{"id":99392,"date":"2024-02-10T10:38:11","date_gmt":"2024-02-10T05:38:11","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=99392"},"modified":"2024-02-10T10:38:11","modified_gmt":"2024-02-10T05:38:11","slug":"yer-syrtlany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/yer-syrtlany\/","title":{"rendered":"\u00dder syrtlany"},"content":{"rendered":"<p>Ha\u00fdwanat d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 t\u00e4sin wekillerini\u0148 biri hasaplanyl\u00fdan \u00fder syrtlany (latyn\u00e7a, Proteles cristatus) syrtlanlar ma\u015fgalasyna degi\u015fli bolan afrikan s\u00fc\u00fddemdirijisidir. Ba\u015fga ylmy \u00e7e\u015fmelerde bu \u00fc\u00fdtge\u015fik jandar \u201c\u00fder m\u00f6jegi\u201d ady bilen hem tanal\u00fdar. Bu gow\u015fak jandary\u0148 da\u015fky ke\u015fbi birneme alabeder bolup syrtlana-da, m\u00f6jege-de \u00e7alym ed\u00fd\u00e4r. \u00dd\u00f6ne \u00fder syrtlanyny\u0148 m\u00f6jek we adaty syrtlan bilen umumy me\u0148ze\u015fligi \u00fdok. Bu jandary\u0148 \u201c\u00fder syrtlany\u201d \u00fda-da \u201c\u00fder m\u00f6jegi\u201d ady onu\u0148 hinde we \u00fderd\u00e4ki ga\u00e7ybatalgalarda \u00fda\u015fa\u00fdanlygyndan gelip \u00e7yk\u00fdar.<br \/>\n\u00dder syrtlanyny\u0148 adaty syrtlandan esasy tapawudy onu\u0148 bedenini\u0148 2 ess\u00e4 gola\u00fd ki\u00e7i bolmagydyr. Bu jandary\u0148 bedenini\u0148 uzynlygy 55-95 santimetr aralygynda, gu\u00fdrugyny\u0148 uzynlygy bolsa 20-30 santimetr aralygynda bol\u00fdar. Uly osoblaryny\u0148 agramy 8-14 kilograma \u00fdet\u00fd\u00e4r. Adaty syrtlandan tapawutlykda bu jandary\u0148 \u00f6\u0148 a\u00fdagynda 4 d\u00e4l-de, 5 barmak bol\u00fdar.<br \/>\nBu t\u00e4sin jandary\u0148 beden gurlu\u015fy \u00f6r\u00e4n n\u00e4zik, skelet gurlu\u015fynda s\u00fc\u0148kleri in\u00e7e. Bo\u00fdny uzynrak. Onu\u0148 kellesi orta \u00f6l\u00e7egli, uzynrak, tum\u015fugy in\u00e7e we gara re\u0148kli. Bedenini\u0148 sarymtyl-\u00e7al re\u0148kden \u00e7ypar gyzyla \u00e7enli \u00fc\u00fdtge\u00fd\u00e4n a\u00e7yk re\u0148kli t\u00fc\u00fd \u00f6rt\u00fcgi dykyz \u00fderle\u015fendir. Gu\u00fdrugyndaky t\u00fc\u00fdleri mymyk. Gu\u00fdrugyny\u0148 ujy gara. Tum\u015fugynda t\u00fc\u00fd \u00f6rt\u00fcgi \u00e7al re\u0148kli bolup, gysga we se\u00fdrek \u00fderle\u015fendir. Bedenini\u0148 \u00fdokarky b\u00f6leginde gara zolaklary bar.<br \/>\n\u00dder syrtlanyny\u0148 yzky a\u00fdaklary 4 barmakly. \u00dd\u00f6re\u00fd\u015fi edil barmaklarda \u00fd\u00f6re\u00fd\u00e4n \u00fdaly n\u00e4zikdir. Bu jandary\u0148 g\u00f6zleri we gulaklary uly bol\u00fdar. Gulaklaryny\u0148 ujy \u00fditi. Dili gi\u0148, di\u015fleri bolsa gow\u015fak \u00f6sendir.<br \/>\nTebigatda se\u00fdrek \u00fda\u00fdran bu jandar G\u00fcndogar we G\u00fcnorta Afrikada du\u015f gel\u00fd\u00e4r. A\u00e7yk gurak j\u00fclgelerde \u00fda\u015famagy hala\u00fdar. Se\u00fdrek halatda oba hojalyk me\u00fddanlarynda-da du\u015f gel\u00fd\u00e4r. \u00c7\u00f6l, dag we gurak tropiki sebitleri \u00fder syrtlanyny\u0148 \u00fda\u015famagy \u00fc\u00e7in amatsyz \u00fderlerdir. K\u00f6plen\u00e7 \u00fdekelikde, se\u00fdrek halatda ki\u00e7ijik topar bolup \u00fda\u015fa\u00fdar. \u00dder syrtlany alagara\u0148kyda we gijesine i\u015fje\u0148 bol\u00fdar. Ol adaty syrtlandan tapawutlykda maslyk bilen i\u00fdmitlenme\u00fd\u00e4r. Garynjalar we ownuk m\u00f6r-m\u00f6jekler, olary\u0148 li\u00e7inkalary, \u00fdumurtgalary bilen i\u00fdmitlen\u00fd\u00e4r. \u00d6ri me\u00fddanlara gola\u00fd \u00fderlerde \u00fda\u015fa\u00fdan \u00fder syrtlanlary k\u00e4wagt s\u00fcr\u00fclerd\u00e4ki ejiz owlak-guzulary hem awla\u00fdarlar.<br \/>\n\u00dder syrtlany \u00fd\u00fcwr\u00fck jandar d\u00e4l. K\u00f6peli\u015fde g\u00f6wrelilik d\u00f6wri 90 g\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4r. Bir gezekde 2-den 5-e \u00e7enli \u00e7agasy bol\u00fdar. Tebigy \u015fertlerde bu \u00fc\u00fdtge\u015fik jandar 10-15 \u00fdyl \u00fda\u015famaga ukyply. H\u00e4zirki wagtda bu g\u00f6rn\u00fc\u015f tebigatda gaty se\u00fdrek du\u015f gel\u00fd\u00e4ndigi seb\u00e4pli ylymda doly derejede \u00f6wrenilmedikdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\n<strong>Maral AHMEDOWA,<\/strong><br \/>\n<strong>T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148 \u00f6wreniji-mugallymy.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ha\u00fdwanat d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 t\u00e4sin wekillerini\u0148 biri hasaplanyl\u00fdan \u00fder syrtlany (latyn\u00e7a, Proteles cristatus) syrtlanlar ma\u015fgalasyna degi\u015fli bolan afrikan s\u00fc\u00fddemdirijisidir. Ba\u015fga ylmy \u00e7e\u015fmelerde bu \u00fc\u00fdtge\u015fik jandar \u201c\u00fder m\u00f6jegi\u201d ady bilen hem tanal\u00fdar. Bu gow\u015fak jandary\u0148 da\u015fky ke\u015fbi birneme alabeder bolup syrtlana-da, m\u00f6jege-de \u00e7alym ed\u00fd\u00e4r. \u00dd\u00f6ne \u00fder syrtlanyny\u0148 m\u00f6jek we adaty syrtlan bilen umumy me\u0148ze\u015fligi \u00fdok. Bu jandary\u0148 \u201c\u00fder [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":99393,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/99392"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=99392"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/99392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99394,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/99392\/revisions\/99394"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/99393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=99392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=99392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=99392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}