{"id":163450,"date":"2026-04-03T17:33:13","date_gmt":"2026-04-03T12:33:13","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=163450"},"modified":"2026-04-03T17:33:13","modified_gmt":"2026-04-03T12:33:13","slug":"gen-terapiyasy-lukmancylygyn-taze-tapgyry","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/gen-terapiyasy-lukmancylygyn-taze-tapgyry\/","title":{"rendered":"Gen terapi\u00fdasy: lukman\u00e7ylygy\u0148 t\u00e4ze tapgyry"},"content":{"rendered":"<p>H\u00e4\u00adzir\u00adki za\u00adman luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adly\u00adgy adam be\u00adde\u00adni\u00adni\u0148 i\u0148 \u00e7u\u0148\u00ad\u0148ur syr\u00adla\u00adry\u00adna, \u00fdag\u00adny bi\u00adzi\u0148 b\u00fc\u00adtin dur\u00admu\u00ad\u015fy\u00admy\u00adzy\u0148 bin\u00ad\u00fda\u00addy bo\u00adlan gen\u00adle\u00adri\u00admi\u00adze ara\u00adla\u015f\u00adma\u00adgy ba\u00ad\u015far\u00addy. Gen te\u00adra\u00adpi\u00ad\u00fda\u00adsy we gen re\u00addak\u00adtir\u00adle\u00adme\u00adsi di\u00fd\u00adlip at\u00adlan\u00addy\u00adryl\u00ad\u00fdan bu t\u00e4\u00adze ugur\u00adlar \u00f6\u0148\u00adler be\u00adje\u00adrip bol\u00adma\u00ad\u00fdan ge\u00adne\u00adtik ke\u00adsel\u00adle\u00adri\u0148 d\u00fc\u00fdp k\u00f6\u00adk\u00fc\u00adne t\u00e4\u00adsir et\u00adm\u00e4\u00adge m\u00fcm\u00adkin\u00ad\u00e7i\u00adlik ber\u00ad\u00fd\u00e4r. Gen te\u00adra\u00adpi\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny\u0148 esa\u00adsy \u00fd\u00f6\u00adrel\u00adge\u00adsi n\u00e4\u00adsa\u00adgy\u0148 \u00f6\u00fd\u00adj\u00fck\u00adle\u00adri\u00adne sag\u00addyn gen\u00adle\u00adri gi\u00adriz\u00admek\u00adden yba\u00adrat\u00addyr. Bu amalda zy\u00ad\u00fdan\u00adsyz\u00adlan\u00addy\u00adry\u00adlan wi\u00adrus\u00adlar \u00fd\u00f6\u00adri\u00adte da\u00ad\u015fa\u00fd\u00adjy h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde ula\u00adny\u00adlyp, olar be\u00adden\u00add\u00e4\u00adki ze\u00adper\u00adle\u00adnen ge\u00adni\u0148 or\u00adnu\u00adny tut\u00adjak t\u00e4\u00adze ge\u00adne\u00adtik mag\u00adlu\u00adma\u00adty ge\u00adrek\u00adli \u00f6\u00fd\u00adj\u00fc\u00adge el\u00adtip ber\u00ad\u00fd\u00e4r\u00adler. Bu usul, esa\u00adsan, be\u00adde\u00adni\u0148 \u00f6z\u00adba\u015f\u00addak \u00f6n\u00add\u00fc\u00adrip bil\u00adme\u00ad\u00fd\u00e4n be\u00adlok\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 t\u00e4\u00adze\u00adden eme\u00adle gel\u00adme\u00adgi\u00adne \u00fdol a\u00e7\u00ad\u00fdar. \u015eol bir wagt\u00adda, luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adlyk d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adsin\u00adde \u00abmo\u00adle\u00adkul\u00ad\u00fdar ga\u00fd\u00ad\u00e7y\u00bb h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde ta\u00adnal\u00ad\u00fdan CRISPR teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adsy gen re\u00addak\u00adtir\u00adle\u00adme\u00adsi\u00adni t\u00e4\u00adze bir de\u00adre\u00adj\u00e4 \u00e7y\u00adkar\u00addy. Bu teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda ar\u00adka\u00adly alym\u00adlar DNK-ny\u0148 zyn\u00adjy\u00adryn\u00adda\u00adky n\u00e4\u00adsaz b\u00f6\u00adle\u00adkleri ta\u00adkyk ta\u00adpyp, ony ke\u00adsip a\u00fdyr\u00adma\u00adgy hem-de \u00fde\u00adri\u00adne dog\u00adry genetik yzy\u00adgi\u00adder\u00adli\u00adli\u00adgi go\u00fd\u00adma\u00adgy ba\u00ad\u015far\u00ad\u00fdar\u00adlar. Bu bol\u00adsa ne\u00adsil\u00adden-nes\u00adle ge\u00e7\u00ad\u00fd\u00e4n gan ke\u00adsel\u00adle\u00adri\u00adni\u0148, g\u00f6\u00adz\u00fc\u0148 tor\u00adly gat\u00adla\u00adgy\u00adny\u0148 ze\u00adper\u00adlen\u00adme\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 we on\u00adko\u00adlo\u00adgik ke\u00adsel\u00adle\u00adri\u0148 k\u00e4\u00adbir g\u00f6r\u00adn\u00fc\u015f\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 d\u00fc\u00fdp\u00adli be\u00adje\u00adril\u00adme\u00adgi\u00adne umyt d\u00f6\u00adred\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>\nBu mag\u00adlu\u00admat\u00adlar AB\u015e-ny\u0148 Mil\u00adli sag\u00adly\u00adgy go\u00adra\u00ad\u00fdy\u015f ins\u00adti\u00adtut\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 (NIH) we Azyk \u00f6n\u00fcm\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 hem-de der\u00adman se\u00adri\u015f\u00adde\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 hi\u00adli\u00adne g\u00f6\u00adzeg\u00ad\u00e7i\u00adlik ed\u00ad\u00fd\u00e4n m\u00fc\u00addi\u00adri\u00ad\u00fde\u00adti\u00adni\u0148 (FDA) res\u00admi yl\u00admy ha\u00adsa\u00adbat\u00adla\u00adry\u00adna esas\u00adlan\u00ad\u00fdar. FDA ta\u00adra\u00adpyn\u00addan tas\u00adsyk\u00adla\u00adnan il\u00adkin\u00adji gen te\u00adra\u00adpi\u00ad\u00fda\u00adsy der\u00adman\u00adla\u00adry e\u00fd\u00ad\u00fd\u00e4m kli\u00adni\u00adki tej\u00adri\u00adbe\u00adde ula\u00adny\u00adlyp ba\u015f\u00adlan\u00addy we olar m\u00fc\u0148\u00adler\u00ad\u00e7e ada\u00admy\u0148 dur\u00admu\u00ad\u015fy\u00adny d\u00fc\u00fdp\u00adli \u00f6z\u00adgert\u00addi. \u015ee\u00fd\u00adle in\u00adno\u00adwa\u00adsi\u00adon \u00e4dim\u00adler gel\u00adjek\u00adde luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adly\u00adgy\u0148 di\u00ad\u0148e bir ala\u00admat\u00adlar bi\u00adlen g\u00f6\u00adre\u015f\u00adm\u00e4n, e\u00fd\u00adsem, ke\u00adse\u00adli\u0148 d\u00f6\u00adre\u00ad\u00fdi\u015f g\u00f6z\u00adba\u00ad\u015fy\u00adny a\u00fdyr\u00adma\u00adga ukyp\u00adly bol\u00adjak\u00addy\u00adgy\u00adny su\u00adbut ed\u00ad\u00fd\u00e4r. Yl\u00admy\u0148 bu t\u00e4\u00adze tap\u00adgy\u00adry luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adlyk ta\u00adry\u00adhyn\u00adda d\u00fc\u00fdp\u00adli \u00f6w\u00adr\u00fc\u00adli\u00ad\u015fik ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar we adam \u00f6m\u00adr\u00fc\u00adni\u0148 hi\u00adli\u00adni \u00fdo\u00adkar\u00adlan\u00addyr\u00admak\u00adda esa\u00adsy fak\u00adtor\u00adla\u00adry\u0148 bi\u00adri\u00adne \u00f6w\u00adr\u00fcl\u00ad\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Gurbandurdy ORAZOW,<br \/>\nMyrat Garry\u00fdew adyndaky T\u00fcrkmenistany\u0148 D\u00f6wlet lukman\u00e7ylyk uniwersitetini\u0148 terapewtik stomatologi\u00fda kafedrasyny\u0148 mugallymy, lukman\u00e7ylyk ylymlaryny\u0148 kandidaty.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e4\u00adzir\u00adki za\u00adman luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adly\u00adgy adam be\u00adde\u00adni\u00adni\u0148 i\u0148 \u00e7u\u0148\u00ad\u0148ur syr\u00adla\u00adry\u00adna, \u00fdag\u00adny bi\u00adzi\u0148 b\u00fc\u00adtin dur\u00admu\u00ad\u015fy\u00admy\u00adzy\u0148 bin\u00ad\u00fda\u00addy bo\u00adlan gen\u00adle\u00adri\u00admi\u00adze ara\u00adla\u015f\u00adma\u00adgy ba\u00ad\u015far\u00addy. Gen te\u00adra\u00adpi\u00ad\u00fda\u00adsy we gen re\u00addak\u00adtir\u00adle\u00adme\u00adsi di\u00fd\u00adlip at\u00adlan\u00addy\u00adryl\u00ad\u00fdan bu t\u00e4\u00adze ugur\u00adlar \u00f6\u0148\u00adler be\u00adje\u00adrip bol\u00adma\u00ad\u00fdan ge\u00adne\u00adtik ke\u00adsel\u00adle\u00adri\u0148 d\u00fc\u00fdp k\u00f6\u00adk\u00fc\u00adne t\u00e4\u00adsir et\u00adm\u00e4\u00adge m\u00fcm\u00adkin\u00ad\u00e7i\u00adlik ber\u00ad\u00fd\u00e4r. Gen te\u00adra\u00adpi\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny\u0148 esa\u00adsy \u00fd\u00f6\u00adrel\u00adge\u00adsi n\u00e4\u00adsa\u00adgy\u0148 \u00f6\u00fd\u00adj\u00fck\u00adle\u00adri\u00adne sag\u00addyn gen\u00adle\u00adri gi\u00adriz\u00admek\u00adden yba\u00adrat\u00addyr. Bu amalda zy\u00ad\u00fdan\u00adsyz\u00adlan\u00addy\u00adry\u00adlan wi\u00adrus\u00adlar \u00fd\u00f6\u00adri\u00adte da\u00ad\u015fa\u00fd\u00adjy h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":163452,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[299],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/163450"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=163450"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/163450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":163453,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/163450\/revisions\/163453"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/163452"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=163450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=163450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=163450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}