{"id":161312,"date":"2026-03-03T15:38:21","date_gmt":"2026-03-03T10:38:21","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=161312"},"modified":"2026-03-03T15:38:21","modified_gmt":"2026-03-03T10:38:21","slug":"hazirki-zaman-adamlarynyn-ganynda-komurtursy-gazynyn-yokary-mukdary-anyklandy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/hazirki-zaman-adamlarynyn-ganynda-komurtursy-gazynyn-yokary-mukdary-anyklandy\/","title":{"rendered":"H\u00e4zirki zaman adamlaryny\u0148 ganynda k\u00f6m\u00fcrtur\u015fy gazyny\u0148 \u00fdokary mukdary anyklandy"},"content":{"rendered":"<p>Awstrali\u00fdaly alymlar h\u00e4zirki zaman adamlaryny\u0148 organizminde k\u00f6m\u00fcrtur\u015fy gazyny\u0148 \u00fdokary mukdaryny\u0148 g\u00f6zeg\u00e7ilik edil\u00fd\u00e4ndigini we munu\u0148 \u00fdakyn geljekde has howply \u00e7\u00e4ge \u00fdetip biljekdigini anykladylar.<br \/>\nAwstrali\u00fdany\u0148 \u00c7agalary barlag institutyndan, Kertin uniwersitetinden we Awstrali\u00fdany\u0148 Milli uniwersitetinden bolan topar 7 m\u00fc\u0148e gola\u00fd adamy\u0148 ganyny\u0148 seljermesini\u0148 netijelerini \u00f6wrendiler. Nusgalar 1999-njy \u00fdyldan 2020-nji \u00fdyla \u00e7enli her iki \u00fdyldan bir gezek alyndy.<br \/>\nNetijeler 1999-njy \u00fdyldan b\u00e4ri gany\u0148 sarymtyl suwundaky bikarbonaty\u0148 orta\u00e7a derejesini\u0148 (organizmd\u00e4ki k\u00f6m\u00fcrtur\u015fy gazyny\u0148 mukdary bilen berk baglany\u015fykly g\u00f6rkeziji) takmynan 7% \u00fdokarlanandygyny g\u00f6rkezdi. \u015eol bir wagty\u0148 \u00f6z\u00fcnde kalsini\u0148 we fosfory\u0148 orta\u00e7a derejesi peseldi.<br \/>\nBu \u00fc\u00fdtge\u015fmeler \u00dderi\u0148 atmosferasyndaky k\u00f6m\u00fcrtur\u015fy gazy mukdaryny\u0148 artandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Ol 2000-nji \u00fdyldaky takmynan 369 b\u00f6lejik (ppm) mukdaryndan h\u00e4zirki wagtda 420 b\u00f6lejik (ppm) mukdaryndan hem \u00fdokary derej\u00e4 \u00e7ykdy.<br \/>\nBikarbonat organizmi\u0148 a\u015fgar-tur\u015fulyk de\u0148agramlylygyny saklamakda esasy orny e\u00fdele\u00fd\u00e4r. K\u00f6m\u00fcrtur\u015fy gazy derejesi \u00fdokarlananda, bedende gany\u0148 pH derejesini durnuklyla\u015fdyrmak \u00fc\u00e7in has k\u00f6p bikarbonat sakla\u00fdar. Alymlar adamy\u0148 ganyny\u0148 himiki d\u00fcz\u00fcmini\u0148 \u00fc\u00fdtgemegini\u0148 atmosferadaky k\u00f6m\u00fcrtur\u015fy gazyny\u0148 artmagyna gar\u015fy reaksi\u00fdadygyny du\u00fddurdylar. Eger hi\u00e7 zat \u00fc\u00fdtgemese, bikarbonaty\u0148 orta\u00e7a derejesi 50 \u00fdyly\u0148 i\u00e7inde \u201c\u00fdol berilmesiz\u201d derej\u00e4ni\u0148 \u00e7\u00e4gine \u00fdakynla\u015fyp biler.<br \/>\nH\u00fcn\u00e4rmenler adamlary\u0148 k\u00f6m\u00fcrtur\u015fy gazyny\u0148 takmynan, 280-300 ppm bolan atmosferasynda ewol\u00fdusi\u00fda ge\u00e7endigini \u00fdatlatdylar. Adam organizmi howadaky CO2 mukdaryny\u0148, gany\u0148 pH derejesini\u0148, dem aly\u015f \u00fdygylygyny\u0148 we gandaky bikarbonat derejesini\u0148 arasyndaky n\u00e4zik de\u0148agramlylygy saklamaga \u00f6wreni\u015fendir. Emma h\u00e4zirki wagtda howadaky CO2 mukdary adamzat taryhyndaky i\u0148 \u00fdokary derejededir. Organizmde toplan\u00fdan k\u00f6m\u00fcrtur\u015fy gazy d\u00fcrli saglyk meselelerine getirip biler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Awstrali\u00fdaly alymlar h\u00e4zirki zaman adamlaryny\u0148 organizminde k\u00f6m\u00fcrtur\u015fy gazyny\u0148 \u00fdokary mukdaryny\u0148 g\u00f6zeg\u00e7ilik edil\u00fd\u00e4ndigini we munu\u0148 \u00fdakyn geljekde has howply \u00e7\u00e4ge \u00fdetip biljekdigini anykladylar. Awstrali\u00fdany\u0148 \u00c7agalary barlag institutyndan, Kertin uniwersitetinden we Awstrali\u00fdany\u0148 Milli uniwersitetinden bolan topar 7 m\u00fc\u0148e gola\u00fd adamy\u0148 ganyny\u0148 seljermesini\u0148 netijelerini \u00f6wrendiler. Nusgalar 1999-njy \u00fdyldan 2020-nji \u00fdyla \u00e7enli her iki \u00fdyldan bir gezek alyndy. Netijeler [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":161313,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/161312"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=161312"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/161312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":161314,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/161312\/revisions\/161314"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/161313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=161312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=161312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=161312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}