{"id":79783,"date":"2023-06-09T14:17:39","date_gmt":"2023-06-09T09:17:39","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=79783"},"modified":"2023-06-09T14:17:39","modified_gmt":"2023-06-09T09:17:39","slug":"kim-hacan-oylap-tapdy-21","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/kim-hacan-oylap-tapdy-21\/","title":{"rendered":"Kim, ha\u00ad\u00e7an o\u00fd\u00adlap tap\u00addy?"},"content":{"rendered":"<p><strong>O\u00fdun\u00adjak \u015far.<\/strong> I\u00e7i\u00adne ho\u00adwa go\u00fd\u00adbe\u00adri\u00adlen d\u00fcr\u00adli ji\u00adsim\u00adler has ir\u00adki d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adler\u00adde pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adny\u00adlyp\u00addyr. Il\u00adki\u00adba\u015f\u00adda, ma\u00adly\u0148 i\u00e7e\u00adge\u00adsi, de\u00adri\u00adsi we ho\u00adwa ge\u00ad\u00e7ir\u00adme\u00ad\u00fd\u00e4n ma\u00adta\u00adlar i\u00e7i\u00adne ho\u00adwa go\u00fd\u00adbe\u00adri\u00adlip ula\u00adny\u00adlyp\u00addyr. U\u00e7\u00admak mak\u00adsa\u00addy bi\u00adlen d\u00f6\u00adre\u00addi\u00adlen il\u00adkin\u00adji \u015far u\u00e7ar\u00addan has ir \u2013 1783-nji \u00fdyl\u00adda u\u00e7u\u00adryl\u00ad\u00fdar. \u015eol \u00fdy\u00adly\u0148 21-nji no\u00ad\u00fdab\u00adryn\u00adda Pa\u00adri\u00ad\u017ei\u0148 ete\u00adgin\u00add\u00e4\u00adki La-M\u00fduett di\u00ad\u00fden \u00fder\u00adde \u017do\u00adzef-Mi\u00ad\u015fel Mon\u00adgolf\u00ad\u00fde (1740-1810\u00fd\u00fd.) we \u017dak-Et\u00ad\u00fdenn Mon\u00adgolf\u00ad\u00fde (1745-1799\u00fd\u00fd.) at\u00adly iki do\u00adgan il\u00adkin\u00adji ho\u00adwa \u015fa\u00adry\u00adny u\u00e7ur\u00ad\u00fdar\u00adlar. Bu u\u00e7u\u00ad\u015fa \u017dan-Fran\u00adsua Pi\u00adlatr de Roz\u00ad\u00fde at\u00adly hi\u00admik hem-de Fran\u00adsua Lo\u00adran d\u2019Ar\u00adland at\u00adly har\u00adby gul\u00adluk\u00ad\u00e7y \u00fdar\u00addam ber\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu u\u00e7u\u015f ada\u00admy\u0148 ho\u00adwa g\u00e4\u00admi\u00adsin\u00add\u00e4\u00adki il\u00adkin\u00adji u\u00e7u\u00ad\u015fy ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar. Ho\u00adwa \u015fa\u00adry \u015f\u00e4\u00adhe\u00adri\u0148 \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00adde 25 mi\u00adnut \u00e7e\u00adme\u00adsi u\u00e7up, 9 ki\u00adlo\u00admetr uzaklyk\u00adda\u00adky B\u00fdut-o-Ka\u00fd at\u00adly \u00fde\u00adre gon\u00ad\u00fdar. Ho\u00adwa g\u00e4\u00admi\u00adsi 900 metr\u00adden gow\u00adrak be\u00ad\u00fdik\u00adli\u00adge gal\u00ad\u00fdar. Do\u00adgan\u00adlar 1782-nji \u00fdy\u00adly\u0148 sent\u00ad\u00fdab\u00adryn\u00adda bu o\u00fd\u00adlap ta\u00adpy\u015f\u00adla\u00adry\u00adny g\u00f6r\u00adkez\u00admek \u00fc\u00e7in Wer\u00adsal k\u00f6\u015f\u00adg\u00fc\u00adne \u00e7a\u00adgy\u00adryl\u00ad\u00fdar. \u00ddur\u00addu\u0148 pa\u00adty\u00ad\u015fa\u00adsy L\u00fdu\u00addo\u00adwik XVI we \u015ea ze\u00adna\u00adny Ma\u00adri\u00ad\u00fda-An\u00adtua\u00adnet\u00adta t\u00e4\u00adsin en\u00adja\u00admy\u0148 ta\u00adny\u015f\u00addy\u00adry\u00adly\u00ad\u015fy\u00adna \u015fa\u00ad\u00fdat\u00adlyk ed\u00ad\u00fd\u00e4r\u00adler. Bu da\u00adba\u00adra bel\u00adli alym, k\u00f6p o\u00fd\u00adlap ta\u00adpy\u00ad\u015fy\u0148 aw\u00adto\u00adry, d\u00f6w\u00adlet i\u015f\u00adg\u00e4\u00adri Ben\u00adja\u00admin Frank\u00adlin hem gat\u00adna\u015f\u00ad\u00fdar. Ho\u00adwa \u015fa\u00adry\u00adny\u0148 il\u00adkin\u00adji sy\u00adnag u\u00e7u\u00ad\u015fy\u00adny\u0148 \u00ab\u00fdo\u00adlag\u00ad\u00e7y\u00adla\u00adry\u00bb gu\u00adzu\u00addan, \u00f6r\u00addek\u00adden we ho\u00adraz\u00addan yba\u00adrat bol\u00ad\u00fdar. Bu u\u00e7u\u015f 8 mi\u00adnut do\u00adwam ed\u00ad\u00fd\u00e4r we 460 metr be\u00adlen\u00adde gal\u00ad\u00fdar. Ho\u00adwa \u015fa\u00adry\u00adny\u0148 ody s\u00f6\u00adnen\u00adden so\u0148\u00adra, onu\u0148 i\u00e7in\u00add\u00e4\u00adki ho\u00adwa so\u00adwap, 3,2 ki\u00adlo\u00admetr uzak\u00adly\u00adga gon\u00ad\u00fdar.<br \/>\nM\u00e4\u00adlim bol\u00ad\u015fy \u00fda\u00adly, is\u00adlen\u00addik zat gy\u00adza\u00adnyn\u00adda onu\u0148 g\u00f6w\u00adr\u00fc\u00admi gi\u00ad\u0148e\u00ad\u00fd\u00e4r we mas\u00adsa\u00adsy \u00fde\u0148\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu \u00fdag\u00adda\u00fd gaz\u00adla\u00adra hem de\u00adgi\u015f\u00adli bo\u00adlup, ho\u00adwa hem gy\u00adzan \u00fdag\u00adda\u00ad\u00fdyn\u00adda \u00fde\u0148\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fd\u00adle bo\u00adlan\u00adso\u0148 i\u00e7in\u00adde at\u00admos\u00adfe\u00adra\u00adda\u00adky ho\u00adwa\u00addan has \u00fde\u00ad\u0148il gaz bo\u00adlan is\u00adlen\u00addik \u015far \u00fdo\u00adka\u00adryk gal\u00ad\u00fdar. Adat\u00ad\u00e7a ho\u00adwa g\u00f6\u00adte\u00adril\u00ad\u00fd\u00e4n \u015far\u00adlar ge\u00adli\u00fd, wo\u00addo\u00adrod \u00fda\u00adly \u00fde\u00ad\u0148il gaz\u00adlar bi\u00adlen dol\u00addu\u00adryl\u00ad\u00fdar. \u015ear\u00adlar te\u00adbi\u00adgy we sin\u00adte\u00adtik kau\u00ad\u00e7uk, la\u00adteks \u00fda\u00adly \u00e7e\u00ad\u00fde ma\u00adte\u00adri\u00adal\u00adlar\u00addan \u00f6n\u00add\u00fc\u00adril\u00ad\u00fd\u00e4r. Il\u00adkin\u00adji kau\u00ad\u00e7uk \u015fa\u00adry 1824-nji \u00fdyl\u00adda i\u0148\u00adlis aly\u00admy Ma\u00fdkl Fa\u00adra\u00adde\u00fd (1791-1867 \u00fd\u00fd.) o\u00fd\u00adlap tap\u00ad\u00fdar. Fa\u00adra\u00adde\u00ad\u00fdi\u0148 o\u00fd\u00adlap ta\u00adpan \u015fa\u00adry h\u00e4\u00adzir\u00adki wagt\u00adda \u00e7a\u00adga\u00adla\u00adry\u0148 o\u00fd\u00adna\u00adma\u00adgy \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen, be\u00adzeg we sow\u00adgat\u00adlyk ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adlan\u00ad\u00fdan \u015far\u00adla\u00adra me\u0148\u00adze\u015f bol\u00ad\u00fdar. Alym di\u00ad\u0148e fi\u00adzi\u00adka d\u00e4l, hi\u00admi\u00ad\u00fda de\u00adgi\u015f\u00adli a\u00e7y\u015f\u00adla\u00adry\u0148 hem aw\u00adto\u00adry\u00addyr. \u015eol bir wag\u00adty\u0148 \u00f6z\u00fcn\u00adde pe\u00adda\u00adgog bo\u00adlan Fa\u00adra\u00adde\u00fd wo\u00addo\u00adrod bi\u00adlen bag\u00adly tej\u00adri\u00adbe\u00adle\u00adri ge\u00ad\u00e7ir\u00ad\u00fd\u00e4n wag\u00adty il\u00adkin\u00adji re\u00adzin \u015fa\u00adry o\u00fd\u00adlap tap\u00ad\u00fdar. Ol iki b\u00f6\u00adlek kau\u00ad\u00e7u\u00adgy bir\u00adle\u015f\u00addi\u00adrip, tor\u00adba \u00fda\u00adsap\u00addyr we wo\u00addo\u00adrod bi\u00adlen \u00e7i\u00ad\u015fi\u00adrip\u00addir. \u015ea\u00adry\u0148 il\u00adkin\u00adji nus\u00adga\u00adsy aly\u00adma bu ga\u00adzy\u0148 a\u00fd\u00adra\u00adtyn\u00adlyk\u00adla\u00adry we \u00dde\u00adri\u0148 dar\u00adty\u015f g\u00fc\u00fd\u00adji ba\u00adra\u00adda mag\u00adlu\u00admat\u00adla\u00adry \u00f6w\u00adren\u00adm\u00e4\u00adge m\u00fcm\u00adkin\u00ad\u00e7i\u00adlik be\u00adrip\u00addir. \u015eon\u00addan so\u0148\u00adra \u015fa\u00adry\u0148 s\u00f6w\u00adda mak\u00adsat\u00adly \u00f6n\u00fcm\u00ad\u00e7i\u00adli\u00adgi \u00fdo\u00adla go\u00ad\u00fdul\u00ad\u00fdar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O\u00fdun\u00adjak \u015far. I\u00e7i\u00adne ho\u00adwa go\u00fd\u00adbe\u00adri\u00adlen d\u00fcr\u00adli ji\u00adsim\u00adler has ir\u00adki d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adler\u00adde pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adny\u00adlyp\u00addyr. Il\u00adki\u00adba\u015f\u00adda, ma\u00adly\u0148 i\u00e7e\u00adge\u00adsi, de\u00adri\u00adsi we ho\u00adwa ge\u00ad\u00e7ir\u00adme\u00ad\u00fd\u00e4n ma\u00adta\u00adlar i\u00e7i\u00adne ho\u00adwa go\u00fd\u00adbe\u00adri\u00adlip ula\u00adny\u00adlyp\u00addyr. U\u00e7\u00admak mak\u00adsa\u00addy bi\u00adlen d\u00f6\u00adre\u00addi\u00adlen il\u00adkin\u00adji \u015far u\u00e7ar\u00addan has ir \u2013 1783-nji \u00fdyl\u00adda u\u00e7u\u00adryl\u00ad\u00fdar. \u015eol \u00fdy\u00adly\u0148 21-nji no\u00ad\u00fdab\u00adryn\u00adda Pa\u00adri\u00ad\u017ei\u0148 ete\u00adgin\u00add\u00e4\u00adki La-M\u00fduett di\u00ad\u00fden \u00fder\u00adde \u017do\u00adzef-Mi\u00ad\u015fel Mon\u00adgolf\u00ad\u00fde (1740-1810\u00fd\u00fd.) we \u017dak-Et\u00ad\u00fdenn Mon\u00adgolf\u00ad\u00fde (1745-1799\u00fd\u00fd.) at\u00adly iki do\u00adgan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":79786,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/79783"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=79783"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/79783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79787,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/79783\/revisions\/79787"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/79786"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=79783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=79783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=79783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}