{"id":148437,"date":"2025-10-13T10:16:56","date_gmt":"2025-10-13T05:16:56","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=148437"},"modified":"2025-10-13T14:27:04","modified_gmt":"2025-10-13T09:27:04","slug":"2040-njy-yyla-cenli-sebitlerin-kopusinde-ozon-gatlagy-dikeler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/2040-njy-yyla-cenli-sebitlerin-kopusinde-ozon-gatlagy-dikeler\/","title":{"rendered":"2040-njy \u00fdyla \u00e7enli sebitleri\u0148 k\u00f6p\u00fcsinde ozon gatlagy dikeler"},"content":{"rendered":"<p>\u00dder togalagyny\u0148 ozon gatlagy dikeldil\u00fd\u00e4r we alymlar bu \u00fdagda\u00fdy adamzady\u0148 planetamyzy goramak \u00fc\u00e7in \u00e4dim \u00e4dende n\u00e4me bolup biljekdigini\u0148 a\u00fddy\u0148 mysaly h\u00f6km\u00fcnde gara\u00fdar. Bu o\u0148yn habar, Wena konwensi\u00fdasyny\u0148 40 \u00fdyllygy mynasybetli B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 meteorologi\u00fda guramasyny\u0148 (WMO) Ozon baradaky be\u00fdanaty \u00e7ap edilenden so\u0148 m\u00e4lim edildi. Bu \u015fertnama ozon gatlagyny\u0148 azalmagyny global howp h\u00f6km\u00fcnde ilkinji bolup ykrar etdi.<br \/>\nSo\u0148ky barlaglar Antarktidadaky ozon gatlagyny\u0148 so\u0148ky \u00fdyllarda ep-esli gowula\u015fandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Bu bolsa, uzak m\u00f6hletli dikeldi\u015f tendensi\u00fdasyna la\u00fdyk gel\u00fd\u00e4r. Bu gowula\u015fmagy\u0148 k\u00e4biri tebigy atmosferany\u0148 \u00fc\u00fdtgemeleri bilen baglany\u015fykly bolsa-da, alymlar has m\u00f6h\u00fcm ugra \u00fcns\u00fcni g\u00f6n\u00fckdir\u00fd\u00e4rler. D\u00fcn\u00fd\u00e4 jemgy\u00fdet\u00e7iligi, hloroflorokarbonlar di\u00fdlip atlandyryl\u00fdan we\u00fdran ediji himiki maddalary \u00fdok etmek \u00fc\u00e7in \u00e7\u00e4releri g\u00f6renden so\u0148, durnukly dikeli\u015f ba\u015flandy.<br \/>\n\u00dderi\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnden birn\u00e4\u00e7e kilometr \u00fdokarda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n ozon gatlagy, ynsan durmu\u015fyny zy\u00fdanly ultramelew\u015fe \u015f\u00f6hlelerden gora\u00fdar. Bu bolmasa derini\u0148 d\u00fcwn\u00fck keseli, katarakt, immun ulgamyny\u0148 za\u00fdalanmagy we ekoulgamy\u0148 bozulmagy \u00fdaly t\u00f6wekgel\u00e7ilikler birden \u00fdokarlanar.<br \/>\n1987-nji \u00fdylda gol \u00e7ekilen Monreal teswirnamasyny\u0148 netijesinde, 200-e gola\u00fd \u00fdurt tagallasyny birle\u015fdirip, sa\u00e7 d\u00f6k\u00fcji laklar, sowadyjylar we \u00fdangyn s\u00f6nd\u00fcriji k\u00f6p\u00fck \u00fdaly \u00f6n\u00fcmlerde zy\u00fdanly maddalary\u0148 ulanylmagyny bes etdi. Ozon gatlagyny\u0148 2040-njy \u00fdyla \u00e7enli sebitleri\u0148 k\u00f6p\u00fcsinde dikelmegine gara\u015fyl\u00fdar. Eger-de tendensi\u00fdalar dowam etse, Antarktidany\u0148 \u00fcst\u00fcnd\u00e4ki belli ozon de\u015figini\u0148 2066-njy \u00fdyla \u00e7enli \u00fdapylmagyna gara\u015fyl\u00fdar.<br \/>\nOzon gatlagyny\u0148 so\u0148ky d\u00f6w\u00fcrde dikeldilmegi saglygy gora\u00fdy\u015f, howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegine gar\u015fy g\u00f6re\u015f, azyk howpsuzlygy we biod\u00fcrl\u00fclik \u00fdaly birn\u00e4\u00e7e Durnukly \u00f6s\u00fc\u015f maksatlarynda \u00f6\u0148e gitm\u00e4ge go\u015fant go\u015fdy. Adamlary\u0148 indiki \u00e4tjek \u00e4dimleri a\u00fdratyn \u00e4hmi\u00fdete e\u00fdedir. \u015ee\u00fdle-de bolsa, alymlar bu habary da\u015fky gur\u015fawy goramak bo\u00fdun\u00e7a global derejed\u00e4ki se\u00fdrek \u00fde\u0148i\u015f hasapla\u00fdarlar. Bu ylmy\u0148 we halkara hyzmatda\u015flygy\u0148 planetany\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde dur\u00fdan i\u0148 uly kyn\u00e7ylyklary n\u00e4dip \u00e7\u00f6z\u00fcp biljekdigini\u0148 mysalydyr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dder togalagyny\u0148 ozon gatlagy dikeldil\u00fd\u00e4r we alymlar bu \u00fdagda\u00fdy adamzady\u0148 planetamyzy goramak \u00fc\u00e7in \u00e4dim \u00e4dende n\u00e4me bolup biljekdigini\u0148 a\u00fddy\u0148 mysaly h\u00f6km\u00fcnde gara\u00fdar. Bu o\u0148yn habar, Wena konwensi\u00fdasyny\u0148 40 \u00fdyllygy mynasybetli B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 meteorologi\u00fda guramasyny\u0148 (WMO) Ozon baradaky be\u00fdanaty \u00e7ap edilenden so\u0148 m\u00e4lim edildi. Bu \u015fertnama ozon gatlagyny\u0148 azalmagyny global howp h\u00f6km\u00fcnde ilkinji bolup ykrar etdi. So\u0148ky [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":90143,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/148437"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=148437"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/148437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":148438,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/148437\/revisions\/148438"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/90143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=148437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=148437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=148437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}