{"id":37756,"date":"2021-01-08T14:04:04","date_gmt":"2021-01-08T09:04:04","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=37756"},"modified":"2021-01-11T11:22:42","modified_gmt":"2021-01-11T06:22:42","slug":"robotlaryn-atasy-ysmayyl-al-jezeri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/robotlaryn-atasy-ysmayyl-al-jezeri\/","title":{"rendered":"Ro\u00adbot\u00adla\u00adry\u0148 ata\u00adsy \u2013  Ys\u00adma\u00ad\u00fdyl  Al-Je\u00adze\u00adri"},"content":{"rendered":"<p>\u00d6s\u00fc\u015f\u00adler\u00adden \u00f6s\u00fc\u015f\u00adle\u00adre ba\u00adr\u00ad\u00fdan Ber\u00adka\u00adrar d\u00f6w\u00adle\u00adti\u00admi\u00adzi\u0148 bag\u00adty\u00ad\u00fdar\u00adlyk d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde komp\u00ad\u00fdu\u00adter we ro\u00adbot teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adla\u00adry gi\u0148\u00adden or\u00adna\u015f\u00addy\u00adryl\u00ad\u00fdar. \u00ddur\u00addu\u00admy\u00adzy\u0148 \u00e4h\u00adli pu\u00addak\u00adla\u00adry bi\u00adlen bir ha\u00adtar\u00adda jem\u00adgy\u00ad\u00fdet\u00ad\u00e7i\u00adlik dur\u00admu\u00ad\u015fyn\u00adda hem \u00abakyl\u00adly ul\u00adgam\u00adlar\u00addan\u00bb, komp\u00ad\u00fdu\u00adter we ro\u00adbot teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adla\u00adryn\u00addan ne\u00adti\u00adje\u00adli pe\u00fd\u00adda\u00adlan\u00admak \u00fdo\u00adla go\u00ad\u00fdul\u00ad\u00fdar. T\u00e4\u00adze teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adlar mer\u00adkez\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 gu\u00adrul\u00adma\u00adgy we be\u00fd\u00adle\u00adki teh\u00adno\u00adlo\u00adgik \u00f6z\u00adge\u00adri\u015f\u00adler bu ugur\u00adda\u00adky il\u00adkin\u00adji uly \u00e4dim\u00adler\u00addir. G\u00fcn\u00adsa\u00ad\u00fdyn k\u00e4\u00admil\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4n komp\u00ad\u00fdu\u00adter teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adla\u00adry in\u00addi mag\u00adlu\u00admat jem\u00adgy\u00ad\u00fde\u00adti\u00adni\u0148 a\u00fd\u00adryl\u00admaz b\u00f6\u00adle\u00adgi bo\u00adlup dur\u00ad\u00fdar. Ta\u00adryh bo\u00ad\u00fdun\u00ad\u00e7a adam\u00adzat \u00f6z \u00fda\u00ad\u015fa\u00ad\u00fdy\u00ad\u015fy\u00adny go\u00adwu\u00adla\u015f\u00addyr\u00adma\u00adgy\u0148, g\u00fcn\u00adde\u00adlik dur\u00admu\u00ad\u015fy\u00adny a\u0148\u00adsat\u00adla\u015f\u00addyr\u00adma\u00adgy\u0148 \u00fdo\u00adlu\u00adny g\u00f6z\u00adl\u00e4p\u00addir. Ne\u00adti\u00adje\u00adde, ga\u00addy\u00admy d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adler\u00adde adam\u00adlar te\u00adbi\u00adgat g\u00fc\u00fd\u00e7\u00adle\u00adrin\u00adden pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyp, g\u00fcn\u00adde\u00adlik dur\u00admu\u015f\u00adda sarp ed\u00ad\u00fd\u00e4n fi\u00adzi\u00adki g\u00fc\u00fd\u00adj\u00fc\u00adni azalt\u00admak \u00fc\u00e7in bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e \u00e7yl\u00ad\u015fy\u00adrym\u00adly me\u00adha\u00adnizm\u00adle\u00adri o\u00fd\u00adlap ta\u00adpyp\u00addyr.<br \/>\nOr\u00adta asyr\u00adlar\u00adda \u00fda\u00ad\u015fap ge\u00ad\u00e7en \u00abZa\u00adma\u00adna\u00adsy\u00adny\u0148 aja\u00ad\u00fdy\u00adby\u00bb ady\u00adny alan Ys\u00adma\u00ad\u00fdyl Abu al-iz ibn Rez\u00adzaz al-Je\u00adze\u00adri ki\u00adber\u00adne\u00adti\u00adka\u00adny\u0148 we ro\u00adbot\u00adla\u00adry\u0148 ata\u00adsy h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde yk\u00adrar edi\u00adlip\u00addir. Onu\u0148 ady Ys\u00adma\u00ad\u00fdyl bo\u00adlup, Je\u00adze\u00adri onu\u0148 dog\u00adlan \u00fde\u00adri bi\u00adlen bag\u00adla\u00adny\u00ad\u015fyk\u00adly\u00addyr.<br \/>\nAl-Je\u00adze\u00adri (1136-1208) \u00f6z d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde 60-dan gow\u00adrak \u00e7yl\u00ad\u015fy\u00adrym\u00adly aw\u00adto\u00adma\u00adtik me\u00adha\u00adniz\u00admi, ro\u00adbot\u00adla\u00adry, sa\u00adgat\u00adla\u00adry, suw ma\u00ad\u015fyn\u00adla\u00adry\u00adny, ter\u00admo\u00adsy we aw\u00adto\u00adma\u00adtik o\u00fdun\u00adjak\u00adla\u00adry \u00fda\u00adsap\u00addyr. \u015ee\u00fd\u00adle-de, ol \u00f6z\u00fc\u00adni\u0148 me\u015f\u00adhur \u00abEl Ja\u00admi-ul be\u00fd\u00adnel il\u00admi al-ame\u00adli\u00aden na\u00adfi fi sin\u00adna\u00adtil hi\u00ad\u00fdel\u00bb (Me\u00adha\u00adnizm\u00adle\u00adri \u00fda\u00adsa\u00adma\u00adgy\u0148 bi\u00adlim\u00adle\u00adri we amal\u00adla\u00adry) at\u00adly ki\u00adta\u00adbyn\u00adda me\u00adha\u00adnizm\u00adle\u00adri\u0148 300-den gow\u00adra\u00adgy\u00adny \u00e7yz\u00adgy\u00adlar bi\u00adlen d\u00fc\u00ad\u015f\u00fcn\u00addi\u00adrip\u00addir. Al-Je\u00adze\u00adri\u00adni \u00e7u\u0148\u00ad\u0148ur \u00f6w\u00adre\u00adnen Do\u00adnald Hill so\u0148\u00adra onu\u0148 me\u015f\u00adhur ese\u00adri\u00adni i\u0148\u00adlis di\u00adli\u00adne (\u00abThe Bo\u00adok of Know\u00adled\u00adge of In\u00adge\u00adnious Mecha\u00adnical Devices\u00bb, 1974\u00fd) ter\u00adji\u00adme edip\u00addir. Ol \u00f6z\u00fc\u00adni\u0148 \u00f6r\u00e4n ta\u00adkyk ha\u00adsap\u00adla\u00adma\u00adlar ar\u00adka\u00adly o\u00fd\u00adlap ta\u00adpan me\u00adha\u00adnizm\u00adle\u00adri\u00adni suw we ho\u00adwa ba\u00adsy\u00ad\u015fy ar\u00adka\u00adly he\u00adre\u00adke\u00adte ge\u00adti\u00adrip\u00addir. A\u00fd\u00adra\u00adty\u00adnam ol suw ma\u00ad\u015fyn\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 k\u00e4\u00admil\u00adle\u015f\u00addi\u00adril\u00adme\u00adgi\u00adne uly \u00fcns be\u00adrip\u00addir.<br \/>\nAr\u00adtyk\u00adly t\u00fcrk\u00admen d\u00f6w\u00adle\u00adti\u00adni\u0148 h\u00f6\u00adk\u00fcm\u00addar\u00adla\u00adry Ga\u00adra Ars\u00adlan beg (1144-1174) we ag\u00adty\u00adgy Nas\u00adred\u00addin Mah\u00admyt Al Je\u00adze\u00adri\u00adni\u0148 i\u015f\u00adle\u00adri\u00adne \u00fdo\u00adka\u00adry ba\u00adha be\u00adrip, o\u0148a k\u00f6\u015fk\u00adde i\u015f\u00adle\u00adm\u00e4\u00adge \u015fert d\u00f6\u00adre\u00addip\u00addir\u00adler hem-de onu\u0148 o\u00fd\u00adlap ta\u00adpy\u015f\u00adla\u00adry\u00adna \u00fda\u00adkyn\u00addan he\u00adma\u00ad\u00fdat\u00adk\u00e4r\u00adlik edip\u00addir\u00adler. \u015eo\u00adnu\u0148 \u00fc\u00e7i\u00adnem Al-Je\u00adze\u00adri \u00f6z\u00fc\u00adni\u0148 \u00abMe\u00adha\u00adnizm\u00adle\u00adri \u00fda\u00adsa\u00adma\u00adgy\u0148 bi\u00adlim\u00adle\u00adri we amal\u00adla\u00adry\u00bb at\u00adly ese\u00adri\u00adni Ar\u00adtyk\u00adly t\u00fcrk\u00admen d\u00f6w\u00adle\u00adti\u00adni\u0148 h\u00f6\u00adk\u00fcm\u00adda\u00adry (Di\u00ad\u00fdar\u00adbe\u00adkir\u00adde) Nas\u00adred\u00addin Mah\u00admy\u00adda sow\u00adgat h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde \u00fda\u00adzyp\u00addyr.<br \/>\nBil\u00ad\u015fi\u00admiz \u00fda\u00adly, bel\u00adli bir al\u00adgo\u00adritm\u00adler esa\u00adsyn\u00adda ha\u00fd\u00adsy\u00addyr bir i\u015fi \u00fde\u00adri\u00adne \u00fde\u00adtir\u00adm\u00e4\u00adge prog\u00adram\u00admir\u00adle\u00adnen, he\u00adreket edip bil\u00ad\u00fd\u00e4n me\u00adha\u00adnizm\u00adle\u00adre ro\u00adbot di\u00ad\u00fdil\u00ad\u00fd\u00e4r. As\u00adlyn\u00adda, ro\u00adbot s\u00f6\u00adzi \u00e7eh di\u00adlin\u00add\u00e4\u00adki \u00abi\u015f; i\u015f\u00ad\u00e7i\u00bb di\u00ad\u00fden ma\u00adny\u00adny a\u0148\u00adlad\u00ad\u00fdan s\u00f6z\u00adden ge\u00adlip \u00e7yk\u00ad\u00fdar. Al-Je\u00adze\u00adri\u00adni\u0148 Ar\u00adtyk\u00adly h\u00f6\u00adk\u00fcm\u00adda\u00adry\u00adna sow\u00adgat h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde \u00fda\u00adsan, \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u00adden (aw\u00adto\u00adma\u00adtik) he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n ro\u00adbo\u00adty d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 il\u00adkin\u00adji ro\u00adbo\u00adty ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar. Me\u00adha\u00adni\u00adki bi\u00adli\u00admi\u0148 ta\u00adry\u00adhyn\u00adda gi\u0148\u00adden ta\u00adnal\u00ad\u00fdan Ta\u00adrent\u00adli Ar\u00adhi\u00adti\u0148 \u00fda\u00adsan \u00e7ak\u00adla\u0148\u00adja, bir ge\u00adzek\u00adlik u\u00e7up bil\u00ad\u00fd\u00e4n o\u00fd\u00adna\u00adwa\u00e7 gu\u00ad\u015fu\u00adny ha\u00adsap et\u00adme\u00adse\u0148, Al-Je\u00adze\u00adri\u00adni\u0148 \u00fcz\u00adn\u00fck\u00adsiz he\u00adre\u00adket edip bil\u00ad\u00fd\u00e4n bu ro\u00adbot\u00adla\u00adry d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 ta\u00adry\u00adhyn\u00adda il\u00adkin\u00adji\u00addir.<br \/>\nAl-Je\u00adze\u00adri\u00adni\u0148 h\u00f6\u00adk\u00fcm\u00adda\u00adra sow\u00adgat eden eli\u00ad\u0148i \u00fduw\u00admak \u00fc\u00e7in suw aky\u00addyp ber\u00ad\u00fd\u00e4n ro\u00adbo\u00adty, dep\u00adrek \u00e7al\u00ad\u00fdan ro\u00adbot\u00adla\u00adry, \u00ab\u00fd\u00f6\u00adre\u00ad\u00fd\u00e4n\u00bb ta\u00adwus gu\u00ad\u015fy ro\u00adbo\u00adty, a\u00e7ar\u00ads\u00f6z\u00adli ga\u00adpyr\u00adjak\u00adla\u00adry, su\u00adwu\u0148 g\u00fc\u00fd\u00adji bi\u00adlen \u00fcz\u00adn\u00fck\u00adsiz i\u015f\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4n sa\u00adga\u00addy, \u00f6z\u00adba\u015f\u00addak \u00fd\u00fcz\u00ad\u00fd\u00e4n ga\u00ad\u00fdyk we ga\u00ad\u00fdyk\u00ad\u00e7y ro\u00adbo\u00adty hem-de be\u00fd\u00adle\u00adki aw\u00adto\u00adma\u00adtik me\u00adha\u00adnizm\u00adle\u00adri \u00fdur\u00addu\u0148 pa\u00fd\u00adtag\u00adty bo\u00adlan Di\u00ad\u00fdar\u00adbe\u00adkir \u015f\u00e4\u00adhe\u00adrin\u00add\u00e4\u00adki I\u00e7\u00adga\u00adla k\u00f6\u015f\u00adg\u00fcn\u00adde ulanylypdyr. Al-Je\u00adze\u00adri\u00adni\u0148 \u00fda\u00ad\u015fan d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde en\u00adtek elekt\u00adrik g\u00fc\u00fd\u00adji bol\u00adman\u00adso\u0148, ol \u00f6z \u00fda\u00adsan me\u00adha\u00adnizm\u00adle\u00adri\u00adni he\u00adre\u00adke\u00adte ge\u00adtir\u00admek \u00fc\u00e7in sa\u00adda usul\u00adlar\u00addan, \u00fdag\u00adny \u00fde\u00adri\u0148 dar\u00adty\u015f g\u00fc\u00fd\u00adj\u00fcn\u00adden, su\u00adwu\u0148 we ho\u00adwa ba\u00adsy\u00ad\u015fy\u00adny\u0148 saz\u00adla\u00ad\u015fyk\u00adly he\u00adre\u00adke\u00adtin\u00adden pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyp\u00addyr. Ol \u00fde\u00adli\u0148 we ak\u00ad\u00fdan su\u00adwu\u0148 g\u00fc\u00fd\u00adj\u00fcn\u00adden pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyp, der\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 su\u00adwu\u00adny \u00fdo\u00adka\u00adryk gal\u00addyr\u00ad\u00fdan me\u00adha\u00adniz\u00admi \u00fda\u00adsap\u00addyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Hez\u00adre\u00adta\u00adly M\u00e4t\u00adji\u00adkow,<br \/>\nS. A. Ny\u00ad\u00fda\u00adzow adyn\u00adda\u00adky T\u00fcrk\u00admen oba ho\u00adja\u00adlyk uni\u00adwer\u00adsi\u00adte\u00adti\u00adni\u0148 mu\u00adgal\u00adly\u00admy.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6s\u00fc\u015f\u00adler\u00adden \u00f6s\u00fc\u015f\u00adle\u00adre ba\u00adr\u00ad\u00fdan Ber\u00adka\u00adrar d\u00f6w\u00adle\u00adti\u00admi\u00adzi\u0148 bag\u00adty\u00ad\u00fdar\u00adlyk d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde komp\u00ad\u00fdu\u00adter we ro\u00adbot teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adla\u00adry gi\u0148\u00adden or\u00adna\u015f\u00addy\u00adryl\u00ad\u00fdar. \u00ddur\u00addu\u00admy\u00adzy\u0148 \u00e4h\u00adli pu\u00addak\u00adla\u00adry bi\u00adlen bir ha\u00adtar\u00adda jem\u00adgy\u00ad\u00fdet\u00ad\u00e7i\u00adlik dur\u00admu\u00ad\u015fyn\u00adda hem \u00abakyl\u00adly ul\u00adgam\u00adlar\u00addan\u00bb, komp\u00ad\u00fdu\u00adter we ro\u00adbot teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adla\u00adryn\u00addan ne\u00adti\u00adje\u00adli pe\u00fd\u00adda\u00adlan\u00admak \u00fdo\u00adla go\u00ad\u00fdul\u00ad\u00fdar. T\u00e4\u00adze teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adlar mer\u00adkez\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 gu\u00adrul\u00adma\u00adgy we be\u00fd\u00adle\u00adki teh\u00adno\u00adlo\u00adgik \u00f6z\u00adge\u00adri\u015f\u00adler bu ugur\u00adda\u00adky il\u00adkin\u00adji uly \u00e4dim\u00adler\u00addir. G\u00fcn\u00adsa\u00ad\u00fdyn k\u00e4\u00admil\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4n komp\u00ad\u00fdu\u00adter teh\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adla\u00adry in\u00addi mag\u00adlu\u00admat jem\u00adgy\u00ad\u00fde\u00adti\u00adni\u0148 a\u00fd\u00adryl\u00admaz b\u00f6\u00adle\u00adgi bo\u00adlup [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37760,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/37756"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=37756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/37756\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/37760"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=37756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=37756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=37756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}