{"id":28836,"date":"2020-03-28T14:32:54","date_gmt":"2020-03-28T09:32:54","guid":{"rendered":"http:\/\/zamanturkmenistan.com\/?p=28836"},"modified":"2020-03-28T14:32:56","modified_gmt":"2020-03-28T09:32:56","slug":"poctanyn-taryhyndan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/poctanyn-taryhyndan\/","title":{"rendered":"Po\u00e7tany\u0148 taryhyndan"},"content":{"rendered":"<p>Ir d\u00f6w\u00fcrler adamlar ilden ile habary sesi\u0148 \u00fcsti bilen \u00fdetiripdirler. M\u00fc\u0148ler\u00e7e \u00fdyl mundan ozal (b.e.\u00f6. 6 m\u00fc\u0148 \u00fdyl t\u00f6w.) aga\u00e7 d\u00fc\u00fdplerini, birneme gijr\u00e4k bolsa deprekleri ulanyp ba\u015flapdyrlar. \u015eertli urgulary\u0148 k\u00f6megi bilen habarlar bir \u00fderden be\u00fdleki \u00fdere \u00fdetirilipdir. Mundan ba\u015fga-da, habar \u00fdetirmekde ot bilen t\u00fcsseden hem pe\u00fddalanylypdyr.<\/p>\n<p>An\u00adtik d\u00f6w\u00adri<br \/>\nYn\u00adsan dur\u00admu\u00ad\u015fy\u00adny\u0148 ta\u00adry\u00adhyn\u00adda ara\u00adgat\u00adna\u00ad\u015fy\u00adgy\u0148 so\u0148\u00adra\u00adky g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fi h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde \u00e7a\u00adpar\u00ad\u00e7y\u00adly\u00adgy \u2013 il\u00adki py\u00ad\u00fda\u00adda, bir\u00adne\u00adme gij\u00adr\u00e4k bol\u00adsa at\u00adly \u00e7a\u00adpar\u00ad\u00e7y\u00adly\u00adgy g\u00f6r\u00adkez\u00admek bo\u00adlar. Me\u00adso\u00adpo\u00adta\u00admi\u00ad\u00fda\u00adda, M\u00fc\u00ads\u00fcr\u00adde, Gre\u00adsi\u00ad\u00fda\u00adda, Per\u00adsi\u00ad\u00fda\u00adda, Hy\u00adta\u00fd\u00adda, Rim im\u00adpe\u00adri\u00ad\u00fda\u00adsyn\u00adda yk\u00adjam \u00fdo\u00adla go\u00fd\u00adlan po\u00e7\u00adta ara\u00adgat\u00adna\u00ad\u015fy\u00adgy bo\u00adlup\u00addyr. Hat \u00fcs\u00adti bi\u00adlen \u00fdol\u00adlan\u00ad\u00fdan ha\u00adbar\u00adlar py\u00ad\u00fda\u00adda hem at\u00adly \u00e7a\u00adpar\u00adla\u00adry\u0148 \u00fcs\u00adti bi\u00adlen es\u00adta\u00adfe\u00adta \u00fd\u00f6\u00adrel\u00adge\u00adsi bo\u00ad\u00fdun\u00ad\u00e7a ug\u00adra\u00addy\u00adlyp\u00addyr.<\/p>\n<p>Ga\u00addy\u00admy G\u00fcn\u00addo\u00adgar<br \/>\nPo\u00e7\u00adta\u00adny\u0148 ta\u00adry\u00adhy hat \u00fda\u00adzu\u00adwy\u00adny\u0148 ta\u00adry\u00adhy bi\u00adlen a\u00fd\u00adryl\u00admaz bag\u00adla\u00adny\u00ad\u015fyk\u00adly\u00addyr. Hat \u00fda\u00adzu\u00adwy\u00adny\u0148 d\u00f6\u00adre\u00adme\u00adgi bi\u00adlen, ha\u00adbar hat g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fin\u00adde \u00fde\u00adti\u00adri\u00adlip ug\u00adra\u00adlyp\u00addyr. Mu\u00adnu\u0148 \u00f6zi bol\u00adsa po\u00e7\u00adta ara\u00adgat\u00adna\u00ad\u015fy\u00adgy\u00adny\u0148 d\u00fc\u00ad\u00fdb\u00fc\u00adni\u0148 tu\u00adtul\u00adma\u00adgy\u00adna ge\u00adti\u00adrip\u00addir. Ara\u00adgat\u00adna\u00ad\u015fyk gul\u00adlu\u00adgy\u00adny\u0148 d\u00fcz\u00adg\u00fcn\u00adle\u015f\u00addi\u00adri\u00adlen il\u00adkin\u00adji eda\u00adra\u00adla\u00adry di\u00fd\u00adse\u0148 ir, an\u00adtik d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde pe\u00fd\u00adda bo\u00adlup\u00addyr. Il\u00adkin\u00adji ge\u00adzek po\u00e7\u00adta ha\u00adba\u00adry 5 m\u00fc\u0148 \u00fdyl t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi mun\u00addan ozal Me\u00adso\u00adpo\u00adta\u00admi\u00ad\u00fda\u00adda \u00fd\u00fc\u00adze \u00e7y\u00adkyp, ol de\u00adgi\u015f\u00adli \u00fde\u00adri\u00adne to\u00ad\u00fdun hat \u015fe\u00adkil\u00adlen\u00addi\u00adri\u00adlen g\u00f6r\u00adn\u00fc\u015f\u00adde \u00fde\u00adti\u00adri\u00adlip\u00addir. M\u00fc\u00ads\u00fcr\u00adde hem po\u00e7\u00adta ara\u00adgat\u00adna\u00ad\u015fy\u00adgy \u015fe\u00fd\u00adle ga\u00addy\u00admy d\u00f6w\u00adre de\u00adgi\u015f\u00adli ha\u00adsap edil\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>\n\u015ee\u00fd\u00adle-de, hat \u00fdol\u00adla\u00admak\u00adda hat-pet gat\u00adnad\u00ad\u00fdan kep\u00adde\u00adri\u00adler hem pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adny\u00adlyp\u00addyr.<br \/>\nGa\u00addy\u00admy M\u00fc\u00ads\u00fc\u00adri\u0148 po\u00e7\u00adta i\u015fi ha\u00adkyn\u00adda, tak\u00admy\u00adnan, b.e.\u00f6. 255-nji \u00fdyl bi\u00adlen se\u00adne\u00adle\u00adnen we po\u00e7\u00adta hat\u00adla\u00adry\u00adny bir ada\u00admy\u0148 \u00fde\u00adti\u00adren\u00addi\u00adgi\u00adni\u0148 ha\u00adsa\u00adbat \u00fdaz\u00adgy\u00adsy gal\u00addy\u00adry\u00adlan pa\u00adpi\u00adrus\u00adda\u00adky (hat \u00fdaz\u00admak \u00fc\u00e7in gar\u00adgy\u00addan ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adlan\u00ad\u00fdan ma\u00adte\u00adri\u00adal) na\u00adma ar\u00adka\u00adly hem mag\u00adlu\u00admat al\u00admak bol\u00ad\u00fdar.<\/p>\n<p>Ga\u00addy\u00admy Gre\u00adsi\u00ad\u00fda<br \/>\nYl\u00adga\u00ad\u00fdan \u00e7a\u00adpar\u00adlar sa\u00adgat\u00adda 55 sta\u00addi\u00ad\u00fda (10 km t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi), bir gat\u00adnaw\u00adda bol\u00adsa 400-500 sta\u00addi\u00ad\u00fda ara\u00adly\u00adgy ge\u00e7\u00adme\u00adgi ba\u00ad\u015fa\u00adryp\u00addyr\u00adlar. Fi\u00addip\u00adpid \u015fol \u00e7a\u00adpar\u00adla\u00adry\u0148 i\u0148 me\u015f\u00adhu\u00adry\u00addyr. Plu\u00adtar\u00adhy\u0148 bel\u00adle\u00adme\u00adgi\u00adne g\u00f6\u00adr\u00e4, ol b.e.\u00f6 490-njy \u00fdyl\u00adda Ma\u00adra\u00adfo\u00adny\u0148 al\u00adky\u00admyn\u00adda bo\u00adlan s\u00f6\u00adwe\u015f\u00adde ga\u00adza\u00adny\u00adlan \u00fde\u00ad\u0148i\u015f ha\u00adba\u00adry\u00adny Afi\u00adna \u00fde\u00adti\u00adrip\u00addir we ha\u00adlys ys\u00adgyn\u00addan ga\u00ad\u00e7yp, he\u00adl\u00e4k bo\u00adlup\u00addyr. Bu yl\u00adgaw il\u00adkin\u00adji ma\u00adra\u00adfon h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde ta\u00adryh\u00adda ga\u00adlyp\u00addyr. Fi\u00addip\u00adpid ha\u00adba\u00adry di\u00ad\u0148e dil \u00fcs\u00adti bi\u00adlen \u00fde\u00adti\u00adrip\u00addir.<br \/>\nHas m\u00f6\u00adh\u00fcm ha\u00adbar\u00adla\u00adry \u00fde\u00adtir\u00admek \u00fc\u00e7in, ga\u00addym d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adde at\u00adly, d\u00fc\u00ad\u00fde\u00adli \u00e7a\u00adpar\u00adlar iberi\u00adlip\u00addir. Dio\u00addor Si\u00adsi\u00adli\u00fds\u00adki\u00adni\u0148 \u00fdaz\u00adma\u00adgy\u00adna g\u00f6\u00adr\u00e4, Alek\u00adsandr Ma\u00adke\u00addons\u00adki\u00adni\u0148 har\u00adby ser\u00adke\u00adrde\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 bi\u00adri \u00f6z ygty\u00fdaryn\u00adda \u00fd\u00f6\u00adri\u00adte d\u00fc\u00ad\u00fde\u00adli \u00e7a\u00adpar\u00adla\u00adry sak\u00adlap\u00addyr.<\/p>\n<p>\u00ddew\u00adro\u00adpa\u00adda we be\u00fdleki<br \/>\n\u00fdurtlarda po\u00e7tany\u0148 \u00f6s\u00fc\u00ad\u015fi<br \/>\nVII asyr\u00adda mu\u00adsul\u00adman ha\u00adlyf\u00adly\u00adgyn\u00adda i\u015fi o\u0148at \u00fdo\u00adla go\u00fd\u00adlan yzy\u00adgi\u00adder\u00adli po\u00e7\u00adta gul\u00adlu\u00adgy eme\u00adle gel\u00ad\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 hyz\u00admat\u00adla\u00adryn\u00addan \u00e7\u00e4k\u00adlen\u00addi\u00adri\u00adlen m\u00f6\u00e7\u00adber\u00adde \u015fah\u00adsy adam\u00adlar hem pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyp bi\u00adlip\u00addir\u00adler. \u015eol wag\u00adta \u00e7en\u00adli bar bo\u00adlan po\u00e7\u00adta ara\u00adgat\u00adna\u00ad\u015fy\u00adgy has-da \u00f6s\u00add\u00fc\u00adri\u00adlip ba\u015f\u00adla\u00adnyp\u00addyr. Her bi\u00adri\u00adni uzak\u00addan ta\u00adnap bo\u00adlar \u00fda\u00adly, po\u00e7\u00adta \u00e7a\u00adpar\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 her ha\u00fd\u00adsy\u00adny\u0148 \u00f6z a\u00fd\u00adra\u00adtyn ta\u00adpa\u00adwut\u00adla\u00adn\u00addy\u00adry\u015f bel\u00adgi\u00adle\u00adri bo\u00adlup\u00addyr. Ola\u00adra sa\u00adry len\u00adta\u00adny\u0148 k\u00f6\u00adme\u00adgi bi\u00adlen bo\u00fd\u00adnu\u0148 da\u00ad\u015fyn\u00addan a\u00fd\u00adla\u00adnyp, egin\u00adden asyl\u00ad\u00fdan \u00fd\u00f6\u00adri\u00adte tag\u00adta\u00adjyk\u00adlar \u2013 \u00f6z\u00adbo\u00adlu\u015f\u00adly \u015fah\u00adsy\u00ad\u00fdet\u00adna\u00adma\u00adlar ber\u00adlip\u00addir.<br \/>\n1820-nji \u00fdyl\u00adda ka\u00adgyz s\u00f6w\u00adda\u00adsy\u00adny ed\u00ad\u00fd\u00e4n Bre\u00adwer ta\u00adra\u00adpyn\u00addan Bra\u00fd\u00adton\u00adda buk\u00adja o\u00fd\u00adla\u00adnyp ta\u00adpy\u00adlyp\u00addyr. 1840-njy \u00fdyl\u00adda Be\u00ad\u00fdik Bri\u00adta\u00adni\u00ad\u00fda\u00adda po\u00e7\u00adta mar\u00adka\u00adsy\u00adny\u0148 \u00e7y\u00adka\u00adryl\u00adma\u00adgy bol\u00adsa, po\u00e7\u00adta ara\u00adgat\u00adna\u00ad\u015fy\u00adgy\u00adny\u0148 ta\u00adry\u00adhyn\u00adda m\u00f6\u00adh\u00fcm ta\u00adry\u00adhy wa\u00adka bol\u00addy. Bir\u00adne\u00adme so\u0148\u00adra, Ang\u00adli\u00ad\u00fda\u00adda we onu\u0148 ga\u00adra\u00adma\u00adgyn\u00adda\u00adky \u00fder\u00adler\u00adde bu\u00ad\u00fdur\u00adma buk\u00adja\u00adlar ula\u00adny\u00adlyp ba\u015f\u00adlap\u00addyr.<br \/>\nM\u00f6\u00adh\u00fcr\u00adli ban\u00adde\u00adrol\u00adlar 1857-nji \u00fdyl\u00adda Ame\u00adri\u00adka\u00adny\u0148 Bir\u00adle\u00ad\u015fen \u015etat\u00adla\u00adryn\u00adda, 1864-nji \u00fdyl\u00adda T\u00e4\u00adze G\u00fc\u00adnor\u00adta Wal\u00adlis\u00adde, 1868-nji \u00fdyl\u00adda De\u00admir\u00adga\u00adzyk ger\u00adman bir\u00adle\u015f\u00adme\u00adsin\u00adde \u00fd\u00fc\u00adze \u00e7y\u00adkyp\u00addyr. So\u0148\u00adra \u015fe\u00fd\u00adle ban\u00adde\u00adrol\u00adlar 66 d\u00f6w\u00adlet\u00adde gi\u00adri\u00adzi\u00adlip\u00addir. \u00dda\u00adpyk hat\u00adlar \u00fc\u00e7in blan\u00adka\u00adlar 55 \u00fdurt\u00adda, il\u00adki\u00adba\u015f\u00adda 1879-njy \u00fdyl\u00adda Fransi\u00fdany\u0148 Pa\u00adri\u017e \u015f\u00e4herinde gi\u00adri\u00adzi\u00adlip\u00addir. Ar\u00adgen\u00adti\u00adna\u00adda we Fran\u00adsi\u00ad\u00fda\u00adda t\u00f6\u00adle\u00adnen jo\u00adgap\u00adly blan\u00adka\u00adlar bo\u00adlup\u00addyr. Po\u00e7\u00adta pul ge\u00ad\u00e7i\u00adrim\u00adle\u00adri \u00fc\u00e7in blan\u00adka\u00adlar 1865-nji \u00fdyl\u00adda Germani\u00fdany\u0148 Braun\u015f\u00adwe\u00fdg\u00ad \u015f\u00e4herinde pe\u00fd\u00adda bo\u00adlup, so\u0148\u00adra 14 \u00fdurt\u00adda gi\u00adri\u00adzi\u00adlip\u00addir. Di\u00ad\u0148e \u00fc\u00e7 \u00fdurt\u00adda po\u00e7\u00adta pul ge\u00ad\u00e7i\u00adrim\u00adle\u00adri \u00fc\u00e7in m\u00f6\u00adh\u00fcr\u00adli buk\u00adja\u00adlar bo\u00adlup\u00addyr.<br \/>\nA\u00e7yk ha\u00adty o\u00fd\u00adlap tap\u00admak pi\u00adki\u00adri \u00f6\u0148\u00adki nemes ge\u00adne\u00adral-po\u00e7ta-di\u00adrek\u00adto\u00adry Gen\u00adrih fon Ste\u00adfa\u00adna de\u00adgi\u015f\u00adli\u00addir. Te\u00adleg\u00adra\u00adfy\u0148 (1832 \u00fd.), te\u00adle\u00adfo\u00adny\u0148 (1876 \u00fd.) we ra\u00addio\u00adny\u0148 (1895 \u00fd.) o\u00fd\u00adla\u00adnyp ta\u00adpyl\u00adma\u00adgy bi\u00adlen, po\u00e7\u00adta ara\u00adgat\u00adny\u00ad\u015fy\u00adgy mil\u00adli\u00adon\u00adlar\u00ad\u00e7a adam\u00adla\u00adry\u0148 ha\u00adbar\u00adla\u015f\u00adma\u00adgy\u00adny\u0148 se\u00adri\u015f\u00adde\u00adsi h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00add\u00e4\u00adki wa\u00adjyp \u00e4h\u00admi\u00ad\u00fde\u00adti\u00adni \u00fdi\u00adtir\u00adm\u00e4n gel\u00addi. Po\u00e7\u00adta te\u00adleg\u00adraf\u00adda \u00f6z\u00fc\u00adne \u00e4girt uly he\u00adma\u00ad\u00fdat\u00ad\u00e7y tap\u00addy. \u015eo\u00adnu\u0148 ne\u00adti\u00adje\u00adsin\u00adde Ger\u00adma\u00adni\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 g\u00f6\u00adrel\u00adde\u00adsi\u00adne e\u00fde\u00adrip, \u00e4h\u00adli d\u00f6w\u00adlet\u00adler bu iki ul\u00adga\u00admy\u0148 uly b\u00e4h\u00adbi\u00addi\u00adne po\u00e7\u00adta i\u015fi\u00adni te\u00adleg\u00adraf bi\u00adlen bir\u00adle\u015f\u00addir\u00addi\u00adler.<\/p>\n<p>Gy\u00adzyk\u00adly mag\u00adlu\u00admat<br \/>\nUlag hyz\u00admat\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 h\u00e4\u00adzir\u00adki za\u00adman \u015fert\u00adle\u00adri \u00fc\u00e7in ge\u0148 bo\u00adlup g\u00f6\u00adr\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4n, hat\u00adla\u00adry\u0148 uzak ara\u00adlyk\u00adla\u00adra \u00f6r\u00e4n gys\u00adga wagt\u00adda \u00fde\u00adti\u00adri\u00adlen ge\u00adzek\u00adle\u00adri ta\u00adryh\u00adda se\u00fd\u00adrek bol\u00adman\u00addyr. Ine, 1849-njy \u00fdy\u00adly\u0148 6-njy aw\u00adgus\u00adtyn\u00adda Lon\u00addon\u00addan ug\u00adra\u00addy\u00adlan hat \u015ewe\u00fd\u00adsa\u00adri\u00ad\u00fda, New\u00ad\u015fa\u00adte\u00adle iki\u00adlen\u00adji g\u00fc\u00adni \u00fde\u00adti\u00adri\u00adlip\u00addir. 1905-nji \u00fdyl\u00adda Oks\u00adford\u00addan \u00fdol\u00adla\u00adnan hat Ma\u00fdn bo\u00ad\u00fdun\u00adda\u00adky Frank\u00adfur\u00adta \u00fc\u00e7 g\u00fcn\u00adde ba\u00adryp \u00fde\u00adtip\u00addir, \u00fdog\u00adsa bu \u00fdo\u00adlu\u0148 h\u00e4\u00adzir d\u00f6rt-b\u00e4\u015f g\u00fcn eg\u00adle\u00adjek\u00addi\u00adgi bel\u00adli\u00addir.<\/p>\n<p>In\u00adter\u00adnet ma\u00adte\u00adri\u00adal\u00adla\u00adry esa\u00adsyn\u00adda ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adlan\u00adlar:<br \/>\nT\u00e4\u00adji\u00adg\u00f6\u00adzel Ha\u00fd\u00adda\u00adro\u00adwa,<br \/>\n\u201cZa\u00adman-T\u00fcrk\u00adme\u00adnis\u00adtan\u201d,<br \/>\nGo\u00e7\u00adna\u00adzar He\u015f\u00adde\u00adkow,<br \/>\n\u017eurnalist.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ir d\u00f6w\u00fcrler adamlar ilden ile habary sesi\u0148 \u00fcsti bilen \u00fdetiripdirler. M\u00fc\u0148ler\u00e7e \u00fdyl mundan ozal (b.e.\u00f6. 6 m\u00fc\u0148 \u00fdyl t\u00f6w.) aga\u00e7 d\u00fc\u00fdplerini, birneme gijr\u00e4k bolsa deprekleri ulanyp ba\u015flapdyrlar. \u015eertli urgulary\u0148 k\u00f6megi bilen habarlar bir \u00fderden be\u00fdleki \u00fdere \u00fdetirilipdir. Mundan ba\u015fga-da, habar \u00fdetirmekde ot bilen t\u00fcsseden hem pe\u00fddalanylypdyr. An\u00adtik d\u00f6w\u00adri Yn\u00adsan dur\u00admu\u00ad\u015fy\u00adny\u0148 ta\u00adry\u00adhyn\u00adda ara\u00adgat\u00adna\u00ad\u015fy\u00adgy\u0148 so\u0148\u00adra\u00adky g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fi h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28839,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/28836"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=28836"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/28836\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/28839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=28836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=28836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=28836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}