{"id":66573,"date":"2022-05-20T11:57:48","date_gmt":"2022-05-20T06:57:48","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=66573"},"modified":"2022-10-31T12:13:09","modified_gmt":"2022-10-31T07:13:09","slug":"kim-hacan-oylap-tapdy-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/kim-hacan-oylap-tapdy-11\/","title":{"rendered":"Kim, ha\u00ad\u00e7an o\u00fd\u00adlap tap\u00addy?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Len\u00adta \u00fdaz\u00adgy et\u00admek.<\/strong> XIX asy\u00adry\u0148 ahy\u00adryn\u00adda da\u00adni\u00ad\u00fda\u00adly Wal\u00adde\u00admar Po\u00adul\u00adsen te\u00adleg\u00adra\u00adfon at\u00adly ses \u00fdaz\u00adgy\u00adsy\u00adny ed\u00ad\u00fd\u00e4n we ony so\u00ad\u0148un\u00addan di\u0148\u00adl\u00e4p bol\u00ad\u00fdan en\u00adja\u00admy o\u00fd\u00adlap tap\u00ad\u00fdar. Mag\u00adnit\u00adli sim ar\u00adka\u00adly ses \u00fdaz\u00addy\u00adryp bol\u00ad\u00fdan bu en\u00adjam\u00adda\u00adky ses o di\u00ad\u00fden du\u00adry \u00e7yk\u00adma\u00ad\u00fdan eken. \u015ee\u00fd\u00adle hem ses \u00fdaz\u00adgy\u00adsy\u00adny edip bol\u00ad\u00fdan simi\u0148 en\u00adja\u00admy\u0148 i\u00e7in\u00adde \u00fder\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4n\u00addi\u00adgi se\u00adb\u00e4p\u00adli, ses \u00fdaz\u00adgy\u00adsy\u00adny uzak wagt sak\u00adlap bol\u00adma\u00ad\u00fdan eken. Po\u00adul\u00adsen bu a\u00e7y\u00ad\u015fy\u00adny 1900-nji \u00fdyl\u00adda Pa\u00adri\u017e\u00adde ge\u00ad\u00e7i\u00adri\u00adlen \u00abExpo\u00adsi\u00adti\u00adon Univer\u00adsel\u00adle\u00bb ser\u00adgi\u00adsin\u00adde k\u00f6p\u00ad\u00e7\u00fc\u00adli\u00adge g\u00f6r\u00adkez\u00ad\u00fd\u00e4r. Po\u00adul\u00adsen Ko\u00adpen\u00adga\u00adgen te\u00adle\u00adfon kom\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda\u00adsyn\u00adda i\u015f\u00adl\u00e4p, yk\u00adjam dis\u00adki\u0148 hem il\u00adkin\u00adji ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdan en\u00adja\u00admy\u00adny o\u00fd\u00adlap tap\u00ad\u00fdar. Po\u00adul\u00adsen\u00adden \u00f6\u0148 \u015fe\u00fd\u00adle a\u00e7y\u00ad\u015fy hi\u00e7 kim tas\u00adsyk\u00adlat\u00adman eken. \u015ee\u00fd\u00adle\u00adlik\u00adde, ol ses \u00fdaz\u00adgy ed\u00ad\u00fd\u00e4n il\u00adkin\u00adji adam ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar.<br \/>\n1928-nji \u00fdyl\u00adda ne\u00admes in\u00ad\u017ee\u00adne\u00adri, dok\u00adtor Fritz Pflau\u00admer (1881-1945) mag\u00adnit k\u00fcl\u00adke\u00adsi\u00adni \u00fdu\u00adka\u00adjyk ka\u00adgy\u00adzy\u0148 \u00fd\u00fc\u00adz\u00fc\u00adne \u00fdel\u00adme\u00adme\u00adgi ba\u00ad\u015far\u00ad\u00fdar. Bu usul \u015fon\u00addan so\u0148\u00adra uzak wagt\u00adlap pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyl\u00adjak t\u00e4\u00adze a\u00e7y\u00ad\u015fy\u0148 il\u00adkin\u00adji \u00e4di\u00admi bol\u00ad\u00fdar. \u015ee\u00fd\u00adle\u00adlik\u00adde, ses len\u00adta\u00adsy\u00adna \u00fdaz\u00adgy et\u00admek usu\u00adly eme\u00adle gel\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>\n1930-njy \u00fdyl\u00adda mer\u00adke\u00adzi eda\u00adra\u00adsy Ber\u00adlin\u00adde \u00fder\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4n AEG kom\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda\u00adsy Pflau\u00adme\u00adri\u0148 usu\u00adlyn\u00addan pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyp, mag\u00adni\u00adto\u00adfon at\u00adly ses \u00fdaz\u00adgy edip bol\u00ad\u00fdan en\u00adja\u00admy \u00f6n\u00add\u00fcr\u00ad\u00fd\u00e4r. Kom\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda \u00fdaz\u00adgy len\u00adta\u00adsy\u00adny i\u015f\u00adl\u00e4p ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adla\u00admak \u00fc\u00e7in plas\u00adti\u00adka \u00f6n\u00add\u00fcr\u00admek\u00adde uly tej\u00adri\u00adbe top\u00adlan BASF kom\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda\u00adsy bi\u00adlen hyz\u00admat\u00adda\u015f\u00adlyk ed\u00ad\u00fd\u00e4r. BASF kom\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda\u00adsy i\u015f\u00adl\u00e4p ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adlan ul\u00adga\u00admyn\u00adda de\u00admir ok\u00adsi\u00addi bi\u00adlen \u00f6r\u00adt\u00fc\u00adlen, in\u00adsiz eme\u00adli sell\u00ad\u00fdu\u00adlo\u00adza\u00addan pe\u00fd\u00adda\u00adlan\u00ad\u00fdar. \u015ee\u00fd\u00adle\u00adlik\u00adde, \u00fdaz\u00adgy et\u00admek \u00fc\u00e7in len\u00adta\u00adny\u0148 mag\u00adnit\u00adlen\u00adme\u00adgi \u00fcp\u00adj\u00fcn edil\u00ad\u00fd\u00e4r. AEG kom\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny\u0148 il\u00adkin\u00adji K1 at\u00adly mag\u00adni\u00adto\u00adfo\u00adny hem-de BASF-y\u0148 mag\u00adnit\u00adli len\u00adta\u00adsy 1935-nji \u00fdyl\u00adda Ber\u00adlin Ra\u00addio ser\u00adgi\u00adsin\u00adde k\u00f6p\u00ad\u00e7\u00fc\u00adli\u00adge g\u00f6r\u00adke\u00adzil\u00ad\u00fd\u00e4r. En\u00adjam\u00adda iki disk bo\u00adlup, mag\u00adni\u00adto\u00adfon bu disk\u00adle\u00adre sa\u00adra\u00adlan len\u00adta\u00adla\u00adry\u0148 a\u00fd\u00adlan\u00adma\u00adgy bi\u00adlen \u00fdaz\u00adgy ed\u00ad\u00fd\u00e4r we \u015fol \u00fdaz\u00adgy\u00adny ga\u00fd\u00adta\u00addan di\u0148\u00adl\u00e4p bol\u00ad\u00fdar. K1 mag\u00adni\u00adto\u00adfo\u00adny ge\u00ad\u00e7en asy\u00adry\u0148 ikin\u00adji \u00fda\u00adry\u00admyn\u00adda d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 be\u00fd\u00adle\u00adki \u00fdurt\u00adla\u00adry\u00adna gi\u0148\u00adden \u00fda\u00fd\u00adra\u00ad\u00fdar.<br \/>\nMag\u00adnit len\u00adta\u00adsy\u00adna \u00fdaz\u00adgy ed\u00ad\u00fd\u00e4n\u00addi\u00adgi \u00fc\u00e7in \u015fe\u00fd\u00adle at il\u00adki ha\u00adryt ny\u00ad\u015fa\u00adny\u00adny\u0148 ady h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde ula\u00adny\u00adlan hem bol\u00adsa, so\u0148\u00adlu\u00adgy bi\u00adlen be\u00fd\u00adle\u00adki dil\u00adle\u00adre \u00fdaz\u00adgy edi\u00adlen len\u00adta\u00adda\u00adky se\u00adsi a\u00fdt\u00addy\u00adryp bil\u00ad\u00fd\u00e4n en\u00adja\u00admy\u0148 ady h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde ge\u00e7\u00ad\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fd\u00adle\u00adlik\u00adde, k\u00f6p dil\u00adde mag\u00adni\u00adto\u00adfon \u00fda-da mag\u00adne\u00adto\u00adfon g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fin\u00adde ula\u00adnyl\u00ad\u00fdar. Mag\u00adni\u00adto\u00adfo\u00adny\u0148 bi\u00adrin\u00adji b\u00f6\u00adle\u00adgi mag\u00adnit s\u00f6\u00adz\u00fcn\u00adden gel\u00ad\u00fd\u00e4n bol\u00adsa, \u00abfon\u00bb s\u00f6\u00adzi grek\u00ad\u00e7e\u00adde ses di\u00fd\u00adme\u00adgi a\u0148\u00adlad\u00ad\u00fdar. \u00dcns be\u00adren bol\u00adsa\u00ad\u0148yz, te\u00adle\u00adfon, mik\u00adro\u00adfon, dik\u00adto\u00adfon (gep\u00adle\u00ad\u015fi\u00adgi \u00fdaz\u00addyr\u00admak we ga\u00fd\u00adta\u00addan e\u015fit\u00addir\u00admek \u00fc\u00e7in en\u00adjam) \u00fda\u00adly ses bi\u00adlen bag\u00adly en\u00adjam\u00adla\u00adry\u0148 k\u00f6\u00adp\u00fc\u00adsi\u00adni\u0148 so\u00ad\u0148y \u00abfon\u00bb bi\u00adlen ta\u00admam\u00adlan\u00ad\u00fdar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Len\u00adta \u00fdaz\u00adgy et\u00admek. XIX asy\u00adry\u0148 ahy\u00adryn\u00adda da\u00adni\u00ad\u00fda\u00adly Wal\u00adde\u00admar Po\u00adul\u00adsen te\u00adleg\u00adra\u00adfon at\u00adly ses \u00fdaz\u00adgy\u00adsy\u00adny ed\u00ad\u00fd\u00e4n we ony so\u00ad\u0148un\u00addan di\u0148\u00adl\u00e4p bol\u00ad\u00fdan en\u00adja\u00admy o\u00fd\u00adlap tap\u00ad\u00fdar. Mag\u00adnit\u00adli sim ar\u00adka\u00adly ses \u00fdaz\u00addy\u00adryp bol\u00ad\u00fdan bu en\u00adjam\u00adda\u00adky ses o di\u00ad\u00fden du\u00adry \u00e7yk\u00adma\u00ad\u00fdan eken. \u015ee\u00fd\u00adle hem ses \u00fdaz\u00adgy\u00adsy\u00adny edip bol\u00ad\u00fdan simi\u0148 en\u00adja\u00admy\u0148 i\u00e7in\u00adde \u00fder\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4n\u00addi\u00adgi se\u00adb\u00e4p\u00adli, ses \u00fdaz\u00adgy\u00adsy\u00adny uzak wagt sak\u00adlap bol\u00adma\u00ad\u00fdan eken. Po\u00adul\u00adsen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":66575,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/66573"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=66573"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/66573\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66577,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/66573\/revisions\/66577"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/66575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=66573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=66573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=66573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}