{"id":163785,"date":"2026-04-08T16:30:50","date_gmt":"2026-04-08T11:30:50","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=163785"},"modified":"2026-04-08T16:30:50","modified_gmt":"2026-04-08T11:30:50","slug":"turkmen-atlarynyn-taryhy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/turkmen-atlarynyn-taryhy\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkmen atlaryny\u0148 taryhy"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen behi\u015fdi bedewleri\u0148 d\u00f6re\u00fd\u015fini\u0148 gadymydygyny taryhy \u00e7e\u015fmelere \u00fd\u00fczlene\u0148de, doly g\u00f6z \u00fdetirmek bol\u00fdar. Bedew atlary\u0148 asly taryhyny\u0148 syrly gatlaryndan ga\u00fdd\u00fdar. Arheologlar gazuw-agtary\u015f i\u015flerini ge\u00e7irilende, t\u00fcrkmeni\u0148 be\u00fdleki gymmatlyklary bilen birlikde bedewleri\u0148 hem gadymydygyny\u0148 \u00fcst\u00fcni a\u00e7\u00fdar.<br \/>\nAt ynsany\u0148 syrda\u015fy, aty bar adamy\u0148 mydama dosty \u00fdanynda \u00fdalydyr. T\u00fcrkmeni\u0148 ge\u00e7mi\u015fden s\u00f6z a\u00e7\u00fdan eserlerinde-de, dessanlarynda-da at hakynda g\u00fcrr\u00fc\u0148 edil\u00fd\u00e4r. At e\u00fdesine wepaly jandar bolup, ol ony \u00e4hli kyn\u00e7ylyklardan alyp \u00e7ykmagy ba\u015far\u00fdar. Atyny janyndan hem eziz g\u00f6r\u00fd\u00e4n t\u00fcrkmen \u00fdigidi aty bezem\u00e4ge hem uly \u00fcns beripdir. Zerg\u00e4rlerimiz nepis \u015fa\u00fd-sepleri k\u00fcm\u00fc\u015fden \u00fdasap hakyk, p\u00f6wrize da\u015flary bilen bez\u00e4p altyn \u00e7a\u00fdyp ga\u00fdy\u015fa berkidip, \u015fa\u00fdyny bedew atlary \u00fc\u00e7in \u00fdasapdyrlar. G\u00f6w\u00fcsbende, bo\u00fdunlygy, g\u00f6zl\u00fcge dakylan \u015felpeler, u\u00e7up bar\u00fdan b\u00fcrg\u00fcdi\u0148 \u015feklinde edilipdir. Bulardan ba\u015fga-da, gadymdan b\u00e4ri atlara g\u00f6z degmesin di\u00fdip hem-de bezeg \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenip ulanyl\u00fdan dogabag, alaja, d\u00fcrli dogajyklar dakylypdyr. Dogabag ini \u00fc\u00e7 barmagy\u0148 ininde dokalyp, aty\u0148 bo\u00fdnuna dakyl\u00fdar. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde t\u00fcrkmen a\u00fdal-gyzlary bedew atlary bezemek \u00fc\u00e7in t\u00e4ze bezegler d\u00f6red\u00fd\u00e4rler.<br \/>\nAty\u0148 bo\u00fdnuna dakyl\u00fdan dogabag g\u00f6rn\u00fc\u015fd\u00e4ki haly\u00e7ylary\u0148 birn\u00e4\u00e7e g\u00f6rn\u00fc\u015fleri bar, t\u00fcrkmen zenanlary yhlas edip dokan bezeg \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen haly\u00e7ylary atlary\u0148 g\u00f6rk\u00fcne g\u00f6rk go\u015f\u00fdar. \u00d6\u0148ki wagtlardan b\u00e4ri sowukdan, \u00e7ybyn-\u00e7irke\u00fdden, \u00fdara d\u00fc\u015fmekden goramak \u00fc\u00e7in aty\u0148 \u00fcst\u00fcne \u00fdapyl\u00fdan \u00fdapynjalar mydama a\u00fdal-gyzlar tarapyndan ta\u00fd\u00fdarlanypdyr. Olara jul, at ke\u00e7e, basyrgy, \u00fdapynja, i\u00e7ergi, derlik \u00fdaly esbaplar gir\u00fd\u00e4r.<br \/>\nJul aty\u0148 \u00fc\u015femezligi \u00fc\u00e7in onu\u0148 \u00fcst\u00fcne \u00fdapyl\u00fdan \u00f6rtgi, k\u00f6\u00fdnek\u00e7e bolsa, julu\u0148 bezeg \u00fc\u00e7in edilen g\u00f6rn\u00fc\u015fidir. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde julu\u0148, k\u00f6\u00fdnek\u00e7\u00e4ni\u0148 d\u00fcrli matadan tikil\u00fd\u00e4n g\u00f6rn\u00fc\u015finden ba\u015fga-da, haly g\u00f6rn\u00fc\u015fi hem bar. Onu\u0148 haly g\u00f6rn\u00fc\u015fini a\u00fdal-gyzlar d\u00fcrli t\u00fcrkmen g\u00f6lleri bilen bez\u00e4p, aty\u0148 \u00fcst\u00fcne, k\u00e4 \u00fdagda\u00fdlarda e\u00fderi\u0148 \u00fcst\u00fcne la\u00fdyk geler \u00fdaly edilip ba\u00fdram\u00e7ylyklarda bezeg \u00fda-da sowgat etmek maksady bilen dokal\u00fdar.<br \/>\n\u00ddurdumyzy\u0148 wela\u00fdatlarynda at\u00e7ylyk sport toplumlary gurlup, h\u00e4zirki wagtda olarda at \u00e7apy\u015fyklar, to\u00fd \u00fdary\u015flary yzygiderli ge\u00e7irilip durul\u00fdar.<br \/>\nAt t\u00fcrkmenler \u00fc\u00e7in mukaddeslikdir, ol hakynda g\u00f6r n\u00e4\u00e7e rowa\u00fdatlar, ertekiler, atalar pa\u00fdhasy s\u00f6zler, nakyllar d\u00f6redildi.<br \/>\nT\u00fcrkmen \u00fdelden \u00fd\u00fcwr\u00fck bedewlerimiz hy\u00fdaly be\u00fdan etmeler t\u00fcrkmen zerg\u00e4rlerinde, haly\u00e7ylygynda hem s\u00f6\u00fdg\u00fcli gahrymanlary\u0148 biri bolmagy ge\u0148 d\u00e4ldir. Bu babatda aty\u0148 ke\u015fbi edil folklor eserinde bol\u015fy \u00fdaly, arzuw-hy\u00fdal, \u015fowlulyk, \u00e4hli a\u00fddy\u0148 we ho\u015fni\u00fdetli zatlar bilen utga\u015fyp adamy\u0148 kalbyna barabar suratlandyryl\u00fdar. Mysal \u00fc\u00e7in, T\u00fcrkmenistany\u0148 D\u00f6wlet tugrasynda merkezinde \u015fekillendirilen ahalteke bedewini\u0148 ke\u015fbi \u00fdurdumyzy\u0148 azatlygy we gara\u015fsyzlyga beslenip, \u00fdagty geljege tarap okgunlylygyny be\u00fdan ed\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen ykdysady\u00fdetini\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fini bedew bady bilen de\u0148e\u015fdirilmegi \u00fd\u00f6ne d\u00e4ldir.<br \/>\nEdil durmu\u015fdaky aja\u00fdyp ornuny\u0148 bol\u015fy \u00fdaly, t\u00fcrkmen bedewini\u0148 tebigata \u00fdakynlygy, \u00fdara\u015fyklylygy, \u00fdel \u00fdaly \u00fd\u00fcwr\u00fckdigi, \u00fdary\u015fynda gu\u015fdan ozmagy asyrlary\u0148 d\u00f6reden aja\u00fdyp a\u00fddymydyr.<br \/>\nT\u00fcrkmen bedewlerini\u0148 sungatdaky \u00fdeten \u015f\u00f6hraty ony d\u00fcn\u00fd\u00e4 me\u015fhur eden aja\u00fdyp syn-syratlaryny\u0148 biridir. Ahalteke bedewleri we nepis halylary, \u015fa\u00fd-sepleri t\u00fcrkmeni\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 medeni\u00fdetine go\u015fan bahasyz go\u015fandy bolup dur\u00fdar.<br \/>\nAhalteke bedewlerini ylmy ta\u00fddan \u00f6wrenmekde, olary\u0148 \u015fan-\u015f\u00f6hratyny d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fda\u00fdmakda hem wagyz etmekde hormatly Prezidentimiz Arkadagly Serdarymyzy\u0148 we Arkadagymyzy\u0148 tagallasy netijesinde at\u00e7ylyk pudagy has-da pajarlap \u00f6s\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen behi\u015fdi bedewlerini\u0148 at-abra\u00fdy, \u015fan-\u015f\u00f6hraty d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00f6zbolu\u015fly \u00fdalkym sa\u00e7yp, onu\u0148 geljegi barha art\u00fdar. Gara\u015fsyzlyk \u00fdyllary i\u00e7inde T\u00fcrkmen bedewini\u0148 ba\u00fdramy uludan tutul\u00fdar. 2011-nji \u00fdylda T\u00fcrkmen bedewini\u0148 ba\u00fdramy mynasybetli A\u015fgabatda Halkara ahalteke at\u00e7ylyk assosasi\u00fdasyny\u0148 1-nji mejlisi hem-de \u201cT\u00fcrkmen bedewi we d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 se\u00fdis\u00e7ilik sungaty\u201d atly III-nji Halkara ylmy maslahaty bolup ge\u00e7di.<br \/>\nHormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy\u0148 behi\u015fdi bedewlerimiz barada \u00fdazan \u201cAhalteke bedewleri bizi\u0148 bu\u00fdsanjymyz we \u015f\u00f6hratymyz\u201d, \u201cGanatly bedewler\u201d \u00fdaly kitaplarynda aja\u00fdyp milli mirasymyz bolan na\u00fdba\u015fy ahalteke atlar barada g\u00fcrr\u00fc\u0148 beril\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fdle hem \u00fda\u015f nesillere at\u00e7ylyga bolan s\u00f6\u00fdg\u00fcsini \u00f6sd\u00fcrmekde, geljekki at\u015fynaslar bolmalydygyna g\u00f6z \u00fdetir\u00fd\u00e4rsi\u0148.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">T\u00e4zeg\u00fcl \u00d6wezmyradowa, T\u00fcrkmenistany\u0148 D\u00f6wlet medeni\u00fdet merkezini\u0148 D\u00f6wlet muze\u00fdini\u0148 b\u00f6l\u00fcm m\u00fcdiri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen behi\u015fdi bedewleri\u0148 d\u00f6re\u00fd\u015fini\u0148 gadymydygyny taryhy \u00e7e\u015fmelere \u00fd\u00fczlene\u0148de, doly g\u00f6z \u00fdetirmek bol\u00fdar. Bedew atlary\u0148 asly taryhyny\u0148 syrly gatlaryndan ga\u00fdd\u00fdar. Arheologlar gazuw-agtary\u015f i\u015flerini ge\u00e7irilende, t\u00fcrkmeni\u0148 be\u00fdleki gymmatlyklary bilen birlikde bedewleri\u0148 hem gadymydygyny\u0148 \u00fcst\u00fcni a\u00e7\u00fdar. At ynsany\u0148 syrda\u015fy, aty bar adamy\u0148 mydama dosty \u00fdanynda \u00fdalydyr. T\u00fcrkmeni\u0148 ge\u00e7mi\u015fden s\u00f6z a\u00e7\u00fdan eserlerinde-de, dessanlarynda-da at hakynda g\u00fcrr\u00fc\u0148 edil\u00fd\u00e4r. At e\u00fdesine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":132926,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/163785"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=163785"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/163785\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":163786,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/163785\/revisions\/163786"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/132926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=163785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=163785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=163785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}