{"id":106209,"date":"2024-05-03T14:32:08","date_gmt":"2024-05-03T09:32:08","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=106209"},"modified":"2024-05-03T14:32:08","modified_gmt":"2024-05-03T09:32:08","slug":"amul-galasy-gecmisin-syrlarynyn-goragcysy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=106209","title":{"rendered":"Amul galasy \u2013 ge\u00e7mi\u015fi\u0148 syrlaryny\u0148 gorag\u00e7ysy"},"content":{"rendered":"<p>Hormatly Prezidentimizi\u0148 ba\u015ftutanlygynda \u00fdurdumyzda bar bolan taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikleri d\u00fc\u00fdpli \u00f6wrenm\u00e4ge, medeni galyndylary \u00fd\u00fcze \u00e7ykarmaga hem-de d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fd\u00fcz\u00fcne t\u00fcrkmeni\u0148 taryhy gymmatlyklaryny \u00e4\u015fg\u00e4r etm\u00e4ge uly m\u00fcmkin\u00e7ilikler d\u00f6redil\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistan 1993-nji \u00fdyly\u0148 17-nji awgustynda \u00ddUNESKO-ny\u0148 doly hukukly agzalygyna kabul edilen g\u00fcn\u00fcnden b\u00e4ri bu gurama bilen \u00fdakyndan i\u015fle\u015fip gel\u00fd\u00e4r. 1994-nji \u00fdylda T\u00fcrkmenistan \u00ddUNESKO-ny\u0148 \u00abB\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 medeni we tebigy mirasyny goramak baradaky\u00bb Konwensi\u00fdasyna hem go\u015fuldy. H\u00e4zirki wagtda \u00fdurdumyzy\u0148 \u00e7\u00e4ginde taryhy we medeni\u00fdet \u00e4hmi\u00fdetli m\u00fc\u0148den gowrak \u00fdadyg\u00e4rlikler \u00fd\u00fcze \u00e7ykaryldy we hasaba alyndy. Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 Bilim, ylym we medeni\u00fdet meseleleri bo\u00fdun\u00e7a guramasy 1999-njy \u00fdylda \u00abGadymy Merw\u00bb d\u00f6wlet medeni-taryhy goraghanasyny, 2005-nji \u00fdylda \u00abK\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7\u00bb d\u00f6wlet medeni-taryhy goraghanasyny we 2007-nji \u00fdylda \u00abNusa\u00fdy\u0148 Parfi\u00fda galalary\u00bb d\u00f6wlet medeni-taryhy \u00fdadyg\u00e4rligini sanawyna girizdi.<br \/>\nT\u00fcrkmenistany\u0148 \u00e7\u00e4ginde bar bolan k\u00f6p sanly taryhy-medeni \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 a\u00fdawly goralyp saklanmagyna uly \u00fcns beril\u00fd\u00e4r. Amul galasy hem \u015folary\u0148 biridir. \u00dc\u00e7 \u00fdurdu\u0148 \u2014 T\u00fcrkmenistany\u0148, \u00d6zbegistany\u0148 we T\u00e4jigistany\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Zerew\u015fan \u2014 Garagum ge\u00e7elgesi \u00e4hli ugurlary birle\u015fdir\u00fd\u00e4n Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 Merkezi Azi\u00fdadaky esasy b\u00f6legi bolupdyr.<br \/>\nT\u00fcrkmenistanda, T\u00e4jigistanda we \u00d6zbegistanda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n 31 sany \u00fdadyg\u00e4rligi \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n transmilli h\u00f6d\u00fcrnama bizi\u0148 e\u00fd\u00fdamymyzdan \u00f6\u0148ki II asyrdan bizi\u0148 e\u00fd\u00fdamymyzy\u0148 XVI asyryna \u00e7enli hereket eden gadymy s\u00f6wda \u00fdoluny\u0148 bu b\u00f6leginde binag\u00e4rlik, tehnologi\u00fdalar, monumental sungat, \u015f\u00e4her gurlu\u015fygy pudaklarynda \u00fdokary derejelere \u00fdetilendigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. \u00dc\u00e7 \u00fdurdu\u0148 wekilleri birn\u00e4\u00e7e \u00fdadyg\u00e4rlikleri \u00ddUNESKO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 mirasyny\u0148 sanawyna go\u015fmak \u00fc\u00e7in bilelikde uly i\u015fleri alyp bardylar. \u015ee\u00fdle gi\u0148 gerimli taslamany\u0148 t\u00fcrkmen b\u00f6legi T\u00fcrkmenistany\u0148 Taryhy we medeni \u00fdadyg\u00e4rlikleri goramak, \u00f6wrenmek hem-de rejelemek baradaky milli m\u00fcdirligini\u0148, \u00abKerki\u00bb, \u00abGadymy Merw\u00bb d\u00f6wlet taryhy-medeni goraghanalaryny\u0148 h\u00fcn\u00e4rmenlerini\u0148 gatna\u015fmagynda i\u015flenip d\u00fcz\u00fcldi.<br \/>\n\u00ddady\u0148yzda bolsa, 2010-njy \u00fdyly\u0148 10 \u2013 12-nji martynda Gahryman Arkadagymyzy\u0148 ba\u015flangyjy bo\u00fdun\u00e7a T\u00fcrkmenabat \u015f\u00e4herinde Amul galasyna bagy\u015flanyp, \u00abG\u00fcndogar T\u00fcrkmenistany\u0148 mirasy orta asyr medeni\u00fdetlerini\u0148 ulgamynda\u00bb atly halkara ylmy maslahaty ge\u00e7irilipdi. \u015eonda Amul galasyny\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 medeni\u00fdetind\u00e4ki orny barada be\u00fdan edilen ylmy gara\u00fdy\u015flar halkara ylmy jemgy\u00fdet\u00e7iliginde uly gyzyklanma d\u00f6redipdi.<br \/>\nAmul \u2013 Merw \u00fdoluny\u0148 ugrunda \u00ddUNESKO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 mirasyny\u0148 sanawyna girizilen t\u00fcrkmen orta asyr \u015f\u00e4herleri, galalar, kerwensara\u00fdlar saklanyp galypdyr. Bu \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 hatarynda Amul galasy we Ku\u015fme\u00fdhan \u015f\u00e4heri, Mansaf rabady, K\u00f6negala at-Tahmalaj, Akjagala, Gyzyljagala kerwensara\u00fdlary bar.<br \/>\nOrta asyr Amul \u015f\u00e4heri \u2013 Amuly\u0148 h\u00f6k\u00fcmdaryny\u0148 galasyny\u0148 galyndylary h\u00e4zirki T\u00fcrkmenabat \u015f\u00e4herini\u0148 eteginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 s\u00f6wda \u00fdoluny\u0148 ugrunda \u00fderle\u015fmegi Amyder\u00fdadan ge\u00e7mek \u00fc\u00e7in amatly bolupdyr. Gadymy \u015f\u00e4her suwly \u00e7u\u0148 garym bilen gur\u015falan gi\u0148 ined\u00f6rd\u00fcl \u00e7ig kerpi\u00e7den salnan gala bolupdyr. Onu\u0148 her tarapynda gije-g\u00fcndizi\u0148 dowamynda goral\u00fdan \u00f6z derwezesi bolupdyr. Galany\u0148 i\u00e7inde me\u00fddan\u00e7a, esgerleri\u0148 \u00fdatakhanalary, azyk ammarlary, ja\u00fdlar we owadan bagly k\u00f6\u015fk \u00fderle\u015fipdir. Galany\u0148 g\u00fcnbatar, g\u00fcndogar taraplary s\u00f6wdag\u00e4rleri\u0148, senet\u00e7ileri\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlary bilen gur\u015falypdyr. Amul halkara s\u00f6wdany\u0148 i\u0148 iri merkezlerini\u0148 biri bolupdyr. Bu \u00fderde Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legi \u00fderle\u015fip, G\u00fcnbatardan G\u00fcndogara (Merwden Buhara we ondan a\u0148yrlygyna Hyta\u00fda), Demirgazykdan G\u00fcnorta (G\u00fcrgen\u00e7den Balha we Hindistana) uza\u00fdan kerwen \u00fdollary kesi\u015fipdir. S\u00f6wda \u00fdollaryndan ba\u015fga-da, bu \u00fderden E\u00fdrana, G\u00fcndogar \u00ddewropa bar\u00fdan \u00fdollar bolupdyr. S\u00f6wda bilen birlikde, senet\u00e7ilik hem \u00f6s\u00fcpdir.<br \/>\n25-26-njy aprelde \u201cBe\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoly: Zaraw\u015fan \u2013 Garagum ge\u00e7elgesini\u0148\u201d \u00e7\u00e4gind\u00e4ki Amul galasyny\u0148 \u00ddUNESKO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 mirasyny\u0148 sanawyna girizilmegi mynasybetli T\u00fcrkmenabat \u015f\u00e4herinde \u201cGadymy Amul galasy: ge\u00e7mi\u015fi\u0148 syrlaryny\u0148 gorag\u00e7ysy\u201d atly halkara ylmy-amaly maslahat ge\u00e7irildi. Gi\u0148 gerimli maslahata T\u00fcrkmenistandan, \u015fe\u00fdle hem da\u015fary \u00fdurtlardan me\u015fhur taryh\u00e7ylar, arheologlar, etnograflar, g\u00fcndogar\u015fynaslar, tanymal professorlar we \u00fda\u015f alymlar, \u015fe\u00fdle hem Be\u00fdik Britani\u00fdadan, Russi\u00fda Federasi\u00fdasyndan, Russi\u00fda Federasi\u00fdasyny\u0148 Tatarystan Respublikasyndan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, T\u00e4jigistandan, \u00d6zbegistandan bilermenler \u00e7agyryldy. Olar myhmans\u00f6\u00fder t\u00fcrkmen topragynda m\u00e4hirli gar\u015fylandy.<br \/>\nMaslahatda T\u00fcrkmenistan bilen \u00ddUNESKO-ny\u0148 arasynda 30 \u00fdyllyk hyzmatda\u015flygy\u0148 esasy ugurlary we maksatlary ara alnyp maslahatla\u015fyldy. Bu d\u00fcz\u00fcmi\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fdurdumyzy\u0148 ornuny berkitmek, halkara ylmy gatna\u015fyklary gi\u0148eltmek, sanly taslamalarda hyzmatda\u015flyk etmek we maglumat aly\u015fmak \u00fdaly m\u00f6h\u00fcm meseleler bo\u00fdun\u00e7a pikir al\u015fyldy.<br \/>\nH\u00e4zirki wagta \u00e7enli T\u00fcrkmenistan birn\u00e4\u00e7e m\u00f6h\u00fcm ugurlarda \u00ddUNESKO-ny\u0148 12 sany Konwensi\u00fdasyny tassyklady. \u00ddurdumyzda \u00ddUNESKO-ny\u0148 a\u00fdratyn medeni, taryhy we ekologi\u00fda ta\u00fddan \u00e4hmi\u00fdeti bolan tebigy hem-de be\u00fdleki \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 goralyp saklanmagyna, wagyz edilmegine g\u00f6n\u00fckdirilen \u00abD\u00fcn\u00fd\u00e4 mirasy\u00bb atly maksatnamasyny\u0148 i\u015fje\u0148 durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Miwe \u00c7ARY\u00ddEWA, Se\u00fditnazar Se\u00fddi adyndaky T\u00fcrkmen d\u00f6wlet mugallym\u00e7ylyk institutyny\u0148 talyby.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hormatly Prezidentimizi\u0148 ba\u015ftutanlygynda \u00fdurdumyzda bar bolan taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikleri d\u00fc\u00fdpli \u00f6wrenm\u00e4ge, medeni galyndylary \u00fd\u00fcze \u00e7ykarmaga hem-de d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fd\u00fcz\u00fcne t\u00fcrkmeni\u0148 taryhy gymmatlyklaryny \u00e4\u015fg\u00e4r etm\u00e4ge uly m\u00fcmkin\u00e7ilikler d\u00f6redil\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistan 1993-nji \u00fdyly\u0148 17-nji awgustynda \u00ddUNESKO-ny\u0148 doly hukukly agzalygyna kabul edilen g\u00fcn\u00fcnden b\u00e4ri bu gurama bilen \u00fdakyndan i\u015fle\u015fip gel\u00fd\u00e4r. 1994-nji \u00fdylda T\u00fcrkmenistan \u00ddUNESKO-ny\u0148 \u00abB\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 medeni we tebigy mirasyny goramak baradaky\u00bb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":106213,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106209"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=106209"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":106214,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106209\/revisions\/106214"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/106213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=106209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=106209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=106209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}