{"id":39061,"date":"2021-02-06T12:35:40","date_gmt":"2021-02-06T07:35:40","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=39061"},"modified":"2021-02-06T12:47:05","modified_gmt":"2021-02-06T07:47:05","slug":"nowayy-adyndaky-halkara-gaznasy-doredildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/nowayy-adyndaky-halkara-gaznasy-doredildi\/","title":{"rendered":"Nowa\u00fdy adyndaky halkara gazna d\u00f6redildi"},"content":{"rendered":"<p>\u00d6zbegistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasyny\u0148 \u00fdanynda Aly\u015fir Nowo\u00fdy adyndaky Halkara jemgy\u00fdet\u00e7ilik gaznasy esaslandyryldy. Degi\u015fli karara 5-nji fewralda \u00d6zbegistany\u0148 Prezidenti \u015eawkat Mirzi\u00fdo\u00fdew gol \u00e7ekdi. Resminama la\u00fdyklykda, bu gazna Aly\u015fir Nowa\u00fdyny\u0148 eserlerini da\u015fary \u00fdurt dillerine terjime we ne\u015fir etmek bilen me\u015fgullanar, \u015fe\u00fdle hem \u015fahyry\u0148 mirasyny \u00f6wren\u00fd\u00e4n \u00fdazyjylara we alymlara \u00fdardam berer. Mali\u00fde seri\u015fdeleri Respublikany\u0148 h\u00f6k\u00fcmetini\u0148 \u00fdanyndaky \u00f6zbek dilini \u00f6sd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a gaznadan g\u00f6n\u00fckdiriler. Her \u00fdyl bu gaznadan 1 milliard sum (95 m\u00fc\u0148 dollar) b\u00f6l\u00fcnip berler. Mali\u00fde seri\u015fdelerini\u0148 ha\u00fdyr-sahawat guramalaryndan we halkara grantlaryndan hem alynmagy me\u00fdille\u015fdiril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Her \u00fdyly\u0148 9-njy fewralynda, \u00d6zbegistanda Aly\u015fir Nowa\u00fdyny\u0148 doglan g\u00fcn\u00fcnde halkara maslahaty we \u015fahyra bagy\u015flanan oka\u00fdy\u015flar gural\u00fdar. \u015eu \u00fdyl hem \u00f6zbek nusgawy edebi\u00fdatyny\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcni tutujy, gumanist, Orta asyrlar g\u00fcndogaryny\u0148 d\u00f6wlet i\u015fg\u00e4ri, \u015fahyr Aly\u015fir Nowa\u00fdyny\u0148 580 \u00fdyllygyna bagy\u015flanan \u00e7\u00e4reler ge\u00e7iriler. \u015eahyry\u0148 \u00fdubile\u00fdi da\u015fary \u00fdurtlarda hem gi\u0148den bellenil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcndogar edebi\u00fdatyny\u0148 g\u00f6rn\u00fckli wekili \u00a0<\/strong><\/p>\n<p>XV asyrda \u00f6zbek edebi\u00fdatyny\u0148 g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen d\u00f6wri bolup, ol Aly\u015fir Nowa\u00fdyny\u0148 eserlerinde a\u00fddy\u0148 be\u00fdanyny tap\u00fdar. \u015eahyrlary\u0148, filosoflary\u0148, dil\u00e7ileri\u0148, taryh\u00e7ylary\u0148, suratke\u015fleri\u0148, kompozitorlary\u0148 we alymlary\u0148 howandary, halypasy\u00a0 bolan Aly\u015fir Nowa\u00fdyny\u0148 (1441\u20131504) d\u00f6redijiligi \u00f6zbek edebi\u00fdatyny\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 i\u0148 \u00fdokary derejesi hasaplan\u00fdar. Pars\u00e7a we t\u00fcrki dillerinde \u00fdazan Nowa\u00fdy \u00f6z\u00fcni\u0148 belli lingwistik eseri \u201cMuhakemet\u00fc\u2019l-L\u00fcgate\u00fdn\u201d-de (1499) \u201cpars we t\u00fcrki dilleri\u0148 de\u0148e\u015fdirilmegi\u201d pars dili bilen bir hatarda t\u00fcrk dillerini\u0148 hukuklaryny gora\u00fdar. Nowa\u00fdyny\u0148\u00a0 g\u00f6rn\u00fckli pars \u015fahyry Jamy bilen ge\u00e7iren d\u00f6redijilik \u00e7eki\u015fmeleri netijesinde, bu \u00fdagda\u00fd\u00a0 has-da \u00fda\u00fdba\u0148lanypdyr. Olary\u0148 dostlugy Orta Azi\u00fdany\u0148 medeni durmu\u015fynda m\u00f6h\u00fcm d\u00f6w\u00fcr bolup, onu\u0148 esasy a\u00fdratynlygyny \u00fd\u00fcze \u00e7ykarypdyr. \u015ee\u00fdlelikde, t\u00e4ze t\u00fcrki diller edebi geple\u015fige girizilipdir we pars nusgawy mirasyny\u0148 galyplaryny we \u017eanrlaryny \u00f6zle\u015fdirmegi\u0148 hasabyna bu dilleri\u0148 m\u00fcmkin\u00e7iligi has-da artyp ba\u015flapdyr. Nowa\u00fdy 1469-njy \u00fdylda medresede bile okan \u00fdolda\u015fy Soltan H\u00fcse\u00fdn Ba\u00fdkarany\u0148 h\u00e4kimlik eden \u00fdyllarynda hat-petekleri sakla\u00fdjy bolup i\u015fle\u00fd\u00e4r. Ol 1472-nji \u00fdylda wezirlige bellenip, emir derejesine e\u00fde bol\u00fdar. Nowa\u00fdyny\u0148 edebi mirasy \u2013 30 t\u00f6weregi \u015fahyrana \u00fdygyndydan, uly poemalardan, kyssalardan we ylmy tezkirelerden ybaratdyr. Ol pars\u00e7a, esasan hem, \u00f6zbek\u00e7\u00e4ni\u0148 Orta asyr g\u00f6rn\u00fc\u015finde \u2013 t\u00fcrki dilde \u00fdazypdyr. Nowa\u00fdyny\u0148 d\u00f6redijiligini\u0148 \u00fdokary derejesi \u2013 \u201cHamsa\u201d (B\u00e4\u015f poema) bolup, ol Nyzamy Genjewini\u0148 we pars \u015fahyry Emir Hosrow Dehlewini\u0148 \u201cB\u00e4\u015flemelerine\u201d neziredir, (\u00f6\u00fdk\u00fcnmedir). Olar \u201cHa\u00fdret\u00fc\u2019l-Ebrar\u201d (1483), \u201cLe\u00fdli we Mejnun\u201d, (1484), \u201cPerhat we \u015eirin\u201d (1484), \u201cIsgenderi\u0148 bendi\u201d (1485) we \u201cSeb\u2019e-i Se\u00fd\u00fdarem\u201d (1484) \u00fdaly poemalardan ybaratdyr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6zbegistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasyny\u0148 \u00fdanynda Aly\u015fir Nowo\u00fdy adyndaky Halkara jemgy\u00fdet\u00e7ilik gaznasy esaslandyryldy. Degi\u015fli karara 5-nji fewralda \u00d6zbegistany\u0148 Prezidenti \u015eawkat Mirzi\u00fdo\u00fdew gol \u00e7ekdi. Resminama la\u00fdyklykda, bu gazna Aly\u015fir Nowa\u00fdyny\u0148 eserlerini da\u015fary \u00fdurt dillerine terjime we ne\u015fir etmek bilen me\u015fgullanar, \u015fe\u00fdle hem \u015fahyry\u0148 mirasyny \u00f6wren\u00fd\u00e4n \u00fdazyjylara we alymlara \u00fdardam berer. Mali\u00fde seri\u015fdeleri Respublikany\u0148 h\u00f6k\u00fcmetini\u0148 \u00fdanyndaky \u00f6zbek dilini \u00f6sd\u00fcrmek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39062,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/39061"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=39061"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/39061\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/39062"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=39061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=39061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=39061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}