{"id":30528,"date":"2020-06-06T11:51:47","date_gmt":"2020-06-06T06:51:47","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=30528"},"modified":"2020-06-06T11:51:49","modified_gmt":"2020-06-06T06:51:49","slug":"dunyanin-in-tasin-9-yoly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/dunyanin-in-tasin-9-yoly\/","title":{"rendered":"D\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 i\u0148 t\u00e4sin 9 \u00fdoly"},"content":{"rendered":"<p>\u00ddol\u00adlar d\u00fcr\u00adli-d\u00fcr\u00adli bo\u00adlup, olar t\u00f6legsiz, t\u00f6\u00adleg\u00adli, as\u00adfalt\u00adla\u00adnan, \u00fde\u00adras\u00adty, as\u00adma, buz\u00adda\u00adky \u00fdol\u00adlar, ga\u00adly\u00adber\u00adse-de, su\u00adwu\u0148 a\u015fa\u00adgyn\u00adda\u00adky \u00fdol\u00adlardyr. \u201cAw\u00adto\u00adMir\u201d ne\u00ad\u015fi\u00adri\u00adne sal\u00adgy\u00adla\u00adnyp ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adla\u00adnan ma\u00adka\u00adla\u00adda, d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 i\u0148 \u00fc\u00fdt\u00adge\u00ad\u015fik \u00fdol\u00adla\u00adry\u0148 \u00f6\u0148\u00add\u00e4\u00adki orun\u00adlar\u00adda dur\u00ad\u00fdan 9-sy\u00adny\u0148 sa\u00adna\u00adwy ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adlan\u00addy. \u00dd\u00f6\u00adne bu sa\u00adnaw\u00adda d\u00fcr\u00adli g\u00f6r\u00adke\u00adzi\u00adji\u00adle\u00adri bo\u00ad\u00fdun\u00ad\u00e7a t\u00e4\u00adsin bo\u00adlan \u00fdol\u00adla\u00adry\u0148 \u00e4h\u00adli\u00adsi orun al\u00adma\u00addy. Me\u00adse\u00adlem, d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 i\u0148 uzyn aw\u00adto\u00admo\u00adbil tun\u00adne\u00adli ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdan Nor\u00adwe\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adda\u00adky Ler\u00addal tun\u00adne\u00adli (24510 m) bu sa\u00adna\u00adwa go\u00ad\u015ful\u00adman\u00addyr. Um\u00adma\u00adny\u0148 a\u015fa\u00adgyn\u00adda\u00adky \u00dda\u00adpo\u00adni\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 tun\u00adnel\u00adle\u00adri hem sa\u00adnaw\u00adda \u00fdok. \u00dde\u00adri\u0148 \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00add\u00e4\u00adki t\u00e4\u00adsin \u00fdol\u00adlar sana\u00adwy\u0148 \u00f6\u0148\u00add\u00e4\u00adki orun\u00adla\u00adry\u00adny e\u00fde\u00adl\u00e4p\u00addir.<\/p>\n<p>Trol\u00adle\u00fd bas\u00adgan\u00ad\u00e7ak\u00adla\u00adry. 11 sa\u00adny bas\u00adgan\u00ad\u00e7ak g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fin\u00add\u00e4\u00adki we or\u00adta\u00adsyn\u00adda 180 metr\u00adlik \u015fag\u00adla\u00adwuk ak\u00ad\u00fdan bu \u00fdol Nor\u00adwe\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 de\u00admir\u00adga\u00adzyk-g\u00fcn\u00adba\u00adta\u00adryn\u00adda \u00fder\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4r. 9 dereje e\u0148\u00ad\u0148it\u00adli \u00fdol 1936-njy \u00fdyl\u00adda gu\u00adrul\u00addy. Ol d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 i\u0148 me\u015f\u00adhur sy\u00ad\u00fda\u00adhat\u00ad\u00e7y\u00adlyk \u00fder\u00adle\u00adrin\u00adden bi\u00adri\u00addir.<br \/>\nStor\u00adse\u00adzan\u00addet k\u00f6p\u00adr\u00fc\u00adsi. As\u00adlyn\u00adda, Nor\u00adwe\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adda\u00adky me\u015f\u00adhur At\u00adlan\u00adtik \u00fdo\u00adlu\u00adny\u0148 8 k\u00f6p\u00adr\u00fc\u00adsin\u00adden i\u0148 uzy\u00adny Stor\u00adse\u00adzan\u00addet k\u00f6p\u00adr\u00fc\u00adsi\u00addir. \u00dd\u00f6\u00adne di\u00ad\u0148e bu k\u00f6p\u00adri de\u0148\u00adze 23 metr ara\u00adlyk\u00adda so\u00adwul\u00ad\u00fdar we k\u00e4\u00adbir nuk\u00adda\u00fd\u00adna\u00adzar\u00addan se\u00adret\u00adse\u0148, as\u00adla ta\u00admam\u00adlan\u00adma\u00addy, egil\u00adme\u00adler ga\u00adty g\u00fc\u00fd\u00e7\u00adli di\u00ad\u00fdip pi\u00adkir edip bo\u00adlar. At\u00adlan\u00adtik \u00fdo\u00adly ge\u00ad\u00e7en asy\u00adry\u0148 80-nji \u00fdyl\u00adla\u00adryn\u00adda al\u00adty \u00fdyl\u00adlap gu\u00adrlup, 1999-njy \u00fdy\u00adla \u00e7en\u00adli t\u00f6\u00adleg\u00adli bol\u00addy.<br \/>\nSu\u00adper mag\u00adnit. Hin\u00addis\u00adtan\u00adda\u00adky Leh-Kar\u00adgil-Ba\u00adta\u00adlik aw\u00adtou\u00adlag \u00fdo\u00adlun\u00adda\u00adky mag\u00adnit de\u00adpe \u2013 \u201cada\u00adty d\u00e4l\u201d sy\u00ad\u00fda\u00adhat\u00ad\u00e7y\u00adly\u00adgy\u0148 t\u00e4\u00adsin me\u00adka\u00adny\u00addyr. De\u00adp\u00e4\u00adni\u0148 ete\u00adgin\u00adde sak\u00adla\u00adnan aw\u00adtou\u00adla\u00adgy g\u00f6\u00adze g\u00f6\u00adr\u00fcn\u00adme\u00ad\u00fd\u00e4n g\u00fc\u00fd\u00e7 ony \u00e7ek\u00ad\u00fd\u00e4n \u00fda\u00adly \u00fdo\u00adka\u00adryk dartyp ba\u015f\u00adla\u00ad\u00fdar. Alym\u00adlar mu\u00adnu\u0148 g\u00f6z\u00ad\u00fde\u00adti\u00admi\u0148 g\u00f6\u00adr\u00fcn\u00admez\u00adli\u00adgin\u00adden d\u00f6\u00adre\u00ad\u00fd\u00e4n op\u00adti\u00adki hy\u00ad\u00fdal ha\u00adsap\u00adla\u00ad\u00fdar\u00adlar. Mu\u00ad\u0148a ynan\u00admak kyn\u00addyr.<br \/>\nD\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 i\u0148 aja\u00ad\u00fdyp k\u00f6\u00ad\u00e7e\u00adsi. Da\u00adni\u00addin (T\u00e4\u00adze Ze\u00adlan\u00addi\u00ad\u00fda) \u015f\u00e4\u00adhe\u00adrin\u00add\u00e4\u00adki Bold\u00aduin k\u00f6\u00ad\u00e7e\u00adsi Gin\u00adne\u00adsi\u0148 re\u00adkord\u00adlar ki\u00adta\u00adby ta\u00adra\u00adpyn\u00addan d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 i\u0148 aja\u00ad\u00fdyp k\u00f6\u00ad\u00e7e\u00adsi di\u00fd\u00adlip yk\u00adrar edil\u00addi. Uzyn\u00adly\u00adgy 359 metr bo\u00adlan Bold\u00aduin k\u00f6\u00ad\u00e7e\u00adsi tak\u00admy\u00adnan 80 metr \u00fdo\u00adkar\u00adly\u00adgy\u00adna gal\u00ad\u00fdar. 161,2 metr\u00adlik i\u0148 dik b\u00f6\u00adle\u00adgin\u00adde be\u00ad\u00fdik\u00adlik ta\u00adpa\u00adwu\u00addy 47,22 metr bo\u00adlup, 19 de\u00adre\u00adje e\u0148\u00ad\u0148it d\u00f6\u00adred\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>\n\u00dda\u00adpo\u00adni\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 \u00fc\u00e7e\u00adgi. To\u00ad\u00fda\u00adma we Si\u00adna\u00adno Oma\u00adti \u015f\u00e4\u00adher\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 ara\u00adsyn\u00adda\u00adky \u00fdol\u00addan ge\u00ad\u00e7ip, Mu\u00addo\u00adre-da\u00adre dag\u00adlyk se\u00adbi\u00adti\u00adne ba\u00adryl\u00ad\u00fdar. Bu \u00fde\u00adre her \u00fdyl 1 mil\u00adlio\u00adna go\u00adla\u00fd sy\u00ad\u00fda\u00adhat\u00ad\u00e7y gel\u00ad\u00fd\u00e4r. 1971-nji \u00fdyl\u00adda gar \u00fda\u00adgan\u00addan so\u0148, 90 ki\u00adlo\u00admetr\u00adlik \u00fdo\u00adly il\u00adkin\u00adji ge\u00adzek aras\u00adsa\u00adla\u00admak ka\u00adra\u00adry\u00adna gel\u00addi\u00adler. Mu\u00ad\u0148a bir a\u00fd wagt ge\u00adrek bol\u00addy. K\u00e4\u00adbir \u00fder\u00adler\u00adde \u00fdagan gary\u0148 ga\u00adly\u0148\u00adly\u00adgy 15\u201320 met\u00adre \u00fdet\u00addi. In\u00addi bu \u00fde\u00adri\u0148 ga\u00adry\u00adny aras\u00adsa\u00adla\u00admak d\u00e4\u00adbe \u00f6w\u00adr\u00fcl\u00addi. Se\u00adb\u00e4\u00adbi dag\u00adlyk se\u00adbit ja\u00adhan\u00adke\u015f\u00adde\u00adle\u00adri\u0148 ar\u00adzy\u00adly me\u00adka\u00adny\u00adna \u00f6w\u00adr\u00fcl\u00addi.<br \/>\nGib\u00adral\u00adtar. Uins\u00adton \u00c7er\u00ad\u00e7ill \u015fa\u00ad\u00fdo\u00adly &#8211; bu \u00fde\u00adri\u0148 i\u0148 i\u015f\u00adje\u0148 \u00fdol\u00adla\u00adryn\u00addan bi\u00adri. K\u00f6\u00ad\u00e7e \u201cNorth Front\u201d ho\u00adwa men\u00adzi\u00adli\u00adni\u0148 u\u00e7u\u015f-go\u00adnu\u015f zo\u00adla\u00adgy\u00adny ke\u00adsip ge\u00e7\u00ad\u00fd\u00e4r. K\u00e4\u00adwagt \u015f\u00e4\u00adher\u00adde ula\u00adgy\u0148 k\u00f6p\u00add\u00fc\u00adgi\u00adne ga\u00adra\u00admaz\u00addan, \u00e7at\u00adryk\u00adda\u00adky aw\u00adtou\u00adlag\u00adlar u\u00e7ar\u00adla\u00adra \u00fdol ber\u00ad\u00fd\u00e4r\u00adler.<br \/>\nGo\u00adli\u00adan tu\u00adnne\u00adli. Hy\u00adta\u00ad\u00fdy\u0148 Go\u00adli\u00adan oba\u00adsy Ta\u00fd\u00adhan\u00ad\u015fan dag\u00adla\u00adryn\u00adda\u00adky ga\u00ad\u00fda\u00adlar ulgamyny\u0148 ara\u00adsyn\u00adda \u00fder\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4r. 1972-nji \u00fdy\u00adla \u00e7en\u00adli bu oba \u00fdol \u00e7e\u00adkil\u00adm\u00e4n\u00addir. H\u00e4\u00adzir bol\u00adsa bu oba tunnel \u00fdol \u00e7e\u00adki\u00adlip\u00ad, onu\u0148 uzyn\u00adly\u00adgy bir ki\u00adlo\u00admetr\u00adden gow\u00adrakdyr. Bu ge\u0148 go\u00adwak sy\u00ad\u00fda\u00adhat\u00ad\u00e7y\u00adlar\u00adda uly gy\u00adzyk\u00adlan\u00adma d\u00f6\u00adre\u00add\u00fd\u00e4r.<br \/>\n\u201cGa\u00adte To\u00adwer Bu\u00adil\u00adding\u201d k\u00f6\u00ad\u00e7e\u00adsi. Azi\u00ad\u00fda\u00adly\u00adlar \u00fder \u00fdet\u00admez\u00ad\u00e7i\u00adli\u00adgi me\u00adse\u00adle\u00adle\u00adri\u00adni \u00e7\u00f6z\u00admek\u00adde \u00f6z\u00adbo\u00adlu\u015f\u00adly \u00e7e\u00adme\u00adle\u015f\u00adme\u00adle\u00adri bi\u00adlen ta\u00adnal\u00ad\u00fdar\u00adlar. \u015ee\u00fd\u00adle\u00adlik bi\u00adlen Osa\u00adka \u015f\u00e4\u00adhe\u00adrin\u00add\u00e4\u00adki Han\u00adsin \u015fa\u00ad\u00fdo\u00adly 16 gat\u00adly \u201cGa\u00adte To\u00adwer Bu\u00adil\u00adding\u201d bi\u00adna\u00adsyny\u0148 i\u00e7in\u00adden ge\u00ad\u00e7ip gid\u00ad\u00fd\u00e4r. 1989-njy \u00fdyl\u00adda gur\u00adlan k\u00f6\u00ad\u00e7e, bi\u00adna\u00adny\u0148 4-nji we 8-nji ga\u00adty aralygyny e\u00fdele\u00fd\u00e4r.<br \/>\nNan\u00adpu k\u00f6p\u00adr\u00fc\u00adsi. 1991-nji \u00fdyl\u00adda Hy\u00adta\u00fd\u00adda Huang\u00adpu der\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny\u0148 \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00adden k\u00f6p\u00adri gu\u00adrul\u00addy. Bu \u015ean\u00adha\u00fd \u015f\u00e4\u00adhe\u00adri\u00adni\u0148 esa\u00adsy k\u00f6p\u00adr\u00fc\u00adle\u00adrin\u00adden bi\u00adri\u00addir. Uzyn\u00adly\u00adgy 8346 metr bo\u00adlup, ada\u00adty bol\u00adma\u00addyk bu\u00adrum-bu\u00adrum g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fi bilen tapawutlan\u00fdar. Ol \u015f\u00e4\u00adhe\u00adri\u0148 i\u0148 me\u015f\u00adhur a\u00fd\u00adlaw\u00adly k\u00f6p\u00adr\u00fc\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 bi\u00adri bo\u00adlup, \u00fder \u00fdet\u00admez\u00ad\u00e7i\u00adli\u00adgi\u00adni d\u00fc\u00fdp\u00adg\u00f6\u00adter azalt\u00adma\u00adga m\u00fcm\u00adkin\u00ad\u00e7i\u00adlik ber\u00addi.<\/p>\n<p>Aba \u00c7ARY\u00ddEW,<br \/>\nS. A. Ny\u00fdazow adyndaky T\u00fcrkmen oba hojalyk uniwersitetini\u0148 mugallymy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00ddol\u00adlar d\u00fcr\u00adli-d\u00fcr\u00adli bo\u00adlup, olar t\u00f6legsiz, t\u00f6\u00adleg\u00adli, as\u00adfalt\u00adla\u00adnan, \u00fde\u00adras\u00adty, as\u00adma, buz\u00adda\u00adky \u00fdol\u00adlar, ga\u00adly\u00adber\u00adse-de, su\u00adwu\u0148 a\u015fa\u00adgyn\u00adda\u00adky \u00fdol\u00adlardyr. \u201cAw\u00adto\u00adMir\u201d ne\u00ad\u015fi\u00adri\u00adne sal\u00adgy\u00adla\u00adnyp ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adla\u00adnan ma\u00adka\u00adla\u00adda, d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 i\u0148 \u00fc\u00fdt\u00adge\u00ad\u015fik \u00fdol\u00adla\u00adry\u0148 \u00f6\u0148\u00add\u00e4\u00adki orun\u00adlar\u00adda dur\u00ad\u00fdan 9-sy\u00adny\u0148 sa\u00adna\u00adwy ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adlan\u00addy. \u00dd\u00f6\u00adne bu sa\u00adnaw\u00adda d\u00fcr\u00adli g\u00f6r\u00adke\u00adzi\u00adji\u00adle\u00adri bo\u00ad\u00fdun\u00ad\u00e7a t\u00e4\u00adsin bo\u00adlan \u00fdol\u00adla\u00adry\u0148 \u00e4h\u00adli\u00adsi orun al\u00adma\u00addy. Me\u00adse\u00adlem, d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 i\u0148 uzyn aw\u00adto\u00admo\u00adbil tun\u00adne\u00adli ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdan Nor\u00adwe\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adda\u00adky Ler\u00addal tun\u00adne\u00adli (24510 m) bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30529,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/30528"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=30528"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/30528\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/30529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=30528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=30528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=30528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}