\u00e4\u00adki d\u00fc\u00adw\u00fcr\u00adtik\u00adler\u00adden ba\u015f\u00adlap, dem\u00adgys\u00adma, ys\u00adgyn\u00adsyz\u00adlyk, dart\u00adgyn\u00adly\u00adlyk we gi\u00adji\u00adle\u00adw\u00fck \u00fda\u00adly d\u00fcr\u00adli ke\u00adsel\u00adle\u00adri\u0148 \u00f6\u0148\u00fc\u00adni al\u00adma\u00adga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":140061,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/140060"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=140060"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/140060\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":140062,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/140060\/revisions\/140062"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/140061"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=140060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=140060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=140060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}