{"id":156460,"date":"2026-01-10T11:45:07","date_gmt":"2026-01-10T06:45:07","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=156460"},"modified":"2026-01-10T11:45:07","modified_gmt":"2026-01-10T06:45:07","slug":"ay-atlarynyn-gelip-cykysy-gadymy-rimden-hazirki-gune-cenli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/ay-atlarynyn-gelip-cykysy-gadymy-rimden-hazirki-gune-cenli\/","title":{"rendered":"A\u00fd atlaryny\u0148 gelip \u00e7yky\u015fy: gadymy Rimden h\u00e4zirki g\u00fcne \u00e7enli"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>H\u00e4zirki wagtda ulan\u00fdan senenamamyzda a\u00fd atlaryny\u0148 tertibi adaty \u00fdaly g\u00f6r\u00fcnse-de, olary\u0148 k\u00f6kleri gadymy Rim siwilizasi\u00fdasyna, mifologi\u00fda we wagt baradaky d\u00fc\u015f\u00fcnjelere uza\u00fdar. Bu atlar m\u00fc\u0148\u00fdyllyklary\u0148 dowamynda emele gelen medeni miras hasaplan\u00fdar. A\u00fdlary\u0148 atlary gadymy d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 d\u00fc\u015f\u00fcnjesini, wagt baradaky gara\u00fdy\u015flaryny we rowa\u00fdatlaryny \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4r. Ine, a\u00fd atlaryny\u0148 manylary we \u00fderle\u015fi\u015f tertibini\u0148 seb\u00e4pleri:<\/em><\/strong><br \/>\n<strong>\u00ddanwar.<\/strong> Bu a\u00fdy\u0148 ady gadymy rimde \u00ddanus atly iki \u00fd\u00fczli huda\u00fdy\u0148 ady bilen baglydyr. \u015ee\u00fdle bolanso\u0148, bu a\u00fd ge\u00e7i\u015fleri\u0148, gapylary\u0148 we ba\u015flangy\u00e7lary\u0148 ny\u015fany hasaplanypdyr. Bir \u00fd\u00fczi ge\u00e7mi\u015fe, be\u00fdlekisi geljege gara\u00fdan bu huda\u00fd t\u00e4ze \u00fdyly\u0148 ba\u015flanmagyny alamatlandyr\u00fdar. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in \u00fdanwar a\u00fdy \u00fdyly\u0148 ilkinji a\u00fdy h\u00f6km\u00fcnde kabul edilipdir.<br \/>\n<strong>Fewral.<\/strong> Fewral s\u00f6zi latyn\u00e7a \u201cfebrua\u201d &#8211; \u201carassala\u00fdy\u015f dessurlary\u201d di\u00fden manyny ber\u00fd\u00e4r. Gadymy Rimde bu a\u00fd ruhy we jemgy\u00fdet\u00e7ilik ta\u00fddan arassalanmak d\u00f6wri bolupdyr. Ilkiba\u015fda rim senenamasynda fewral \u00fdyly\u0148 so\u0148ky a\u00fdy bolup, t\u00e4ze \u00fdyly\u0148 \u00f6\u0148 \u00fdanyndaky ta\u00fd\u00fdarlyk bilen baglany\u015fdyrylypdyr.<br \/>\n<strong>Mart.<\/strong> Bu a\u00fd rim huda\u00fdy Marsy\u0148 ady bilen atlandyrylypdyr. Mars uru\u015f huda\u00fdy bolmak bilen bir hatarda ekeran\u00e7ylygy\u0148 hem gorag\u00e7ysy hasaplanypdyr. Gadymy rimliler \u00fc\u00e7in mart a\u00fdy \u00fdyly\u0148 ba\u015flangyjy bolup, oba hojalyk i\u015fleri we jemgy\u00fdet\u00e7ilik i\u015fje\u0148ligi hut \u015fu a\u00fdda ba\u015flanypdyr. Ozalky senenamalary\u0148 k\u00f6p\u00fcsinde mart \u00fdyly\u0148 birinji a\u00fdy hasaplanypdyr.<br \/>\n<strong>Aprel.<\/strong> Bu at latyn\u00e7a \u201caperire\u201d &#8211; \u201ca\u00e7mak\u201d s\u00f6z\u00fcnden gelip \u00e7ykan bolmagy \u00e4htimal. Tebigaty\u0148 o\u00fdanmagy, g\u00fclleri\u0148 a\u00e7ylmagy, \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 ba\u015flanmagy bu a\u00fdy\u0148 esasy a\u00fdratynlygydyr. K\u00e4bir gadymy \u00e7e\u015fmelerde \u201cAprilis\u201d ady s\u00f6\u00fdgi huda\u00fdy Afrodita bilen baglany\u015fdyrylsa-da, bu pikir h\u00e4zirki ylmy jemgy\u00fdet\u00e7iliginde doly tassyklananok. \u015ee\u00fdle-de bolsa, aprel s\u00f6\u00fdgi, g\u00fclle\u00fdi\u015f we t\u00e4zeleni\u015f a\u00fdy h\u00f6km\u00fcnde kabul edil\u00fd\u00e4r.<br \/>\n<strong>Ma\u00fd.<\/strong> Bu a\u00fd \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 we \u00fdaz paslyny\u0148 huda\u00fdy Ma\u00fdany\u0148 ady bilen baglany\u015fyklydyr. Grek dilinde \u201cMa\u00fda\u201d s\u00f6zi \u201cene\u201d, \u201cekle\u00fdji\u201d manysyny ber\u00fd\u00e4r. Gadymy d\u00fc\u015f\u00fcnjelerde Ma\u00fda \u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy\u0148, \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 we berekedi\u0148 ny\u015fany bolupdyr. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in ma\u00fd a\u00fdy t\u00e4zeleni\u015fi\u0148 we tebigaty\u0148 doly janlan\u00fdan d\u00f6wr\u00fcdir.<br \/>\n<strong>I\u00fdun.<\/strong> A\u00fdy\u0148 ady ma\u015fgalany\u0148, nikany\u0148 we zenanlary\u0148 gorag\u00e7ysy bolan \u00ddunona huda\u00fdyny\u0148 adyndan gelip \u00e7yk\u00fdar. Gadymy d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri i\u00fdun to\u00fd-ba\u00fdramar \u00fc\u00e7in amatly a\u00fd hasaplanypdyr. Bu d\u00e4p h\u00e4zirki wagtda hem dowam ed\u00fd\u00e4r.<br \/>\n<strong>I\u00fdul.<\/strong> Bu a\u00fdy ilkiba\u015fda \u201cQuintilis\u201d &#8211; \u201cb\u00e4\u015finji a\u00fd\u201d di\u00fdip atlandyrylypdyr, seb\u00e4bi rim senenamasy mart a\u00fdyndan ba\u015flan\u00fdardy. B.e.\u00f6\u0148 44-nji \u00fdylda bu a\u00fd rim d\u00f6wlet i\u015fg\u00e4ri Ga\u00fd \u00dduli\u00fd Sezary\u0148 hormatyna \u201cIulius\u201d di\u00fdip \u00fc\u00fdtgedilipdir. Sezar tarapyndan girizilen \u00fdulian senenamasy \u00ddewropada uzak wagtlap ulanylypdyr.<br \/>\n<strong>Awgust.<\/strong> Bu a\u00fda \u00f6\u0148 \u201cSextilis\u201d, \u00fdagny \u201caltynjy\u201d a\u00fd di\u00fdil\u00fd\u00e4rdi. B.e.\u00f6\u0148 VIII asyrda ol Rim imperi\u00fdasyny\u0148 ilkinji imperatory Oktawian Awgusty\u0148 ady bilen atlandyryldy.<br \/>\n<strong>Sent\u00fdabr.<\/strong> Bu s\u00f6z latyn\u00e7a \u201cseptem\u201d &#8211; \u201c\u00fdedi\u201d di\u00fden s\u00f6zden emele gelipdir. Senenamany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegine garamazdan, \u00fdagny \u00fdyly\u0148 martdan d\u00e4l-de, \u00fdanwardan ba\u015flamagyna garamazdan, a\u00fdlary\u0148 atlary \u00f6\u0148k\u00fcligine galypdyr.<br \/>\n<strong>Okt\u00fdabr.<\/strong> Bu a\u00fd hem edil awgust we sent\u00fdabr \u00fdaly senenamadaky \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n tertibi bilen baglany\u015fyklydyr. \u201cOcto\u201d \u201csekiz\u201d di\u00fdmegi a\u0148lad\u00fdar.<br \/>\n<strong>No\u00fdabr.<\/strong> Latyn\u00e7a \u201cnovem\u201d \u201cdokuz\u201d di\u00fden manyny ber\u00fd\u00e4r.<br \/>\n<strong>Dekabr.<\/strong> \u201cDecem\u201d \u201con\u201d di\u00fden manyny ber\u00fd\u00e4r. Ilkiba\u015fda \u00fdyly\u0148 onunjy a\u00fdy bolup, jemleme, hasabat we ba\u00fdram\u00e7ylyklar bilen baglany\u015fykly bolupdyr. H\u00e4zirki wagtda-da dekabr a\u00fdy \u00fdyly\u0148 jemle\u00fdji d\u00f6wri h\u00f6km\u00fcnde kabul edil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Zy\u00fdada \u00ddusubowa, Magtymguly adyndaky T\u00fcrkmen d\u00f6wlet uniwersitetini\u0148 talyby.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e4zirki wagtda ulan\u00fdan senenamamyzda a\u00fd atlaryny\u0148 tertibi adaty \u00fdaly g\u00f6r\u00fcnse-de, olary\u0148 k\u00f6kleri gadymy Rim siwilizasi\u00fdasyna, mifologi\u00fda we wagt baradaky d\u00fc\u015f\u00fcnjelere uza\u00fdar. Bu atlar m\u00fc\u0148\u00fdyllyklary\u0148 dowamynda emele gelen medeni miras hasaplan\u00fdar. A\u00fdlary\u0148 atlary gadymy d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 d\u00fc\u015f\u00fcnjesini, wagt baradaky gara\u00fdy\u015flaryny we rowa\u00fdatlaryny \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4r. Ine, a\u00fd atlaryny\u0148 manylary we \u00fderle\u015fi\u015f tertibini\u0148 seb\u00e4pleri: \u00ddanwar. Bu a\u00fdy\u0148 ady gadymy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":127869,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/156460"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=156460"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/156460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":156461,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/156460\/revisions\/156461"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/127869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=156460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=156460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=156460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}