{"id":23538,"date":"2019-07-28T17:33:36","date_gmt":"2019-07-28T12:33:36","guid":{"rendered":"http:\/\/zamanturkmenistan.com\/?p=23538"},"modified":"2019-07-28T17:33:41","modified_gmt":"2019-07-28T12:33:41","slug":"ensiklopediyalary-bilen-adygan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/ensiklopediyalary-bilen-adygan\/","title":{"rendered":"Ensiklopedi\u00fdalary bilen adygan"},"content":{"rendered":"<p>Fran\u00adsuz \u00fda\u00adzy\u00adjy\u00adsy, fi\u00adlo\u00adso\u00adfy we en\u00adsik\u00adlo\u00adpe\u00addi\u00ad\u00fda\u00ad\u00e7y\u00adsy De\u00adni Did\u00adro 1713-nji \u00fdy\u00adly\u0148 5-nji okt\u00ad\u00fdab\u00adryn\u00adda Fran\u00adsi\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 \u015eam\u00adpan we\u00adla\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 Langr \u015f\u00e4\u00adhe\u00adrin\u00adde d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 in\u00ad\u00fd\u00e4r. Ene-ata\u00adsy\u00adny\u0148 is\u00adle\u00adgi bi\u00adlen \u00fda\u015f De\u00adni \u00f6z\u00fc\u00adni ru\u00adhy ta\u00fd\u00addan \u00f6s\u00fc\u00ad\u015fe ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adla\u00ad\u00fdar. Ol 1723-1728-nji \u00fdyl\u00adlar\u00adda Pa\u00adri\u017e\u00add\u00e4\u00adki iki kol\u00adlej\u00adde okap bi\u00adlim al\u00ad\u00fdar. Ol 1732-nji \u00fdyl\u00adda Pa\u00adri\u017e uni\u00adwer\u00adsi\u00adte\u00adti\u00adni\u0148 sun\u00adgat fa\u00adkul\u00adte\u00adti\u00adni\u0148 ma\u00adgistr de\u00adre\u00adje\u00adsi\u00adni al\u00ad\u00fdar. Did\u00adro 1743-nji \u00fdyl\u00adda An\u00adna An\u00adtua\u00adnet\u00adte \u015eam\u00adpo\u00adna \u00f6\u00fd\u00adlen\u00ad\u00fd\u00e4r. Did\u00adro 1747-nji \u00fdyl\u00adda fi\u00adlo\u00adsof we ma\u00adte\u00adma\u00adtik dos\u00adty D&#8217;Alam\u00adber \u017dan Le\u00adron bi\u00adlen bir\u00adlik\u00adde \u201cYl\u00adma, sun\u00adga\u00adta we se\u00adnet\u00ad\u00e7i\u00adli\u00adge ba\u00adgy\u015f\u00adla\u00adnan en\u00adsik\u00adlo\u00adpe\u00addi\u00ad\u00fda \u00fda-da d\u00fc\u00ad\u015f\u00fcn\u00addi\u00adri\u015f\u00adli s\u00f6z\u00adl\u00fc\u00adg\u00fc\u00adni\u0148\u201d \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00adde i\u015f\u00adle\u00adm\u00e4\u00adge \u00e7a\u00adgy\u00adryl\u00ad\u00fdar. Bu s\u00f6z\u00adl\u00fck bir\u00adba\u00adda Ef\u00adra\u00adim \u00c7em\u00adber\u00adsi\u0148 (1728) \u201cEn\u00adsik\u00adlo\u00adpe\u00addi\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny\u0148\u201d ter\u00adji\u00adme\u00adsi di\u00fd\u00adlip ba\u015f\u00adlan\u00adsa-da, Did\u00adro\u00adny\u0148 we D&#8217;Alam\u00adbe\u00adri\u0148 bi\u00adle\u00adlik\u00add\u00e4\u00adki ta\u00adgal\u00adla\u00adla\u00adry ne\u00adti\u00adje\u00adsin\u00adde, Fran\u00adsi\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 \u015fol d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00add\u00e4\u00adki ylym-bi\u00adli\u00admi\u00adni\u0148 \u00e4h\u00adli ugur\u00adla\u00adry\u00adny \u00f6z i\u00e7i\u00adne al\u00ad\u00fdan ese\u00adre \u00f6w\u00adr\u00fcl\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>\n1772-nji \u00fdyl\u00adda \u201cEn\u00adsik\u00adlo\u00adpe\u00addi\u00ad\u00fda\u00adny\u0148\u201d bi\u00adrin\u00adji ne\u00ad\u015fi\u00adri ta\u00admam\u00adlan\u00ad\u00fdar. Bu i\u015f 25 \u00fdy\u00adla \u00e7ek\u00ad\u00fd\u00e4r. En\u00adsik\u00adlo\u00adpe\u00addi\u00ad\u00fda 28 jilt\u00adden yba\u00adrat bo\u00adlup, onu\u0148 17 jil\u00addi ma\u00adka\u00adla\u00adlar\u00addan, 11 jil\u00addi hem su\u00adrat\u00adlar\u00addan yba\u00adrat bo\u00adlup\u00addyr. Al\u00adty m\u00fc\u0148 ma\u00adka\u00adla \u00fda\u00adzan Did\u00adro\u00addan ba\u015f\u00adga, ony d\u00f6\u00adret\u00adm\u00e4\u00adge \u00fde\u00adne-de k\u00f6p san\u00adly me\u015f\u00adhur fi\u00adlo\u00adsof\u00adlar \u00e7e\u00adki\u00adlip\u00addir.<br \/>\n\u201cFi\u00adlo\u00adso\u00adfik pi\u00adkir\u00adler\u201d (1746) we \u201cAl\u00adle\u00ad\u00fda \u00fda-da skep\u00adti\u00adgi\u0148 ge\u00adze\u00adlen\u00adji\u201d (1747) at\u00adly il\u00adkin\u00adji eser\u00adle\u00adrin\u00adde ol yla\u00adhy-fi\u00adlo\u00adso\u00adfik tag\u00adly\u00adma\u00adta e\u00fder\u00ad\u00fd\u00e4r. Did\u00adro bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e p\u00fde\u00adsa\u00adla\u00adry\u0148 we ro\u00adman\u00adla\u00adry\u0148 aw\u00adto\u00adry\u00addyr. 1750-nji \u00fdyl\u00adda onu\u0148 \u201cOgul we p\u00e4k ah\u00adla\u00adgy\u0148 sy\u00adna\u00adgy\u201d we \u201cMa\u015f\u00adga\u00adla\u00adny\u0148 ata\u00adsy\u201d \u00fda\u00adly iki p\u00fde\u00adsa\u00adsy ne\u00ad\u015fir edil\u00ad\u00fd\u00e4r. Did\u00adro\u00adny\u0148 esa\u00adsy \u00e7e\u00adper eser\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 ha\u00adta\u00adry\u00adna \u201cMo\u00adnah ze\u00adnan\u201d (1760) po\u00adwes\u00adti, \u201cRa\u00admo\u00adny\u0148 \u00fde\u00adge\u00adni\u201d (1779) ro\u00adma\u00adny, \u201cTak\u00addy\u00adra ten be\u00adren \u017dak we onu\u0148 ho\u00adja\u00ad\u00fdy\u00adny\u201d  (1773) ro\u00adma\u00adny gir\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>\nDid\u00adro 1773-1774-nji \u00fdyl\u00adlar ara\u00adly\u00adgyn\u00adda Rus\u00adsi\u00ad\u00fda sy\u00ad\u00fda\u00adhat ed\u00ad\u00fd\u00e4r we Pe\u00adter\u00adburg\u00adda \u00fda\u00ad\u015fa\u00ad\u00fdar. Ol 1773-nji \u00fdyl\u00adda Pe\u00adter\u00adbur\u00adgy\u0148 Ylym\u00adlar aka\u00adde\u00admi\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny\u0148 hor\u00admat\u00adly ag\u00adza\u00adsy bol\u00ad\u00fdar. So\u0148\u00adky \u00fdyl\u00adlar\u00adda Did\u00adro ede\u00adbi tas\u00adla\u00adma\u00adla\u00adry bi\u00adlen me\u015f\u00adgul\u00adlan\u00ad\u00fdar. De\u00adni Did\u00adro 1784-nji \u00fdy\u00adly\u0148 31-nji i\u00fdu\u00adlyn\u00adda ara\u00addan \u00e7yk\u00ad\u00fdar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fran\u00adsuz \u00fda\u00adzy\u00adjy\u00adsy, fi\u00adlo\u00adso\u00adfy we en\u00adsik\u00adlo\u00adpe\u00addi\u00ad\u00fda\u00ad\u00e7y\u00adsy De\u00adni Did\u00adro 1713-nji \u00fdy\u00adly\u0148 5-nji okt\u00ad\u00fdab\u00adryn\u00adda Fran\u00adsi\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 \u015eam\u00adpan we\u00adla\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 Langr \u015f\u00e4\u00adhe\u00adrin\u00adde d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 in\u00ad\u00fd\u00e4r. Ene-ata\u00adsy\u00adny\u0148 is\u00adle\u00adgi bi\u00adlen \u00fda\u015f De\u00adni \u00f6z\u00fc\u00adni ru\u00adhy ta\u00fd\u00addan \u00f6s\u00fc\u00ad\u015fe ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adla\u00ad\u00fdar. Ol 1723-1728-nji \u00fdyl\u00adlar\u00adda Pa\u00adri\u017e\u00add\u00e4\u00adki iki kol\u00adlej\u00adde okap bi\u00adlim al\u00ad\u00fdar. Ol 1732-nji \u00fdyl\u00adda Pa\u00adri\u017e uni\u00adwer\u00adsi\u00adte\u00adti\u00adni\u0148 sun\u00adgat fa\u00adkul\u00adte\u00adti\u00adni\u0148 ma\u00adgistr de\u00adre\u00adje\u00adsi\u00adni al\u00ad\u00fdar. Did\u00adro 1743-nji \u00fdyl\u00adda An\u00adna An\u00adtua\u00adnet\u00adte \u015eam\u00adpo\u00adna \u00f6\u00fd\u00adlen\u00ad\u00fd\u00e4r. Did\u00adro [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23543,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/23538"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=23538"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/23538\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/23543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=23538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=23538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=23538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}