{"id":52244,"date":"2021-12-04T10:58:33","date_gmt":"2021-12-04T05:58:33","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=52244"},"modified":"2021-12-04T10:58:33","modified_gmt":"2021-12-04T05:58:33","slug":"taryh-muzeylerde-yasayar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/taryh-muzeylerde-yasayar\/","title":{"rendered":"Taryh muze\u00fdlerde \u00fda\u015fa\u00fdar"},"content":{"rendered":"<p>Gadymy tapyndylary\u0148, gymmatly \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 \u00fderle\u015fdirilen we goralyp saklan\u00fdan \u00fderi bolan muze\u00fdler \u00f6r\u00e4n \u00e4hmi\u00fdetlidir. Grek dilinden gelip \u00e7ykan muze\u00fd s\u00f6zi ilkiba\u015fda islendik tapyndyny \u00fda-da kolleksi\u00fdany a\u0148lad\u00fdan bolsa, bu d\u00fc\u015f\u00fcnje h\u00e4zirki wagtda gymmatly eksponatlary\u0148 \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n medeni maksatly edarany h\u00e4si\u00fdetlendir\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki d\u00f6wrebap muze\u00fdleri\u0148 ilkinji nusgasy b.e.\u00f6\u0148 290-njy \u00fdylda Aleksandri\u00fdada \u201cMuseyon\u201d ady bilen d\u00f6redilipdir. Onda k\u00f6p sanly otaglar, naharhana bolup, olary\u0148 birinde bizi\u0148 d\u00f6wr\u00fcmize \u00e7enli saklanyp galan me\u015fhur Aleksandri\u00fda kitaphanasy hem bolupdyr.<\/p>\n<p><strong>K\u00f6ne asyry\u0148 muze\u00fdleri<\/strong><\/p>\n<p>Gadymy Gresi\u00fdada birn\u00e4\u00e7e s\u00f6we\u015flerde ele salnan sungat eserleri, he\u00fdkeller we be\u00fdleki medeni zatlar saklan\u00fdan binalar bolupdyr. Orta asyr ybadathanalarynda gadymy gol\u00fdazmalary, \u015fa\u00fd-sepler g\u00f6rkezilipdir. XV asyrda me\u015fhur Lorenzo de Medi\u00e7i he\u00fdkeltara\u015flygy d\u00f6retmek hakda g\u00f6rkezme beripdir. Hut \u015fol asyrlarda uzyn d\u00e4lizli binalary gurup onda suratlary we he\u00fdkelleri go\u00fdmak d\u00e4p bolupdyr. Bu \u00fdagda\u00fd so\u0148lugy bilen \u00ddewropa gysga wagtda \u00fda\u00fdrap ba\u015flapdyr.<\/p>\n<p><strong>D\u00f6wrebap muze\u00fdler<\/strong><\/p>\n<p>H\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 k\u00f6p tanymal adamlary, i\u015few\u00fcrleri hususy kolleksi\u00fdalaryny gi\u0148eltmek, ba\u00fdla\u015fdyrmak we serg\u00e4 go\u00fdmak maksady bilen d\u00f6wrebap muze\u00fdleri d\u00f6red\u00fd\u00e4rler. Ilkinji d\u00f6wrebap muze\u00fd 1753-nji \u00fdylda Londonda d\u00f6redildi. O\u0148a baryp g\u00f6rmek \u00fc\u00e7in \u00fdazma\u00e7a rugsat gerek bolupdyr. Emma ilkinji jemgy\u00fdet\u00e7ilik muze\u00fdi h\u00f6km\u00fcnde 1793-nji \u00fdylda d\u00f6redilen Luwr muze\u00fdi hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p><strong>Muze\u00fdleri\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015fleri<\/strong><\/p>\n<p>Muze\u00fdler saklan\u00fdan eksponatlary babatda hem tapawutlan\u00fdarlar.<\/p>\n<p><strong>\u00c7agalar muze\u00fdi.<\/strong> \u00c7agalara we \u00fdetginjeklere g\u00f6n\u00fckdirilen ylmy we bilim ugrundaky jemgy\u00fdet\u00e7ilik edarasyny\u0148 bir g\u00f6rn\u00fc\u015fidir. Bu muze\u00fd d\u00fcrli mowzuklara bagy\u015flanyp, \u00e7agalar \u00fc\u00e7in t\u00e4sirli gezelen\u00e7leri h\u00f6d\u00fcrle\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm muze\u00fdleri.<\/strong> O\u0148a guramalary\u0148, me\u015fhur we \u00f6\u0148debaryjy edara-k\u00e4rhanalary\u0148 muze\u00fdleri gir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p><strong>Wirtual <\/strong><strong>muze\u00fdler.<\/strong> Ondaky eksponatlara internet ulgamy arkaly \u00fda-da d\u00fcrli sanly k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin habar beri\u015f seri\u015fdelerini ulanmak bilen toma\u015fa etmeklik bol\u00fdar. Olary\u0148 ilkinjileri hakyky muze\u00fdleri\u0148 web sahypalarydy.<\/p>\n<p><strong>Interaktiw muze\u00fdler.<\/strong> Jemgy\u00fdet\u00e7ilik muze\u00fdleri XIX asyrda pe\u00fdda bolanda eksponatlar a\u00fdna gaplary\u0148 a\u0148rysynda g\u00f6rkezilip ba\u015flandy we el degirmek gadagan edildi. Bu \u00fdagda\u00fd h\u00e4zir hem k\u00f6p \u00fderde \u015fe\u00fdle. H\u00e4zirki wagtda komp\u00fduter tehnologi\u00fdasy arkaly muze\u00fdlere toma\u015fa etmek el\u00fdeterli boldy.<\/p>\n<p><strong>Taryhy-arheologik muze\u00fdler.<\/strong> Bu muze\u00fdler taryh we \u00fclk\u00e4ni \u00f6wreni\u015f eksponatlary \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar. K\u00e4biri a\u00fdratyn taryhy d\u00f6w\u00fcrlere degi\u015flidir.<\/p>\n<p><strong>\u00c7arwa muze\u00fdleri.<\/strong> Adyndan hem belli bol\u015fy \u00fdaly, bu muze\u00fdler wagtla\u00fdyn bolup, ol d\u00fcrli filmler d\u00fc\u015f\u00fcrilende k\u00f6p ulanyl\u00fdar. Ilkinji \u00e7arwa muze\u00fdi 2005-nji \u00fdylda N\u00fdu-\u00ddorkda a\u00e7ylyp, 2006-njy \u00fdylda Kaliforni\u00fda, 2007-nji \u00fdylda Tokio, 2008-nji \u00fdylda Meksika baryp g\u00f6rdi.<\/p>\n<p><strong>Ylmy muze\u00fdler.<\/strong> D\u00fcrli ylmy a\u00e7y\u015flary, ylmy \u00fcst\u00fcnlikleri we t\u00e4zelikleri, ylmy tejribeleri \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki ylmy muze\u00fdleri\u0148 k\u00f6p\u00fcsinde tehnologik \u00f6s\u00fc\u015fleri a\u00e7yp g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n esbaplar bar.<\/p>\n<p><strong>\u00dd\u00f6ritele\u015fdirilen muze\u00fdler.<\/strong> Bu muze\u00fdler d\u00fcrli h\u00fcn\u00e4r a\u00fdratynlyklaryna, d\u00fcrli ugurlara (lukman\u00e7ylyk, a\u00fddym-saz, o\u00fdunjak muze\u00fdi we \u015f.m) bagy\u015flan\u00fdar.<\/p>\n<p><strong>Hususy muze\u00fdler.<\/strong> Tanymal \u015fahsy\u00fdetleri\u0148 tagallalary, go\u015fantlary bilen d\u00f6redilen hususy e\u00fde\u00e7iligind\u00e4ki muze\u00fdlerdir. Onda estetiki, medeni we ylmy gyzyklanmalar a\u00e7ylyp g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p><strong>Etnografik muze\u00fdler.<\/strong> Etnologi\u00fda, antropologi\u00fda degi\u015fli bolan tapyndylary, artefaktlary \u00f6wrenmek we \u00fdygnamak bilen me\u015fgul bol\u00fdar.<\/p>\n<p>1946-njy \u00fdylda d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki muze\u00fdleri\u0148 i\u015fini goldamak maksady bilen ICOM (International Council of Museums) Halkara muze\u00fdler ge\u0148e\u015fi d\u00f6redildi. O\u0148a d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 115 \u00fdurdundan 27 500-den gowrak agza gir\u00fd\u00e4r we ol be\u00fdleki halkara guramalary\u0148 en\u00e7emesi bilen hyzmatda\u015flyk ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Jahan <\/strong><strong>S\u00f6\u00fd\u00fcnowa<\/strong><strong>,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>T\u00fcrkmen d\u00f6wlet ykdysady\u00fdet we dolandyry\u015f <\/strong><strong>institutyny\u0148 mugallymy.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gadymy tapyndylary\u0148, gymmatly \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 \u00fderle\u015fdirilen we goralyp saklan\u00fdan \u00fderi bolan muze\u00fdler \u00f6r\u00e4n \u00e4hmi\u00fdetlidir. Grek dilinden gelip \u00e7ykan muze\u00fd s\u00f6zi ilkiba\u015fda islendik tapyndyny \u00fda-da kolleksi\u00fdany a\u0148lad\u00fdan bolsa, bu d\u00fc\u015f\u00fcnje h\u00e4zirki wagtda gymmatly eksponatlary\u0148 \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n medeni maksatly edarany h\u00e4si\u00fdetlendir\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki d\u00f6wrebap muze\u00fdleri\u0148 ilkinji nusgasy b.e.\u00f6\u0148 290-njy \u00fdylda Aleksandri\u00fdada \u201cMuseyon\u201d ady bilen d\u00f6redilipdir. Onda k\u00f6p sanly otaglar, naharhana [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":52245,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301,12],"tags":[2656],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/52244"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=52244"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/52244\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/52245"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=52244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=52244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=52244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}