{"id":99724,"date":"2024-02-13T10:19:53","date_gmt":"2024-02-13T05:19:53","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=99724"},"modified":"2024-02-14T13:13:31","modified_gmt":"2024-02-14T08:13:31","slug":"derde-derman-duyedaban","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/derde-derman-duyedaban\/","title":{"rendered":"Derde derman d\u00fc\u00fdedaban"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen s\u00e4hrasy \u00f6s\u00fcmlik d\u00fcn\u00fd\u00e4sine \u00f6r\u00e4n ba\u00fd. \u00d6s\u00fcmlik d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 bu aja\u00fdyp wekilini\u0148 biri hem d\u00fc\u00fdedabandyr. D\u00fc\u00fdedaban lukman\u00e7ylyk ylmynda pe\u00fddalanyl\u00fdan, adam saglygyna pe\u00fddaly \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 biridir.<br \/>\nHa\u015fal dermanlyk \u00f6s\u00fcmlik bolan d\u00fc\u00fdedabany\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4de 240 g\u00f6rn\u00fc\u015fi, T\u00fcrkmenistanda bolsa 13 g\u00f6rn\u00fc\u015fi du\u015f gel\u00fd\u00e4r. Ylmy g\u00f6zlegler esasynda \u00f6s\u00fcmligi\u0148 gipoglihimiki we antibakterial h\u00e4si\u00fdetlerini \u00fd\u00fcze \u00e7ykardy. D\u00fc\u00fdedaban irki d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri halk lukman\u00e7ylygynda \u00fdarany bejermekde, \u00e7i\u015fm\u00e4 gar\u015fy derman h\u00f6km\u00fcnde tebipler we lukmanlar tarapyndan gi\u0148den ulanyl\u00fdar.<br \/>\nT\u00fcrkmenistanda k\u00f6p \u00fda\u00fdran we \u00e4hli suwaryl\u00fdan \u00fderlerde g\u00f6ger\u00fd\u00e4n d\u00fc\u00fdedabany\u0148 re\u0148ki \u00fda\u015fyl, ajy we \u00fdakymsyz tagamy bar. \u00d6s\u00fcmlikde saponinler, triterpanoidlar, alkalidler, katekinler we flawanoidlar tapyldy. \u00ddapraklaryny\u0148 sapaklarynda uglewodlar, krahmal, sakgy\u00e7, efir \u00fdagy, C we K witaminleri, fenol uglerod kislotalary, kumarinler bar.<br \/>\nD\u00fc\u00fdedaban Antarktikadan ba\u015fga \u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcni\u0148 \u00e4hli yklymlarynda du\u015f gel\u00fd\u00e4r. \u00dd\u00f6ne, esasan, tropiki \u00fderleri\u0148, subtropik \u00fderleri\u0148 we \u00fdyly howa zolaklaryny\u0148 gurak sebitlerinde k\u00f6p \u00fda\u00fdrandyr. D\u00fc\u00fdedabany\u0148 \u00e4hli g\u00f6rn\u00fc\u015fini\u0148 hem dermanlyk h\u00e4si\u00fdeti me\u0148ze\u015f. Dermanlyk \u00fc\u00e7in d\u00fc\u00fdedabany\u0148 baldagy, \u00fdapragy, miwesi, k\u00f6ki ulanyl\u00fdar. Ol 20-den gowrak keseli bejermekde ulanyl\u00fdar. \u201cD\u00fc\u00fdedaban\u201d di\u00fdilmegini\u0148 seb\u00e4bi, onu\u0148 \u00fdapraklary go\u015fa-go\u015fadan \u00fderle\u015fip, d\u00fc\u00fd\u00e4ni\u0148 dabanyna me\u0148ze\u00fd\u00e4r.<br \/>\n1954 \u2013 1955-nji \u00fdyllarda T\u00fcrkmenistanda trahoma gar\u015fy k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin g\u00f6re\u015f alnyp barlanda, Garrygala etrabynda bir \u00fda\u015fuly tebip adamy\u0148 d\u00fc\u00fdedabany\u0148 suwuny damdyryp, bu keseli\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almaga uly go\u015fant go\u015fandygy a\u00fddyl\u00fdar. \u015eondan so\u0148 tebiplerde, alymlarda we lukmanlarda d\u00fc\u00fdedaban barada gyzyklanma d\u00f6redi. \u00d6s\u00fcmlik \u00f6r\u00e4n k\u00f6p keseli\u0148 bejerilmeginde \u2013 pe\u015few haltasyny\u0148 kesellerinde, guragyryda, deri s\u00f6kelliklerinde, soguljany\u0148 gar\u015fysyna seri\u015fde h\u00f6km\u00fcnde pe\u00fddalanyl\u00fdar.<br \/>\nBu \u00f6s\u00fcmligi\u0148 dermanlyk h\u00e4si\u00fdetleri barada Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy\u0148 \u201cT\u00fcrkmenistany\u0148 dermanlyk \u00f6s\u00fcmlikleri\u201d atly k\u00f6p jiltli ylmy-ensiklopedik kitabyny\u0148 II jildinde gymmatly maglumat beril\u00fd\u00e4r.<br \/>\n\u00ddurdumyzy\u0148 dag eteklerinde, der\u00fda bo\u00fdlarynda, s\u00e4hralarda bit\u00fd\u00e4n \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 k\u00f6p\u00fcsi dermanlyk h\u00e4si\u00fdete e\u00fdedir. D\u00fc\u00fdedaban hem \u015folary\u0148 biri bolup, sowuklama, a\u015fgazan-i\u00e7ege kesellerine, pe\u015few \u00fdol kesellerine, deri kesellerine, g\u00f6z agyryna, bogun agyrylaryna nepi deg\u00fd\u00e4ndigi bellenil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>G\u00fcljan Annamyradowa, T\u00fcrkmenistany\u0148 Oguz adyndaky In\u017eener-tehnologi\u00fdalar uniwersitetini\u0148 talyby.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen s\u00e4hrasy \u00f6s\u00fcmlik d\u00fcn\u00fd\u00e4sine \u00f6r\u00e4n ba\u00fd. \u00d6s\u00fcmlik d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 bu aja\u00fdyp wekilini\u0148 biri hem d\u00fc\u00fdedabandyr. D\u00fc\u00fdedaban lukman\u00e7ylyk ylmynda pe\u00fddalanyl\u00fdan, adam saglygyna pe\u00fddaly \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 biridir. Ha\u015fal dermanlyk \u00f6s\u00fcmlik bolan d\u00fc\u00fdedabany\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4de 240 g\u00f6rn\u00fc\u015fi, T\u00fcrkmenistanda bolsa 13 g\u00f6rn\u00fc\u015fi du\u015f gel\u00fd\u00e4r. Ylmy g\u00f6zlegler esasynda \u00f6s\u00fcmligi\u0148 gipoglihimiki we antibakterial h\u00e4si\u00fdetlerini \u00fd\u00fcze \u00e7ykardy. D\u00fc\u00fdedaban irki d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri halk lukman\u00e7ylygynda \u00fdarany bejermekde, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":99729,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/99724"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/comments?post=99724"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/99724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99730,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/posts\/99724\/revisions\/99730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media\/99729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/media?parent=99724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/categories?post=99724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/%77%70%2d%6a%73%6f%6e\/wp\/v2\/tags?post=99724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}