{"id":83835,"date":"2023-08-04T15:39:29","date_gmt":"2023-08-04T10:39:29","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=83835"},"modified":"2023-08-04T17:41:05","modified_gmt":"2023-08-04T12:41:05","slug":"tajik-edebiyaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/tajik-edebiyaty\/","title":{"rendered":"T\u00e4jik edebi\u00fdaty"},"content":{"rendered":"<p>T\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty \u2013 h\u00e4\u00adzir\u00adki za\u00adman T\u00e4\u00adji\u00adgis\u00adta\u00adny\u0148 \u00e7\u00e4k\u00adle\u00adrin\u00adde XVI-XX asyr\u00adlar\u00adda d\u00f6\u00adre\u00addi\u00adlen \u00fda\u00adzuw ar\u00adka\u00adly we dil\u00adden a\u00fd\u00addy\u00adlan eser\u00adler\u00addir. Alym\u00adlar t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny pars nus\u00adga\u00adwy ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 do\u00adwa\u00admy hem di\u00ad\u00fdip, at\u00adlan\u00addyr\u00ad\u00fdar\u00adlar. Bu oza\u00adly bi\u00adlen t\u00e4\u00adjik we pars dil\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 ju\u00adda me\u0148\u00adze\u015f\u00adli\u00adgi bi\u00adlen bag\u00adla\u00adny\u00ad\u015fyk\u00adly\u00addyr. T\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty, mu\u00adnu\u0148 \u00f6zi t\u00e4\u00adze ta\u00adry\u00adhy \u015fert\u00adler\u00adde pars nus\u00adga\u00adwy d\u00e4p-des\u00adsur\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fi\u00adni \u00f6z\u00adgert\u00adme\u00adgi\u00adni\u0148 bir my\u00adsa\u00adly\u00addyr.<br \/>\nKi\u00ad\u00e7i we Or\u00adta Azi\u00ad\u00fda\u00adda III- XVI asyr\u00adlar\u00adda pars nus\u00adga\u00adwy ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 eme\u00adle gel\u00adme\u00adgi \u00f6z g\u00f6z\u00adba\u00ad\u015fy\u00adny ga\u00addy\u00admy peh\u00adle\u00adwi di\u00adli\u00adni\u0148 \u00fda\u00fd\u00adran we ot\u00adpa\u00adraz\u00adla\u00adry\u0148 \u201cAwes\u00adta\u201d at\u00adly ki\u00adta\u00adby\u00adny\u0148 d\u00f6\u00adre\u00addi\u00adlen d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adle\u00adrin\u00adden alyp ga\u00fdd\u00ad\u00fdar. On\u00addan so\u0148\u00adky d\u00f6\u00adw\u00fcr hem arap me\u00adde\u00adni\u00ad\u00fde\u00adti\u00adni\u0148 t\u00e4\u00adsi\u00adri we t\u00e4\u00adze pars di\u00adli\u00adni\u0148 ke\u00adma\u00adla ge\u00adlen d\u00f6w\u00adri bi\u00adlen bag\u00adla\u00adny\u00ad\u015fyk\u00adly\u00addyr. Bu d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adde pars nus\u00adga\u00adwy ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 esa\u00adsy ga\u00adlyp\u00adla\u00adry we s\u00fdu\u00ad\u017eet\u00adle\u00adri Bu\u00adha\u00adra, Hy\u00adrat, Ys\u00adpy\u00adhan, Sa\u00admar\u00adkand \u00fda\u00adly me\u00adde\u00adni mer\u00adkez\u00adler\u00adde eme\u00adle ge\u00adlip\u00addir. Ru\u00adda\u00adki, Da\u00adki\u00adki, Ru\u00admy, Ha\u00adfyz, Fer\u00add\u00f6w\u00adsi, Ny\u00adza\u00admy, Ja\u00admy we be\u00fd\u00adle\u00adki\u00adler pars ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 nus\u00adga\u00adwy eser\u00adle\u00adri\u00adni d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 ga\u00adza\u00adnan\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 ha\u00adta\u00adryn\u00adda go\u00fd\u00adma\u00adgy ba\u00ad\u015fa\u00adryp\u00addyr\u00adlar.<br \/>\n\u015eol d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adler\u00adde mu\u00adsul\u00adman d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adsi\u00adni\u0148 we\u00adla\u00ad\u00fdat\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 ara\u00adsyn\u00adda\u00adky \u00f6za\u00adra me\u00adde\u00adni gat\u00adna\u00ad\u015fyk\u00adlar has-da \u00f6sen bo\u00adlup\u00addyr. \u015ee\u00fd\u00adle\u00adlik\u00adde XV asyr\u00adda Or\u00adta we Ki\u00ad\u00e7i Azi\u00ad\u00fda\u00adda bi\u00adri-bi\u00adri\u00adne ju\u00adda me\u0148\u00adze\u015f bo\u00adlan me\u00adde\u00adni gi\u00ad\u0148i\u015f\u00adlik ke\u00adma\u00adla gel\u00ad\u00fd\u00e4r. XVI asyr\u00addan ba\u015f\u00adlap t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty \u00f6z\u00adba\u015f\u00addak \u00f6s\u00fc\u015f \u00fdo\u00adlu\u00adna d\u00fc\u015f\u00ad\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fd\u00adle bol\u00adsa-da, pars ede\u00adbi d\u00e4p\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 esa\u00adsy a\u00fd\u00adra\u00adtyn\u00adlyk\u00adla\u00adry \u00fder\u00adli s\u00fdu\u00ad\u017eet\u00adler\u00adde sak\u00adla\u00adnyp, ga\u00fd\u00adta\u00addan d\u00f6\u00adre\u00addil\u00ad\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 \u00f6s\u00fc\u00ad\u015fin\u00adde t\u00e4\u00adjik hal\u00adky\u00adny\u0148 jem\u00adgy\u00ad\u00fdet\u00ad\u00e7i\u00adlik dur\u00admu\u00ad\u015fyn\u00adda \u00e7u\u0148\u00ad\u0148ur yz gal\u00addy\u00adran has m\u00f6\u00adh\u00fcm ta\u00adry\u00adhy wa\u00adka\u00adlar we ide\u00ad\u00fda\u00adlar se\u00adb\u00e4p bol\u00ad\u00fdar. XVI \u2013 XIX asyr\u00adlar\u00adda t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adtyn\u00adda t\u00e4\u00adze\u00ad\u00e7e \u00f6w\u00fc\u015f\u00adgin\u00adler pe\u00fd\u00adda bol\u00ad\u00fdar. Bu d\u00f6w\u00adr\u00fc\u0148 esa\u00adsy a\u00fd\u00adra\u00adtyn\u00adly\u00adgy hem \u017eanr\u00adla\u00adry\u0148 d\u00fcr\u00adli-d\u00fcr\u00adl\u00fc\u00adli\u00adgi\u00addir. \u015eol bir \u015fa\u00adhy\u00adry\u0148 eser\u00adle\u00adrin\u00adde d\u00fcr\u00adli \u017eanr\u00adlar\u00adda\u00adky mow\u00adzuk\u00adla\u00adra ga\u00adbat gel\u00admek m\u00fcm\u00adkin bo\u00adlup\u00addyr. XVI asy\u00adry\u0148 i\u0148 bel\u00adli \u015fa\u00adhyr\u00adla\u00adryn\u00addan Mol\u00adla Mo\u015f\u00adfe\u00adgi (1525\u20131588) \u015fe\u00fd\u00adba\u00adni\u00adler d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde Bu\u00adha\u00adra\u00adda we Sa\u00admar\u00adkant\u00adda \u00fda\u00ad\u015fap\u00addyr. Ol t\u00e4\u00adjik \u015fyg\u00adry\u00ad\u00fde\u00adtin\u00adde \u201cmo\u00ads\u00e4l\u00adle\u00adse mo\u00adr\u00e4k\u00adk\u00e4b\u201d ga\u00adly\u00adby\u00adny\u0148 ba\u00ad\u015fy\u00adny ba\u015f\u00adla\u00fd\u00adjy bo\u00adlup, on\u00adda \u00fc\u00e7 \u015fy\u00adgyr\u00adly stro\u00adfa\u00adda bi\u00adrin\u00adji iki se\u00adtir ka\u00adpy\u00ad\u00fda\u00adla\u015f\u00ad\u00fdar. Mo\u015f\u00adfe\u00adgi\u00adni\u0148 li\u00adri\u00adka\u00adsy ga\u00adzal\u00adla\u00adry\u0148, ka\u00adsy\u00adda\u00adla\u00adry\u0148 \u00fdy\u00adgyn\u00addy\u00adsyn\u00addan we poe\u00adma\u00adlar\u00addan yba\u00adrat\u00addyr. Mo\u015f\u00adfe\u00adgi halk \u015for\u00adta s\u00f6z\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 \u00fdi\u00adti pa\u00fd\u00adhas\u00adly gah\u00adry\u00adma\u00adny h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde hem t\u00e4\u00adjik folk\u00adlo\u00adryn\u00adda gi\u0148\u00adden ta\u00adnal\u00ad\u00fdan \u015fahs\u00adla\u00adry\u0148 bi\u00adri\u00addir.<br \/>\nT\u00e4\u00adjik \u015fa\u00adhyr\u00adla\u00adryn\u00addan Ke\u00admal ad-din Bi\u00adna\u00ad\u00fdi (1453\u20141512) we Ze\u00fd\u00adnet\u00addin Wo\u00adsi\u00adfi\u00adni (1485-1566) \u00fdat\u00adlap ge\u00e7\u00admek \u00fder\u00adlik\u00adli\u00addir. Olar \u00f6z eser\u00adle\u00adrin\u00adde \u015fol d\u00f6w\u00adr\u00fc\u0148 ede\u00adbi dur\u00admu\u00ad\u015fy\u00adny\u0148 ke\u015f\u00adbi ba\u00adra\u00adda \u00fdat\u00adla\u00adma\u00adla\u00adry gal\u00addy\u00adryp\u00addyr\u00adlar. A\u015f\u00adtar\u00adha\u00adnid\u00adler d\u00f6w\u00adri di\u00fd\u00adlip at\u00adlan\u00addy\u00adryl\u00ad\u00fdan XVII \u2013 XVIII asy\u00adry\u0148 aw\u00adtor\u00adla\u00adryn\u00addan \u015fa\u00adhyr Sai\u00addo Na\u00adsa\u00adfi, sa\u00admar\u00adkand\u00adly Ho\u00adki, na\u00adman\u00adgan\u00adly Ma\u015f\u00adrab, sa\u00admar\u00adkand\u00adly Fti\u00adrat Zar\u00adduz da\u00adgy has me\u015f\u00adhur\u00adla\u00adry\u00addyr. Hin\u00addis\u00adtan\u00adly Mir\u00adza Ab\u00addyl-Ka\u00addyr Be\u00addi\u00adli\u0148 (1644\u20131721) ady hem t\u00e4\u00adjik \u015fyg\u00adry\u00ad\u00fde\u00adtin\u00adde g\u00f6r\u00adn\u00fck\u00adli orun\u00adla\u00adry\u0148 bi\u00adri\u00adni e\u00fde\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 eser\u00adle\u00adri t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adna d\u00fc\u00fdp\u00adli t\u00e4\u00adsi\u00adri\u00adni \u00fde\u00adti\u00adrip\u00addir. Ol \u201cTe\u00adlesm-e h\u00e4\u00fd\u00adr\u00e4t\u201d at\u00adly mes\u00adne\u00adwi\u00adsi we \u201cEr\u00adfan\u201d \u00fda\u00adly poe\u00adma\u00adsy bi\u00adlen me\u015f\u00adhur\u00addyr.<br \/>\nPars ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adtyn\u00adda \u201cHin\u00addi t\u00e4\u00adri\u201d XII asyr\u00adda Be\u00ad\u00fdik Mo\u00adgol\u00adlar d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde eme\u00adle gel\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu \u00f6z\u00adbo\u00adlu\u015f\u00adly, \u00e7yl\u00ad\u015fy\u00adrym\u00adly t\u00e4r Aly\u00ad\u015fir No\u00adwa\u00ad\u00fdy\u00adny\u0148 we XII asy\u00adry\u0148 hin\u00addi idea\u00adlis\u00adtik fi\u00adlo\u00adso\u00adfi\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny\u0148 re\u00adfor\u00adma\u00adto\u00adry Ra\u00adma\u00adnu\u00adji bi\u00adlen bag\u00adla\u00adny\u015f\u00addy\u00adryl\u00ad\u00fdar. Bu t\u00e4r ga\u00addy\u00admy pars \u015fyg\u00adry\u00ad\u00fde\u00adtin\u00add\u00e4\u00adki a\u00fd\u00addy\u0148\u00adlyk\u00addan d\u00fc\u00fdp\u00adli ta\u00adpa\u00adwut\u00adla\u00adnyp\u00addyr, \u015fo\u00ad\u0148a g\u00f6\u00adr\u00e4 hem \u201cHin\u00addi t\u00e4\u00adri\u201d di\u00fd\u00adlip at\u00adlan\u00addy\u00adry\u00adlyp\u00addyr. Be\u00addi\u00adli\u0148 d\u00f6\u00adre\u00addi\u00adji\u00adli\u00adgi XX asy\u00adry\u0148 ba\u015f\u00adla\u00adry\u00adna \u00e7en\u00adli t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adna d\u00fc\u00fdp\u00adli t\u00e4\u00adsi\u00adri\u00adni \u00fde\u00adti\u00adrip\u00addir. Bel\u00adli bir d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adler\u00adde \u015eau\u00adkat (1695-nji \u00fdyl\u00adda ara\u00addan \u00e7y\u00adkan), So\u00adpy Al\u00adla\u00ad\u00fdar (1723-nji \u00fdyl\u00adda ara\u00addan \u00e7y\u00adkan) da\u00adgy Be\u00addi\u00adli\u0148 \u00fdo\u00adly bi\u00adlen \u015fy\u00adgyr d\u00fc\u00adz\u00fcp\u00addir\u00adler.<br \/>\nXVII asyr\u00adda Man\u00adgyt\u00adla\u00adry\u0148 di\u00adnas\u00adti\u00ad\u00fda\u00adsy d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde ede\u00adbi\u00ad\u00fdat\u00adda d\u00fc\u00fdp\u00adli \u00e7\u00f6k\u00adg\u00fcn\u00adlik\u00adler \u00fd\u00fc\u00adze \u00e7yk\u00ad\u00fdar. XIX asy\u00adry\u0148 ba\u015f\u00adla\u00adryn\u00adda Fer\u00adga\u00adna\u00adda mer\u00adke\u00adzi Ko\u00adkand\u00adda \u00fder\u00adle\u00ad\u015fen han\u00adlyk\u00adlar eme\u00adle gel\u00ad\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 h\u00f6\u00adk\u00fcm\u00adda\u00adry yl\u00adma we sun\u00adga\u00adta hor\u00admat go\u00ad\u00fdu\u00adjy \u015fa\u00adhyr Omar han (1809-1822-nji \u00fdyl\u00adlar\u00adda do\u00adlan\u00addy\u00adryp\u00addyr) \u00f6z t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi\u00adne s\u00f6z us\u00adsat\u00adla\u00adry\u00adny \u00fdyg\u00adnap\u00addyr. Ne\u00adti\u00adje\u00adde, ede\u00adbi dur\u00admu\u015f jan\u00adlan\u00ad\u00fdar we be\u00addil \u00fdo\u00adlu\u00adny\u0148 \u015fyg\u00adry\u00ad\u00fde\u00adti \u00f6s\u00adm\u00e4\u00adge ba\u015f\u00adla\u00ad\u00fdar. Ko\u00adkand\u00adda Omar\u00adhan\u00addan ba\u015f\u00adga-da me\u015f\u00adhur \u015fa\u00adhyr\u00adlar bo\u00adlup\u00addyr\u00adlar. Olar di\u00adwan\u00adla\u00adry\u00adny iki dil\u00adde \u2013 t\u00e4\u00adjik we \u00f6z\u00adbek dil\u00adle\u00adrin\u00adde \u00fda\u00adzy\u00adlyp\u00addyr\u00adlar.<br \/>\nA\u0148-bi\u00adlim \u00fda\u00fd\u00adra\u00addy\u00adjy\u00adla\u00adry\u0148 ze\u00adhin\u00adli we\u00adkil\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 bi\u00adri Ah\u00admed K\u00e4l\u00adle (1827-1893) (Ta\u00adhal\u00adlu\u00adsy Do\u00adni\u015f) Be\u00addi\u00adle e\u00fder\u00adme\u00adgi \u00fcz\u00fcl-ke\u00adsil bes ed\u00ad\u00fd\u00e4r. \u015eol d\u00f6w\u00adr\u00fc\u0148 t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 g\u00f6r\u00adn\u00fck\u00adli we\u00adkil\u00adle\u00adri\u00adne \u015eo\u00adhin (1894-de ara\u00addan \u00e7y\u00adkan), Wo\u00adzeh (1894-de ara\u00addan \u00e7y\u00adkan), Sah\u00adbo (1918-de ara\u00addan \u00e7y\u00adkan) we So\u00admi (1907-de ara\u00addan \u00e7y\u00adkan) da\u00adgy gir\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>\nXX asy\u00adry\u0148 ba\u015f\u00adla\u00adryn\u00adda t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 \u00f6s\u00fc\u00ad\u015fin\u00adde je\u00addid\u00ad\u00e7e (osul-e j\u00e4\u00addid \u2013 t\u00e4\u00adze usul) d\u00fc\u00fdp\u00adli t\u00e4\u00adsi\u00adri\u00adni \u00fde\u00adti\u00adrip\u00addir. Ba\u015f\u00adda j\u00e4\u00addid\u00ad\u00e7\u00e4\u00adni\u0148 ta\u00adrap\u00addar\u00adla\u00adry di\u00ad\u0148e \u00fdat tu\u00adtup \u00f6w\u00adren\u00adm\u00e4\u00adge esas\u00adlan\u00ad\u00fdan k\u00f6\u00adne bi\u00adlim ul\u00adga\u00admy\u00adny \u00f6z\u00adgert\u00adme\u00adgi\u0148 ta\u00adra\u00adpyn\u00adda du\u00adrup\u00addyr\u00adlar. Olar T\u00fcr\u00adk\u00fcs\u00adtan\u00adda we Bu\u00adha\u00adra\u00adda \u00e7yk\u00ad\u00fdan ga\u00adzet-\u017eur\u00adnal\u00adla\u00adry\u0148, ha\u00ad\u00fdyr-sa\u00adha\u00adwat gu\u00adra\u00adma\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 we mek\u00addep\u00adle\u00adri\u0148 t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi\u00adne jem\u00adle\u00adnip\u00addir\u00adler. \u00dd\u00f6\u00adne je\u00adzid\u00ad\u00e7e \u00fda\u00adzuw 1917-nji \u00fdyl\u00addan do\u00adly \u00fda\u00adty\u00adryl\u00ad\u00fdar.<br \/>\nOzal\u00adky so\u00adwet t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 d\u00fc\u00fd\u00adb\u00fc\u00adni tu\u00adtu\u00adjy\u00adla\u00adry\u0148 bi\u00adri, \u00fda\u00adzy\u00adjy Sad\u00adrid\u00addin A\u00fd\u00adni \u00f6z\u00fc\u00adni\u0148 ba\u015f\u00adda\u00adky ede\u00adbi\u00ad\u00fdat kar\u00ad\u00fde\u00adra\u00adsyn\u00adda mil\u00adli je\u00adzid ide\u00ad\u00fda\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 t\u00e4\u00adsi\u00adrin\u00adde bo\u00adlup, so\u0148 pi\u00adki\u00adri\u00adni \u00fc\u00fdt\u00adge\u00addip\u00addir. Ol t\u00e4\u00adjik di\u00adlin\u00adde rea\u00adlis\u00adtik so\u00adwet pro\u00adza\u00adsy\u00adny esas\u00adlan\u00addy\u00adran \u015fahs\u00addyr. Onu\u0148 t\u00e4\u00adjik hal\u00adky\u00adny\u0148 dur\u00admu\u00ad\u015fyn\u00addan g\u00fcr\u00adr\u00fc\u0148 ber\u00ad\u00fd\u00e4n \u201cOdi\u00adna\u201d (1930), \u201cS\u00fc\u00fdt\u00adho\u00adry\u0148 \u00f6l\u00fc\u00admi\u201d po\u00adwest\u00adle\u00adri hem-de \u201cDo\u00adhun\u00adda\u201d (1933), \u201cGul\u00adlar\u201d (1935) ro\u00adman\u00adla\u00adry we \u201c\u00dde\u00adtim\u201d (1935) at\u00adly go\u015f\u00adgu\u00adlar \u00fdy\u00adgyn\u00addy\u00adsy ne\u00ad\u015fir edil\u00addi.<br \/>\n\u015ea\u00adhyr\u00adlar Abul\u00adha\u00adsym La\u00adhu\u00adti\u00adni\u0148 (1887\u20131957) we Pa\u00fd\u00adraw Su\u00adle\u00fd\u00admo\u00adni\u00adni\u0148 (1890-1933) at\u00adla\u00adry mil\u00adli je\u00adzid\u00ad\u00e7\u00e4 e\u00fder\u00ad\u00fd\u00e4n\u00adle\u00adri\u0148 t\u00e4\u00adsir\u00adle\u00adrin\u00adden \u00fcs\u00adt\u00fcn \u00e7y\u00adkan t\u00e4\u00adjik so\u00adwet ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 eme\u00adle gel\u00adme\u00adgi bag\u00adla\u00adny\u00ad\u015fyk\u00adly\u00addyr. Ozal\u00adky so\u00adwet h\u00e4\u00adki\u00admi\u00ad\u00fde\u00adti \u00fdyl\u00adla\u00adryn\u00adda t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adtyn\u00adda \u015fa\u00adhyr\u00adlar Ab\u00addu\u00adsa\u00adlom De\u00adho\u00adti, Mir\u00adzo Tur\u00adsun-Za\u00adde, Mu\u00adham\u00admed\u00adjan Ra\u00adhi\u00admi, Mu\u00adhet\u00addin Amin-Za\u00adde, Jaw\u00adha\u00adri-Za\u00adde Su\u00adha\u00fd\u00adli, \u00ddu\u00adsu\u00adfi, Mir\u00ad\u015fa\u00adkar Lof\u00adfi, \u015eam\u00adbe-Za\u00adde, Til\u00adlo\u00adbek Pu\u00adla\u00addi, M.Di\u00ad\u00fdo\u00adri; kys\u00adsa\u00ad\u00e7y\u00adlar\u00addan we \u015fa\u00adhyr\u00adlar\u00addan Ra\u00adhim Ja\u00adlil, Ja\u00adlal Ik\u00adra\u00admi we Ha\u00adkim Ka\u00adrim-Za\u00adde has \u00f6\u0148e sa\u00fd\u00adlan\u00addy\u00adlar. Dra\u00adma\u00adtur\u00adgi\u00ad\u00fda \u017ean\u00adry hem \u00f6s\u00fcp ba\u015f\u00adla\u00ad\u00fdar. Halk d\u00f6\u00adre\u00addi\u00adji\u00adli\u00adgi\u00adne de\u00adgi\u015f\u00adli bir\u00adgi\u00adden eser\u00adler hal\u00adky\u0148 ara\u00adsyn\u00addan \u00fdyg\u00adna\u00adlyp ne\u00ad\u015fir edil\u00ad\u00fd\u00e4r. Ola\u00adry\u0148 ara\u00adsyn\u00adda \u201cG\u00f6\u00adrog\u00adly\u201d epo\u00adsy hem bar. T\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adnyn\u00adda \u015fa\u00adhy\u00adra\u00adna eser\u00adler, esa\u00adsan hem poe\u00adma\u00adlar esa\u00adsy \u017eanr bol\u00adma\u00adgyn\u00adda gal\u00ad\u00fdar.<br \/>\nT\u00e4\u00adjik halk \u015fa\u00adhyr\u00adla\u00adry Mir\u00adsa\u00adid Mir\u00ad\u015fe\u00adke\u00adri\u0148 (1912-1993) Mu\u00adham\u00admed\u00adjan Ra\u00adhi\u00admi\u00adni\u0148 (1901\u20131968), \u00ddu\u00adsuf Ha\u00adbi\u00adbi\u0148 (1916\u20131945), Mir\u00adzo Tur\u00adsun-Za\u00adde\u00adni\u0148 (1911-1977) poe\u00adma\u00adla\u00adry a\u00fd\u00adra\u00adtyn g\u00f6\u00adzel\u00adli\u00adgi bi\u00adlen ta\u00adpa\u00adwut\u00adlan\u00ad\u00fdar\u00adlar. T\u00e4\u00adjik \u015fyg\u00adry\u00ad\u00fde\u00adtin\u00adde nus\u00adga\u00adwy halk \u015fyg\u00adry\u00ad\u00fde\u00adtin\u00adden g\u00f6z\u00adba\u015f alyp ga\u00fdd\u00ad\u00fdan ru\u00adhu\u00adbe\u00adlent\u00adlik, jo\u015f\u00adgun\u00adlyk we \u00f6w\u00fct-\u00fcn\u00addew \u00fda\u00adly a\u00fd\u00adra\u00adtyn\u00adlyk\u00adlar has-da mah\u00adsus\u00addyr. T\u00e4\u00adjik \u00fda\u00adzy\u00adjy \u015fa\u00adhyr\u00adla\u00adry pars ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 k\u00e4\u00admil usul\u00adla\u00adry\u00adna e\u00fde\u00adrip, \u00f6z mil\u00adli \u015fa\u00adhy\u00adra\u00adna d\u00e4p\u00adle\u00adri\u00adni sak\u00adlap\u00addyr\u00adlar.<br \/>\nT\u00e4\u00adji\u00adgis\u00adtan\u00adda 1990-njy \u00fdyl\u00addan b\u00e4\u00adri \u00fdur\u00addu\u0148 Ga\u00adra\u015f\u00adsyz\u00adly\u00adgy\u00adny ber\u00adka\u00adrar et\u00admek mak\u00adsa\u00addy bi\u00adlen bir\u00adgi\u00adden \u00f6z\u00adge\u00adri\u015f\u00adler ama\u00adla a\u015fy\u00adryl\u00ad\u00fdar. Ga\u00adra\u015f\u00adsyz\u00adlyk \u00fdyl\u00adla\u00adryn\u00adda t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adtyn\u00adda mil\u00adli ide\u00ad\u00fda\u00adla\u00adry\u0148 gal\u00adky\u00adny\u00ad\u015fy has-da \u00fdi\u00adti du\u00ad\u00fdul\u00ad\u00fdar. T\u00e4\u00adjik di\u00adli \u2013 esa\u00adsy ila\u00adty t\u00e4\u00adjik\u00adler\u00adden yba\u00adrat bo\u00adlan T\u00e4\u00adji\u00adgis\u00adta\u00adny\u0148 d\u00f6w\u00adlet di\u00adli bo\u00adlup, on\u00adda \u00fdur\u00addu\u0148 ila\u00adty\u00adny\u0148 esa\u00adsy b\u00f6\u00adle\u00adgi ilat g\u00fcr\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu dil \u00f6z\u00fc\u00adni\u0148 g\u00f6z\u00adba\u00ad\u015fy\u00adny IX \u2013XV asyr\u00adlar\u00adda\u00adky pars-t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 nus\u00adga\u00adwy di\u00adlin\u00adden alyp ga\u00fdd\u00ad\u00fdar we E\u00fd\u00adran dil\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 g\u00fc\u00adnor\u00adta-g\u00fcn\u00adba\u00adtar to\u00adpa\u00adry\u00adna gir\u00ad\u00fd\u00e4r. E\u00fd\u00ad\u00fd\u00e4m, 1920-nji \u00fdyl\u00adlar\u00addan ba\u015f\u00adlap t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi di\u00adli\u00adni gep\u00adle\u00ad\u015fik di\u00adli\u00adne go\u00adla\u00fd\u00adla\u015f\u00addyr\u00admak bo\u00ad\u00fdun\u00ad\u00e7a ze\u00adrur i\u015f\u00adler al\u00adnyp ba\u00adryl\u00ad\u00fdar we 30-njy \u00fdyl\u00adda Bu\u00adha\u00adra\u00adny\u0148 we Sa\u00admar\u00adkan\u00addy\u0148 s\u00f6z\u00adle\u00ad\u00fdi\u00ad\u015fi ede\u00adbi dil h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde yk\u00adrar edil\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu \u00fdur\u00addu\u0148 \u00fda\u00adzu\u00adwyn\u00adda IX asyr\u00addan 1930-njy \u00fdy\u00adla \u00e7en\u00adli k\u00e4\u00adbir ala\u00admat\u00adlar go\u00ad\u015fu\u00adlyp arap elip\u00adbi\u00ad\u00fdi, 1930-njy \u00fdyl\u00addan 1940-njy \u00fdy\u00adla \u00e7en\u00adli la\u00adtyn we 1940-njy \u00fdyl\u00addan b\u00e4\u00adri hem k\u00e4\u00adbir ala\u00admat\u00adlar go\u00ad\u015fu\u00adlyp rus elip\u00adbi\u00ad\u00fdi ula\u00adnyl\u00ad\u00fdar. Onu\u0148 s\u00f6z\u00adl\u00fck lek\u00adsi\u00adka\u00adsy\u00adny\u0148 \u00f6ze\u00adni ga\u00addym\u00addan gel\u00ad\u00fd\u00e4n pars s\u00f6z\u00adle\u00adrin\u00adden yba\u00adrat\u00addyr.<br \/>\nTqji\u00adgis\u00adta\u00adny\u0148 \u015fu g\u00fcn\u00adki me\u00adde\u00adni dur\u00admu\u00ad\u015fy\u00adny\u0148 hem g\u00f6r\u00adke\u00adzi\u00ad\u015fi \u00fda\u00adly, ga\u00addy\u00admy pars me\u00adde\u00adni\u00ad\u00fde\u00adti\u00adni\u0148 d\u00e4p-des\u00adsur\u00adla\u00adry sun\u00adgat\u00adda we ede\u00adbi\u00ad\u00fdat\u00adda t\u00e4\u00adze \u017eanr\u00adla\u00adry \u00fd\u00fc\u00adze \u00e7y\u00adka\u00adryp, t\u00e4\u00adze mow\u00adzuk\u00adla\u00adry\u0148 d\u00f6\u00adre\u00adme\u00adgi\u00adne se\u00adb\u00e4p bol\u00ad\u00fdar. Bu \u00fdurt\u00adda has ir\u00adki ede\u00adbi \u00fda\u00addy\u00adg\u00e4r\u00adlik\u00adler sak\u00adla\u00adnyp, olar \u00e7yn\u00adla\u00adka\u00fd \u00f6w\u00adre\u00adnil\u00ad\u00fd\u00e4r. H\u00e4\u00adzir\u00adki za\u00adman t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty b\u00fc\u00adtin\u00add\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 \u00f6\u0148\u00adde\u00adba\u00adry\u00adjy a\u00fd\u00adra\u00adtyn\u00adlyk\u00adla\u00adry\u00adny \u00f6z\u00adle\u015f\u00addir\u00admek uky\u00adby ar\u00adka\u00adly d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 de\u00adre\u00adje\u00adsin\u00adde ta\u00adna\u00adlyp ba\u015f\u00adla\u00addy.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adlan \u00dde\u00adgen\u00adm\u00e4m\u00admet Ta\u00fd\u00adly\u00ad\u00fdew.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty \u2013 h\u00e4\u00adzir\u00adki za\u00adman T\u00e4\u00adji\u00adgis\u00adta\u00adny\u0148 \u00e7\u00e4k\u00adle\u00adrin\u00adde XVI-XX asyr\u00adlar\u00adda d\u00f6\u00adre\u00addi\u00adlen \u00fda\u00adzuw ar\u00adka\u00adly we dil\u00adden a\u00fd\u00addy\u00adlan eser\u00adler\u00addir. Alym\u00adlar t\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny pars nus\u00adga\u00adwy ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty\u00adny\u0148 do\u00adwa\u00admy hem di\u00ad\u00fdip, at\u00adlan\u00addyr\u00ad\u00fdar\u00adlar. Bu oza\u00adly bi\u00adlen t\u00e4\u00adjik we pars dil\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 ju\u00adda me\u0148\u00adze\u015f\u00adli\u00adgi bi\u00adlen bag\u00adla\u00adny\u00ad\u015fyk\u00adly\u00addyr. T\u00e4\u00adjik ede\u00adbi\u00ad\u00fda\u00adty, mu\u00adnu\u0148 \u00f6zi t\u00e4\u00adze ta\u00adry\u00adhy \u015fert\u00adler\u00adde pars nus\u00adga\u00adwy d\u00e4p-des\u00adsur\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fi\u00adni \u00f6z\u00adgert\u00adme\u00adgi\u00adni\u0148 bir my\u00adsa\u00adly\u00addyr. Ki\u00ad\u00e7i we Or\u00adta Azi\u00ad\u00fda\u00adda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":83836,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-83835","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-3edebiyat","format-default"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83835","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83835"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83835\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83837,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83835\/revisions\/83837"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83835"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}