{"id":68554,"date":"2022-11-28T11:21:23","date_gmt":"2022-11-28T06:21:23","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=68554"},"modified":"2022-11-28T11:21:23","modified_gmt":"2022-11-28T06:21:23","slug":"tajigistanyn-medeniyetine-syyahat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/tajigistanyn-medeniyetine-syyahat\/","title":{"rendered":"T\u00e4jigistany\u0148 medeni\u00fdetine sy\u00fdahat"},"content":{"rendered":"<p>T\u00e4jigistany\u0148 medeni\u00fdeti\u00a0 \u00fdokary g\u00f6zelligi bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4de \u00f6z\u00fcni\u0148 a\u00fdratynlygyny sakla\u00fdan medeni\u00fdetleri\u0148 biridir. Bu medeni\u00fdet \u00f6z\u00fcni\u0148 taryhy bilen birn\u00e4\u00e7e \u00f6zgeri\u015flikleri ba\u015fdan ge\u00e7irendir. \u00ddagny, Zaratu\u015ftra dini, Yslam dini, Pars dili, Sowet ulgamy T\u00e4jigistany\u0148 h\u00e4zirki medeni\u00fdetini\u0148 ba\u00fd mirasyny\u0148 d\u00f6remegine \u00f6z t\u00e4sirlerini \u00fdetiripdir.<\/p>\n<p>T\u00e4jigistan medeni\u00fdeti milli e\u015fiklerde, tanslarda, a\u00fddym-sazda \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. D\u00fcrli festiwallarda \u00fderli medeni\u00fdeti a\u00e7-a\u00e7an h\u00e4si\u00fdetlendir\u00fd\u00e4n sport o\u00fdunlary gurnal\u00fdar.\u00a0T\u00e4jigistan edebi\u00fdaty we poezi\u00fdasy, \u015fahyrana a\u00fddym-sazlar medeni ulgamda a\u00fdratyn bir \u00fder tut\u00fdar.<\/p>\n<p><strong>T\u00e4jik edebi\u00fdaty we poezi\u00fdasy.<\/strong> T\u00e4jik edebi\u00fdaty we poezi\u00fdasy \u00a0m\u00fc\u0148ler\u00e7e \u00fdyllyk taryhy bar. \u00a0T\u00e4jik edebi\u00fdaty bir wagtlar pars edebi\u00fdatyny\u0148 bir b\u00f6legi bolupdyr, \u00fd\u00f6ne XVI asyrda a\u00fdratyn\u00a0 \u015faha bolup \u00fd\u00fcze \u00e7ykypdyr.\u00a0K\u00e4bir d\u00f6w\u00fcrlerde \u00d6zbegistany\u0148 edebi\u00fdaty bilen hem \u00fdakyndan baglany\u015fykly bolupdyr.\u00a0T\u00e4jikleri\u0148 i\u0148 me\u015fhur \u00fdazyjylary Rudaki, Fird\u00f6wsi, Jami, Ahmad Doni\u015f we Sadriddin A\u00fdni bolupdyr. Olar di\u0148e bir t\u00fcrki halklary\u0148 i\u00e7inde d\u00e4l, e\u00fdsem b\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 edebi\u00fdatyna \u00f6z go\u015fantlaryny go\u015fupdyrlar. Bu me\u015fhur \u015fahsy\u00fdetler \u00f6z d\u00f6wr\u00fcne g\u00f6r\u00e4, birn\u00e4\u00e7e \u017eanrlarda eserleri d\u00f6redip, h\u00e4zirki nesillere miras galdyrypdyrlar.<\/p>\n<p><strong>T\u00e4jik saz sungaty. <\/strong>H\u00e4zirki wagtda\u00a0T\u00e4jigistany\u0148 sazy\u00a0birn\u00e4\u00e7e ugurda: halk, nusgawy, h\u00e4zirki zaman g\u00f6rn\u00fc\u015fde tapawutlandyryl\u00fdar.\u00a0Arheologiki gazuw-agtary\u015f i\u015flerini\u0148 netijesinde, T\u00e4jigistany\u0148 a\u00fddym-saz medeni\u00fdetini\u0148 taryhy 2000 \u00fdyldan gowrak hasaplanyl\u00fdar.\u00a0 Orta asyrlarda T\u00e4jigistanly alymlar we akyldarlar a\u00fddym-saz hakda traktatlar d\u00f6redipdirler, \u015fonda saz gurallaryny we akustiki a\u00fdratynlyklaryny be\u00fdan edipdirler.\u00a0T\u00e4jigistany\u0148 halk a\u00fddym-sazlary \u015fertli \u00fdagda\u00fdda birn\u00e4\u00e7e g\u00f6rn\u00fc\u015fe b\u00f6l\u00fcn\u00fd\u00e4r &#8211; merkezi, demirgazyk we Pamir.\u00a0Nusgawy sazy\u0148 birn\u00e4\u00e7e \u017eanrlary bar. \u00dd\u00f6ne \u201c\u015fa\u015fmakom\u201d \u017eanry \u00fderli ilat arasynda has me\u015fhurdyr. Bu s\u00f6z\u00fc\u0148 esasy d\u00fc\u00fdp s\u00f6zi \u201cmakom\u201d bolup, nusgawy sazlaryny\u0148 bir g\u00f6rn\u00fc\u015fi hasaplanyl\u00fdar. \u00ddagny, bu \u017eanr \u00ddewropany\u0148 s\u00fduita, opera \u017eanrlaryna me\u0148ze\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p><strong>\u00a0T\u00e4jik tansy. <\/strong>T\u00e4jik medeni\u00fdetini\u0148 i\u0148 t\u00e4sirli g\u00f6rn\u00fc\u015fi tans sungatydyr. T\u00e4jik tanslary\u00a0 d\u00fcrli-d\u00fcrl\u00fcdir. H\u00e4zirki wagtda olar, adat\u00e7a, halk we professional toparlara b\u00f6l\u00fcn\u00fd\u00e4rler. \u015ee\u00fdle hem bu sungat\u00a0 Buhara tansy, Kul\u00fdab tansy, Gissar tansy, Pamir tansy we \u015f.m. g\u00f6rn\u00fc\u015flerde \u00f6wredil\u00fd\u00e4r. T\u00e4jigistanda bu sungaty\u0148 \u00fdene bir a\u00fdratynlygy bolsa\u00a0 haly bilen tans, k\u00fc\u00fdze bilen tans, at bilen tans, a\u015fpezi\u0148 tansy, b\u00fcrg\u00fcdi\u0148 tansy we ba\u015fga-da \u015fu\u0148a me\u0148ze\u015f g\u00f6rn\u00fc\u015fde tanslary\u0148 guralmagydyr. B\u00fcrg\u00fct tansy i\u0148 gadymy hasaplan\u00fdar we \u00fderine \u00fdetiri\u015f usuly ta\u00fddan \u00f6r\u00e4n \u00fd\u00f6neke\u00fddir. \u00ddagny, tans\u00e7y b\u00fcrg\u00fcdi\u0148\u00a0 daglary\u0148 \u00fcst\u00fcnden ganat \u00fda\u00fdyp u\u00e7magyna \u00f6\u00fdk\u00fcn\u00fd\u00e4r. Bu tansy\u0148 \u00f6zi ba\u00fdram\u00e7ylyklarda we to\u00fdlarda gaty me\u015fhurdyr.<\/p>\n<p><strong>T\u00e4jik egin-e\u015fikleri. \u00a0<\/strong>Adaty t\u00e4jik e\u015fikleri h\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde se\u00fdrek du\u015f gel\u00fd\u00e4r. Milli e\u015fikli adamlary di\u0148e obalarda \u00fda-da halk ba\u00fdram\u00e7ylyklarynda g\u00f6rmek bol\u00fdar. T\u00e4jik e\u015fiklerini\u0148 birn\u00e4\u00e7e a\u00e7yk re\u0148kleri we g\u00f6ni \u00e7yzyklary bolup, adamlara ge\u00fdmek \u00fc\u00e7in o\u0148a\u00fdlydyr. Erkekler k\u00f6\u00fdnek, balak we halat ge\u00fd\u00fd\u00e4rler, a\u00fdallar bolsa tunika g\u00f6rn\u00fc\u015fd\u00e4ki k\u00f6\u00fdnekleri, balak we has nepis halatlary ge\u00fd\u00fd\u00e4rler. Egin-e\u015fikler \u00fd\u00fcpek pagtadan \u00fda-da \u201calo\u00e7a\u201d di\u00fdil\u00fd\u00e4n\u00a0 materiallary\u0148 garyndysyndan tikil\u00fd\u00e4r. Adamlar kellelerine d\u00fcrl ba\u015fgaplary, \u00fdaglyklary \u00fda-da selleleri, a\u00fdaklaryna bolsa \u201cmahsi\u201d, galo\u015flar \u00fda-da aga\u00e7 a\u00fdakgaplary bolan \u201ckaf\u015fi \u00e7ubin\u201d ge\u00fd\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p><strong>T\u00e4jigistanda sport o\u00fdunlary. <\/strong>T\u00e4jigistan medeni\u00fdetini\u0148 i\u0148 aja\u00fdyp g\u00f6rn\u00fc\u015flerinden biri hem milli sport o\u00fdunlarydyr. \u00ddurtda \u201cbuzka\u015fi\u201d we \u201c\u00e7awgonbozi\u201d \u00fdaly at\u00e7ylyk o\u00fdunlary gaty me\u015fhur. Buzka\u015fi s\u00f6z\u00fcni\u0148 manysy\u00a0 \u201cbuz\u201d-ge\u00e7i, \u201cka\u015fidan\u201d-\u00e7ekmek s\u00f6zlerinden gelip \u00e7yk\u00fdar. Bu o\u00fdunda s\u00f6we\u015f\u00fd\u00e4n d\u00f6rt atlydan ybarat iki topar o\u00fdna\u00fdar. O\u00fduny\u0148 esasy maksady o\u00fdun\u00e7ylar ge\u00e7ini ilkinji bolup pellehana eltmekdir. \u00c7awgonbozi, alty adamdan ybarat iki topary\u0148 gatna\u015f\u00fdan o\u00fdnudyr. O\u00fdun\u00e7ylar aty\u0148 \u00fcst\u00fcnde hereket edip ellerind\u00e4ki ta\u00fdajyklary\u0148 k\u00f6megi bilen topy derwez\u00e4 urmak \u00fc\u00e7in \u00fdary\u015f\u00fdarlar Bu o\u00fdunlardaky \u00fdary\u015flar m\u00fc\u0148ler\u00e7e toma\u015fa\u00e7yny\u0148 \u00fcns\u00fcni \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4r. \u00ddene bir sport o\u00fdny bolan \u201cGu\u015ftingiri\u201d milli g\u00f6re\u015fi T\u00e4jigistanda gaty me\u015fhurdyr. Bu g\u00f6rn\u00fc\u015f gadymy o\u00fdunlary\u0148 biri bolup, \u00f6z\u00fcni\u0148 3000 \u00fdyllyk taryhy bar. Gu\u015ftingiri gar\u015fyda\u015flary\u0148 gu\u015fakdan bir-birini tut\u00fdan adaty milli t\u00e4jik g\u00f6re\u015fidir. T\u00e4jik g\u00f6re\u015fini di\u0148e bir d\u00fcrli \u00fdary\u015flarda d\u00e4l, e\u00fdsem festiwallarda we hatda to\u00fdlarda-da g\u00f6rmek bol\u00fdar. Gu\u015ftingirini\u0148 i\u0148 gowy s\u00f6we\u015fijilerine gahryman h\u00f6km\u00fcnde terjime edil\u00fd\u00e4n \u201cpolwon\u201d di\u00fdil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p><strong>Pamir <\/strong><strong>medeni\u00fdeti. <\/strong>Pamir daglarynda pamir halkyny\u0148 \u00f6zbolu\u015fly medeni\u00fdeti saklanyp galypdyr.\u00a0Bu \u00fderde d\u00fcrli j\u00fclgelerde \u00fda\u015fa\u00fdan birn\u00e4\u00e7e halklar d\u00fcrli dillerde geple\u015f\u00fd\u00e4rler.\u00a0Pamir dilleri\u00a0 pamir medeni\u00fdetini\u0148\u00a0bir b\u00f6legidir.\u00a0Olary\u0148 k\u00e4birinde geple\u00fd\u00e4n \u00f6r\u00e4n az, k\u00e4biri bolsa \u00fditmek howpy bolan diller hasaplan\u00fdar. \u015eol bir wagty\u0148 \u00f6z\u00fcnde, iki m\u00fc\u0148 \u00fdyl b\u00e4ri \u00fc\u00fdtgem\u00e4n galan pamir medeni\u00fdetini\u0148 bir elementi bolan pamir \u00f6\u00fdi hem \u00f6z\u00fcni\u0148 a\u00fdratynlygy bilen tapawutlan\u00fdar.\u00a0Pamirliler \u00f6\u00fdi \u201c\u00c7id\u201d di\u00fdip atlandyr\u00fdarlar. \u00c7idi\u0148 i\u00e7i birn\u00e4\u00e7e dini \u015fekillerden doly bolup, \u00f6z\u00fcni\u0148 dini manysy bolan 5 sany s\u00fct\u00fcnlere da\u00fdan\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Begen\u00e7 <\/em><\/strong><strong><em>A\u015eYROW<\/em><\/strong><strong><em>,<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>T\u00fcrkmenistany\u0148 Da\u015fary i\u015fler ministrligini\u0148 <\/em><\/strong><strong><em>Halkara gatna\u015fyklary institutyny\u0148 <\/em><\/strong><strong><em>talyby<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e4jigistany\u0148 medeni\u00fdeti\u00a0 \u00fdokary g\u00f6zelligi bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4de \u00f6z\u00fcni\u0148 a\u00fdratynlygyny sakla\u00fdan medeni\u00fdetleri\u0148 biridir. Bu medeni\u00fdet \u00f6z\u00fcni\u0148 taryhy bilen birn\u00e4\u00e7e \u00f6zgeri\u015flikleri ba\u015fdan ge\u00e7irendir. \u00ddagny, Zaratu\u015ftra dini, Yslam dini, Pars dili, Sowet ulgamy T\u00e4jigistany\u0148 h\u00e4zirki medeni\u00fdetini\u0148 ba\u00fd mirasyny\u0148 d\u00f6remegine \u00f6z t\u00e4sirlerini \u00fdetiripdir. T\u00e4jigistan medeni\u00fdeti milli e\u015fiklerde, tanslarda, a\u00fddym-sazda \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. D\u00fcrli festiwallarda \u00fderli medeni\u00fdeti a\u00e7-a\u00e7an h\u00e4si\u00fdetlendir\u00fd\u00e4n sport o\u00fdunlary gurnal\u00fdar.\u00a0T\u00e4jigistan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":68555,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/68554"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=68554"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/68554\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68556,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/68554\/revisions\/68556"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/68555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=68554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=68554"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=68554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}