{"id":101964,"date":"2026-03-10T07:40:53","date_gmt":"2026-03-10T02:40:53","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=101964"},"modified":"2026-03-10T09:51:09","modified_gmt":"2026-03-10T04:51:09","slug":"ilkinji-sowly-telefon-synagy-gecirilyar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=101964","title":{"rendered":"Ilkinji \u015fowly telefon synagy ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r"},"content":{"rendered":"<p>1876-njy \u00fdyly\u0148 10-njy martynda Aleksandr Gra\u00fdam Bell tarapyndan ilkinji \u015fowly telefon synagy ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. \u015eol d\u00f6w\u00fcrler sesi uzak aralyga ibermek \u00fc\u00e7in d\u00fcrli synany\u015fyklar edil\u00fd\u00e4rdi. Uzak aralyga hat iberm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4n elektrik telegrafyny\u0148 o\u00fdlanyp tapylanyna 40 \u00fdola gola\u00fd wagt bolupdy. Amerikaly Aleksandr Gre\u00fdam Bell \u015fol g\u00fcn Tomas Watson bilen ilkinji gezek telefon arkaly geple\u015f\u00fd\u00e4r. Bell \u201csesli telegramma\u201d atly o\u00fdlap tapy\u015fyny\u0148 tany\u015fdyry\u015fynda ge\u00e7irij\u00e4 birikdirilen ses beriji arkaly be\u00fdleki otagdaky kabul edijini\u0148 \u00fdanynda oturan k\u00f6mek\u00e7isine \u201cJenap Watson, b\u00e4rik geli\u0148. Sizi g\u00f6rmek\u00e7i!\u201d di\u00fd\u00fd\u00e4r.<br \/>\n\u015ee\u00fdlelikde ge\u00e7iriji arkaly ilkinji ses \u201cuzak\u201d aralyga iberil\u00fd\u00e4r. Bu a\u00e7y\u015f so\u0148lugy bilen k\u00e4mille\u015fip planetamyzy\u0148 islendik \u00fderind\u00e4ki, hatda kosmos gi\u0148i\u015fligind\u00e4ki we ba\u015fga asman jisiminden hem maglumat almaga m\u00fcmkin\u00e7ilik d\u00f6retdi.<br \/>\nBelli\u0148 a\u00e7y\u015fy gysga wagtda \u00fda\u00fdrady. 1877-nji \u00fdylda Massa\u00e7usets \u015ftatyny\u0148 Boston we Somerwille \u015f\u00e4herlerini\u0148 arasynda ilkinji telefon ge\u00e7iriji guruldy. \u015eondan so\u0148ra Amerikada, \u00ddewropada we be\u00fdleki \u00fdurtlarda aga\u00e7 s\u00fct\u00fcnler arkaly m\u00fc\u0148ler\u00e7e kilometre uzap gid\u00fd\u00e4n telefon ge\u00e7irijiler pe\u00fdda boldy. E\u00fd\u00fd\u00e4m 1880-nji \u00fdylda AB\u015e-da 50 m\u00fc\u0148 t\u00f6weregi telefon enjamy bardy.<br \/>\n1915-nji \u00fdyly\u0148 25-nji \u00fdanwarynda Gre\u00fdam Bell Amerika materigini\u0148 bir tarapyndan be\u00fdleki tarapyna ja\u0148 etdi. \u015eol g\u00fcn Bell N\u00fdu-\u00ddorku\u0148 g\u00fcnbataryndan Kaliforni\u00fda \u015ftatyny\u0148 San-Fransisko \u015f\u00e4herinde ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n Panama-\u00dduwa\u015f ummany halkara sergisine gatna\u015f\u00fdan ozalky k\u00f6mek\u00e7isi Watsona ja\u0148 etdi.<br \/>\nMaterikleri\u0148 arasyndaky ilkinji geple\u015fik simli ge\u00e7iriji d\u00e4l-de, radiotolkunlary arkaly amala a\u015fyryl\u00fdar. 1927-nji \u00fdyly\u0148 7-nji \u00fdanwarynda Angli\u00fdany\u0148 Po\u00e7ta gullugyny\u0148 m\u00fcdiri Ewelin M\u00fdurri \u201cBell\u201d telefon kompani\u00fdasyny\u0148 \u00fdolba\u015f\u00e7ysy Walter S. Gifford bilen geple\u015f\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fdlelikde London bilen bilen N\u00fdu-\u00ddorku\u0148 aralygynda telefon arkaly ilkinji transatlantik geple\u015fik bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4r.<br \/>\nIlkinji ge\u00e7irijisiz telefonlar 1970-nji \u00fdyllarda pe\u00fdda bol\u00fdar. 1990-njy \u00fdylda ba\u015fynda aragatna\u015fygy\u0148 birinji nesli (1G), \u00fdagny ilkinji \u00f6\u00fdj\u00fckli telefonlar pe\u00fdda bol\u00fdar.<br \/>\nH\u00e4zir bolsa telefonlar di\u0148e sesi d\u00e4l, d\u00fcrli maglumatlary \u2013 suratlary, wideolary, tekstleri uzak aralyga iberm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1876-njy \u00fdyly\u0148 10-njy martynda Aleksandr Gra\u00fdam Bell tarapyndan ilkinji \u015fowly telefon synagy ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. \u015eol d\u00f6w\u00fcrler sesi uzak aralyga ibermek \u00fc\u00e7in d\u00fcrli synany\u015fyklar edil\u00fd\u00e4rdi. Uzak aralyga hat iberm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4n elektrik telegrafyny\u0148 o\u00fdlanyp tapylanyna 40 \u00fdola gola\u00fd wagt bolupdy. Amerikaly Aleksandr Gre\u00fdam Bell \u015fol g\u00fcn Tomas Watson bilen ilkinji gezek telefon arkaly geple\u015f\u00fd\u00e4r. Bell \u201csesli telegramma\u201d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":101973,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[402],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101964"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101964"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101964\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101974,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101964\/revisions\/101974"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/101973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}