{"id":18070,"date":"2018-10-13T18:59:03","date_gmt":"2018-10-13T13:59:03","guid":{"rendered":"http:\/\/zamanturkmenistan.com\/?p=18070"},"modified":"2018-10-13T18:59:03","modified_gmt":"2018-10-13T13:59:03","slug":"elekt%c2%adrou%c2%adlag-ha%c2%adcan-oy%c2%adla%c2%adnyp-ta%c2%adpyl%c2%addy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/elekt%c2%adrou%c2%adlag-ha%c2%adcan-oy%c2%adla%c2%adnyp-ta%c2%adpyl%c2%addy\/","title":{"rendered":"Elekt\u00adrou\u00adlag ha\u00ad\u00e7an o\u00fd\u00adla\u00adnyp ta\u00adpyl\u00addy?"},"content":{"rendered":"<p>Adyn\u00addan bel\u00adli bol\u00ad\u015fy \u00fda\u00adly, elekt\u00adrou\u00adlag \u00fdan\u00adgy\u00e7 h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde di\u00adzel \u00fda-da ben\u00adzin\u00adden d\u00e4l-de, elekt\u00adrik ener\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adsyn\u00addan pe\u00fd\u00adda\u00adlan\u00ad\u00fdar. Elekt\u00adrik ener\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adsy bi\u00adlen he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n di\u00ad\u0148e aw\u00adtou\u00adlag\u00adlar d\u00e4l, e\u00fd\u00adsem, we\u00adlo\u00adsi\u00adped, mo\u00adto\u00adsikl, ga\u00ad\u00fdyk, ot\u00adly, hat\u00adda ho\u00adwa g\u00e4\u00admi\u00adsi \u00fda\u00adly be\u00fd\u00adle\u00adki gat\u00adnaw se\u00adri\u015f\u00adde\u00adle\u00adri hem bar. Elekt\u00adro\u00adkar\u00adlar so\u0148\u00adky 5-10 \u00fdyl\u00adda \u00fda\u00fd\u00adrap ba\u015f\u00adlan hem bol\u00adsa, onu\u0148 ta\u00adry\u00adhy aw\u00adtou\u00adla\u00adgy\u0148 ta\u00adry\u00adhy bi\u00adlen de\u00ad\u0148e\u00ad\u00e7er\u00adr\u00e4k. Il\u00adkin\u00adji aw\u00adtou\u00adla\u00adgy ki\u00admi\u0148 i\u015f\u00adl\u00e4p ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adlan\u00addy\u00adgy anyk bol\u00adma\u00adsa-da, onu\u0148 k\u00e4\u00admil\u00adle\u015f\u00adme\u00adgi\u00adne go\u00ad\u015fant go\u00ad\u015fan adam\u00adla\u00adry\u0148 k\u00f6\u00adp\u00fc\u00adsi m\u00e4\u00adlim\u00addir. Il\u00adkin\u00adji elekt\u00adrou\u00adlag\u00adlar 1800-nji \u00fdyl\u00adlar\u00adda pe\u00fd\u00adda bo\u00adlup ba\u015f\u00adla\u00ad\u00fdar. 1828-nji \u00fdyl\u00adda wen\u00adger in\u00ad\u017ee\u00adne\u00adri Ano\u015f \u00dded\u00adlik elekt\u00adro\u00admo\u00adbi\u00adli\u0148 ki\u00ad\u00e7e\u0148\u00adr\u00e4k g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fi\u00adni i\u015f\u00adl\u00e4p d\u00fcz\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>\n1895-nji \u00fdyl\u00adda Ame\u00adri\u00adka\u00adda \u00fc\u00e7 ti\u00adgir\u00adli elekt\u00adrik ener\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adsy bi\u00adlen i\u015f\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4n we\u00adlo\u00adsi\u00adpe\u00addi\u0148 pe\u00fd\u00adda bol\u00adma\u00adgy bi\u00adlen \u015fe\u00fd\u00adle ulag\u00adla\u00adra is\u00adleg ar\u00adtyp ba\u015f\u00adla\u00ad\u00fdar. L. Ra\u00fd\u00adke\u00adri\u0148 we Wil\u00adli\u00adam Mor\u00adri\u00adso\u00adny\u0148 1891-nji \u00fdyl\u00adda \u00fda\u00adsan al\u00adty \u00fdo\u00adlag\u00ad\u00e7a ni\u00ad\u00fdet\u00adle\u00adnen elekt\u00adrik wa\u00adgo\u00adny bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e ugur\u00adda il\u00adkin\u00adji elekt\u00adrou\u00adlag ha\u00adsap edil\u00ad\u00fd\u00e4r. Ge\u00ad\u00e7en asy\u00adry\u0148 ba\u015f\u00adla\u00adryn\u00adda bug, elekt\u00adrik to\u00adgy we ben\u00adzin bi\u00adlen i\u015f\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4n aw\u00adtou\u00adlag\u00adlar \u00fda\u00fd\u00adrap ba\u015f\u00adla\u00ad\u00fdar. 1902-nji \u00fdyl\u00adda \u201cChicago Woods Mo\u00adtor Vehicle\u201d kom\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny\u0148 sa\u00adtu\u00adwa \u00e7y\u00adka\u00adran 18 mil (30 km) t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi \u00fdol ge\u00ad\u00e7ip bil\u00ad\u00fd\u00e4n 2 000 dol\u00adlar\u00adlyk \u201c1902 Phae\u00adton\u201d ula\u00adgy i\u0148 k\u00f6p sa\u00adty\u00adlan aw\u00adto\u00admo\u00adbil bol\u00ad\u00fdar. 1916-njy \u00fdyl\u00adda \u201cWoods\u201d fir\u00adma\u00adsy hem di\u00adzel, hem-de elekt\u00adrik mo\u00adtor\u00adly il\u00adkin\u00adji gib\u00adrid aw\u00adtou\u00adla\u00adgy i\u015f\u00adl\u00e4p d\u00fcz\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>\nGe\u00ad\u00e7en asy\u00adry\u0148 ba\u015f\u00adla\u00adryn\u00adda elekt\u00adrou\u00adlag\u00adla\u00adry\u0148 ben\u00adzin\u00adli we bug\u00adly mo\u00adtor\u00adly aw\u00adtou\u00adlag\u00adlar\u00addan bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e ar\u00adtyk\u00adma\u00e7\u00adlyk\u00adla\u00adry bar\u00addy. Ben\u00adzin\u00adli aw\u00adtou\u00adlag\u00adlar\u00adda sars\u00adgyn, ys we gal\u00adma\u00adgal a\u015fa k\u00f6p bo\u00adlup, s\u00fc\u00adr\u00fc\u00adji\u00adni we go\u00adla\u00ad\u00fdyn\u00adda\u00adky\u00adla\u00adry bi\u00adma\u00adza ed\u00ad\u00fd\u00e4r\u00addi. Bug\u00adly he\u00adre\u00adket\u00adlen\u00addi\u00adri\u00adji\u00adli ulag\u00adlar ho\u00adwa\u00adny\u0148 so\u00adwuk g\u00fcn\u00adle\u00adri 45 mi\u00adnut\u00adlap gyz\u00adma\u00adly bol\u00ad\u00fdar\u00addy. \u015ee\u00fd\u00adle hem olar elekt\u00adrou\u00adlag\u00adlar\u00addan has gys\u00adga ara\u00adly\u00adgy ge\u00e7\u00ad\u00fd\u00e4r\u00addi. \u00dcs\u00adte\u00adsi\u00adne, ben\u00adzin\u00adli aw\u00adtou\u00adlag\u00adla\u00adry s\u00fcr\u00admek elekt\u00adro\u00adkar\u00adlar\u00addan has kyn\u00addy. 1912-nji \u00fdyl\u00adda elekt\u00adro\u00adkar\u00adla\u00adry\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00ad\u00e7i\u00adli\u00adgi i\u0148 \u00fdo\u00adka\u00adry de\u00adre\u00adj\u00e4 \u00e7yk\u00ad\u00fdar. 1920-nji \u00fdyl\u00adlar\u00addan ba\u015f\u00adlap ola\u00adra bo\u00adlan is\u00adleg aza\u00adlyp ba\u015f\u00adla\u00ad\u00fdar. Ne\u00adbi\u00adti\u0148 iri gor\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 ta\u00adpyl\u00adma\u00adgy, ben\u00adzi\u00adni\u0148 ba\u00adha\u00adsy\u00adny\u0148 g\u00f6r\u00adne\u00adtin ar\u00adzan\u00adla\u00adma\u00adgy\u00adna ge\u00adtir\u00ad\u00fd\u00e4r. Gen\u00adri For\u00addu\u0148 aw\u00adtou\u00adla\u00adgy\u0148 k\u00f6p\u00ad\u00e7\u00fc\u00adlik\u00adle\u00ad\u00fdin \u00f6n\u00fcm\u00ad\u00e7i\u00adli\u00adgi\u00adni \u00fdo\u00adla go\u00fd\u00adma\u00adgy bi\u00adlen ba\u00adha\u00adsy ha\u00ads-da ar\u00adzan\u00adla\u00ad\u00fdar. Mu\u00adnu\u0148 ter\u00adsi\u00adne elekt\u00adrou\u00adlag\u00adla\u00adry\u0148 ba\u00adha\u00adsy gym\u00admat\u00adlap ba\u015f\u00adla\u00ad\u00fdar. 1935-nji \u00fdy\u00adla \u00e7en\u00adli elekt\u00adrou\u00adlag\u00adlar d\u00fc\u00fd\u00adb\u00fcn\u00adden \u00fdi\u00adtip gid\u00ad\u00fd\u00e4r. 1970-nji \u00fdyl\u00adlar\u00adda aw\u00adtou\u00adlag\u00adla\u00adry\u0148 \u00e7y\u00adkar\u00ad\u00fdan gaz\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 zy\u00ad\u00fdan\u00ady ar\u00adtyp, al\u00adter\u00adna\u00adtiw \u00fdan\u00adgy\u00e7 \u00e7e\u015f\u00adme\u00adle\u00adri\u00adne ze\u00adrur\u00adlyk du\u00fd\u00adlup ba\u015f\u00adlan\u00ad\u00fdar. 1960-njy \u00fdyl\u00adla\u00adry\u0148 ba\u00ad\u015fyn\u00adda \u201cBatt\u00adro\u00adnic\u201d at\u00adly il\u00adkin\u00adji tok\u00adly \u00fd\u00fck ula\u00adgy pe\u00fd\u00adda bol\u00ad\u00fdar. \u015eol \u00fdyl\u00adlar ki\u00ad\u00e7i g\u00f6r\u00adn\u00fc\u015f\u00adli elekt\u00adrou\u00adlag\u00adla\u00adry\u0148 az san\u00adly\u00adsy \u00e7yk\u00ad\u00fdar. Zar\u00ad\u00fdad be\u00adket\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 \u00fdet\u00admez\u00ad\u00e7i\u00adlik et\u00adme\u00adgi, zar\u00ad\u00fdad ber\u00admek \u00fc\u00e7in k\u00f6p wag\u00adty\u0148 ge\u00adrek bol\u00ad\u00fdan\u00addy\u00adgy we d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 \u00fdurt\u00adla\u00adryn\u00adda bu ugur\u00adda bir\u00adme\u0148\u00adze\u015f ul\u00adga\u00admy\u0148 \u00fdok\u00adlu\u00adgy, \u00f6z\u00fc\u00adne d\u00fc\u015f\u00ad\u00fd\u00e4n ba\u00adha\u00adsy\u00adny\u0148 gym\u00admat\u00adly\u00adgy se\u00adb\u00e4p\u00adli elekt\u00adrou\u00adlag\u00adlar 2000-nji \u00fdyl\u00adla\u00adra \u00e7en\u00adli o di\u00ad\u00fden \u00fda\u00fd\u00adra\u00adma\u00ad\u00fdar. 1990-njy \u00fdyl\u00adlar\u00addan ba\u015f\u00adlap, d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 \u00f6\u0148\u00adde\u00adba\u00adry\u00adjy brend\u00adle\u00adri bu ugur\u00adda\u00adky ma\u00ad\u00fda go\u00ad\u00fdum\u00adla\u00adry\u00adny art\u00addyr\u00ad\u00fdar\u00adlar. D\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 d\u00f6w\u00adlet\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 \u015fe\u00fd\u00adle ulag\u00adla\u00adry \u00f6n\u00add\u00fcr\u00ad\u00fd\u00e4n kom\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda\u00adla\u00adra we ony sa\u00adtyn alan\u00adla\u00adra \u00fde\u00ad\u0148il\u00adlik\u00adler d\u00f6\u00adret\u00adme\u00adgi bi\u00adlen, 2000-nji \u00fdyl\u00adlar\u00addan so\u0148\u00adra bu ugur\u00adda has uly \u00f6s\u00fc\u015f ga\u00adza\u00adnyl\u00ad\u00fdar. H\u00e4\u00adzir\u00adki wagt\u00adda elekt\u00adrou\u00adlag sa\u00adtu\u00adwyn\u00adda Hy\u00adta\u00fd, AB\u015e, Nor\u00adwe\u00adgi\u00ad\u00fda, Ger\u00adma\u00adni\u00ad\u00fda \u00fda\u00adly \u00fdurt\u00adlar \u00f6\u0148\u00adde\u00adli\u00adgi e\u00fde\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Adyn\u00addan bel\u00adli bol\u00ad\u015fy \u00fda\u00adly, elekt\u00adrou\u00adlag \u00fdan\u00adgy\u00e7 h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde di\u00adzel \u00fda-da ben\u00adzin\u00adden d\u00e4l-de, elekt\u00adrik ener\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adsyn\u00addan pe\u00fd\u00adda\u00adlan\u00ad\u00fdar. Elekt\u00adrik ener\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adsy bi\u00adlen he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n di\u00ad\u0148e aw\u00adtou\u00adlag\u00adlar d\u00e4l, e\u00fd\u00adsem, we\u00adlo\u00adsi\u00adped, mo\u00adto\u00adsikl, ga\u00ad\u00fdyk, ot\u00adly, hat\u00adda ho\u00adwa g\u00e4\u00admi\u00adsi \u00fda\u00adly be\u00fd\u00adle\u00adki gat\u00adnaw se\u00adri\u015f\u00adde\u00adle\u00adri hem bar. Elekt\u00adro\u00adkar\u00adlar so\u0148\u00adky 5-10 \u00fdyl\u00adda \u00fda\u00fd\u00adrap ba\u015f\u00adlan hem bol\u00adsa, onu\u0148 ta\u00adry\u00adhy aw\u00adtou\u00adla\u00adgy\u0148 ta\u00adry\u00adhy bi\u00adlen de\u00ad\u0148e\u00ad\u00e7er\u00adr\u00e4k. Il\u00adkin\u00adji aw\u00adtou\u00adla\u00adgy ki\u00admi\u0148 i\u015f\u00adl\u00e4p ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adlan\u00addy\u00adgy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/18070"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=18070"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/18070\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=18070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=18070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=18070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}