{"id":132132,"date":"2025-04-14T09:36:25","date_gmt":"2025-04-14T04:36:25","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=132132"},"modified":"2025-04-14T09:36:25","modified_gmt":"2025-04-14T04:36:25","slug":"yapon-edebiyaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=132132","title":{"rendered":"\u00ddapon edebi\u00fdaty"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4de \u201cG\u00fcn\u00fc\u0148 dog\u00fdan \u00fdurdy\u201d di\u00fdlip tanal\u00fdan \u00ddaponi\u00fda d\u00fcrli medeni d\u00e4p-dessurlara, edebi gymmatlyklara juda ba\u00fddyr. Bu \u00fdurt \u00f6z halkyny\u0148 tutan\u00fderliligine, z\u00e4hmets\u00f6\u00fderligine bu\u00fdsanmaga haklydyr. \u00ddaponlar \u00f6z \u00fdurduny Ikinji jahan ur\u015funy\u0148 dartgynly wakalaryndan so\u0148 tiz a\u00fdaga galdyrdylar, \u00f6zlerini\u0148 erjel z\u00e4hmetleri bilen \u00ddaponi\u00fdany ba\u00fd we g\u00fcll\u00e4p \u00f6s\u00fd\u00e4n d\u00f6wlete \u00f6w\u00fcrdiler. \u00ddazyjy-\u015fahyrlar bolsa ba\u00fd \u00e7eper edebi\u00fdaty bilen \u00fdurdu\u0148 adyny b\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4 tanatdylar. Hut \u015fe\u00fdle \u00fdazjylar \u015fu g\u00fcnki g\u00fcn b\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 okyjylaryny\u0148 dilinden d\u00fc\u015fenok.<br \/>\n\u00ddaponi\u00fdany\u0148 ilkinji \u00fdazuw \u00fdadyg\u00e4rlikleri miladyny\u0148 VII-VIII asyrlaryna degi\u015flidir. Olar \u201cTa\u00fdhor\u00fdonu\u0148 kanunlar \u00fdygyndysy\u201d, taryhy mifologik \u00fdygyndy \u201cKodziki\u201d, taryhy hronika \u00fdygyndysy \u201cNihongi\u201d we \u015fol d\u00f6w\u00fcrd\u00e4ki \u00ddaponi\u00fdany\u0148 wela\u00fdatlaryny\u0148 taryhy-georafik teswirlemesi bolan \u201cFudoki\u201d \u00fdaly \u00fdazuw \u00fdadyg\u00e4rliklerinden ybaratdyr. VIII asyry\u0148 ikinji \u00fdarymynda \u00fd\u00fcze \u00e7ykyp, bizi\u0148 g\u00fcnlerimize gelip \u00fdeten edebi \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 biri hem \u015fahyrana tezkire \u201cMan\u00fdos\u00fdu\u201d di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar. \u015eol d\u00f6w\u00fcrde Hitomaro, Akahito we Okury \u00fdaly uly \u015fahyrlar \u00f6\u0148e sa\u00fdlanyp, galapyn, golsuz we folklor \u015fygry\u00fdet d\u00f6redilipdirler. \u00ddapon edebi\u00fdatyny\u0148 bu gymmatly \u00fdazuw \u00fdadyg\u00e4rlikleri bizi\u0148 g\u00fcnlerimize \u00e7enli \u00f6z\u00fcni\u0148 estetik \u00e4hmi\u00fdetini \u00fditirenok. Ol edebi \u015fygry\u00fdeti\u0148, onu\u0148 ba\u015f \u017eanrlaryny\u0148, \u015fol sanda has gi\u0148den \u00fda\u00fdran b\u00e4\u015f setirli \u015fygyr galyby &#8211; \u201ctankany\u0148\u201d (\u201cgysga a\u00fddymy\u0148\u201d) emele geli\u015f \u00fdollaryny der\u0148em\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.<br \/>\nLiriki \u015fygry\u00fdeti\u0148 so\u0148ky \u00f6s\u00fc\u015fi \u201cKokinwakas\u00fdu\u201d (922-nji \u00fdyl.) tezkiresinde \u00fd\u00fcze \u00e7ykyp, Ariwarono Narihira, Ki-no Sura\u00fduki, \u015fahyr zenan Onono Komati dagy onu\u0148 i\u0148 gowy wekilleridir. Olar \u00f6r\u00e4n n\u00e4zik \u015fahyrana usullary d\u00f6redip, \u201ctankany\u0148\u201d \u00e7eper t\u00e4rlerini kemala getiripdirler.<br \/>\nIX-XI asyrlardaky \u00fdapon edebi\u00fdaty en\u00e7eme kyssa \u017eanryny\u0148 \u00fd\u00fcze \u00e7ykmagy bilen h\u00e4si\u00fdetlen\u00fd\u00e4r. \u201cTaketori \u2013 monogatari\u201d (\u201cBambuk kesiji hakda kyssa\u201d) ilkinji kyssa bilen \u00fdazylan \u00e7eper eser bolupdyr. \u015eygry\u00fdeti\u0148 t\u00e4siri bilen liriki kyssalar (uta-monogatari) d\u00fcz\u00fclip, onda \u015fygyr we kyssa bilen \u00fdazylan tekstler utga\u015f\u00fdar. Bu \u017eanry\u0148 i\u0148 gowy nusgasy \u201cIse-monogatari\u201d (\u201cIse hakda kyssa\u201d) di\u00fdlip ykrar edilendir. \u201cDzu\u00fdhisu\u201d atly esse \u017eanry pe\u00fdda bolup, ony \u201cMakura-no sosi\u201d-ni\u0148 (\u201cBa\u015fu\u00e7daky \u00fdazgylar\u201d, X asyry\u0148 ahyrlary XI asyry\u0148 ba\u015flary) awtory \u00fdazyjy zenan Se\u00fd S\u00fdonagon esaslandyr\u00fdar.<br \/>\n\u201cTendzi-monogatari\u201d (\u201cGendzi hakda kyssa\u201d, XI asyry\u0148 ba\u015flary) atly d\u00fcn\u00fd\u00e4 edebi\u00fdatyny\u0148 ilkinji romanlaryny\u0148 biri bolsa, me\u015fhur \u00fdazyjy zenan Murasaki Sikibuny\u0148 galamyny\u0148 astyndan \u00e7ykypdyr. Be\u00fdleki \u00fdurtlar bilen sy\u00fdasy we medeni aragatna\u015fyklary\u0148 \u00fdola go\u00fdulmagy hyta\u00fd we be\u00fdleki \u00fclkeleri\u0148 edebi s\u00fdu\u017eetlerini\u0148 gi\u0148den \u00fda\u00fdramagyna alyp barypdyr. Mu\u0148a XII asyrda \u00fdazylan \u201cKondz\u00fdaku-monogatari\u201d doly a\u00fddy\u0148lygy bilen g\u00fcw\u00e4 ge\u00e7\u00fd\u00e4r. XII asyrda samura\u00fdlary\u0148 harby-feodal gatlagyny\u0148 taryhy sahna \u00e7ykmagy olary\u0148 durmu\u015fynda \u201cGunki\u201d atly harby epope\u00fda \u017eanryny\u0148 pe\u00fdda bolmagyna alyp bar\u00fdar. Bu harby \u017eanrda samura\u00fdlary\u0148 ideologi\u00fdasyny\u0148 d\u00f6re\u00fd\u015fi we \u00f6zgeri\u015fi barada g\u00fcrr\u00fc\u0148 gozgal\u00fdar. \u201cGunkileri\u0148\u201d arasynda \u201cHe\u00fdke-mo-nogotari\u201d (\u201cTa\u00fdrany\u0148 \u00f6\u00fdi hakda kyssa\u201d, XIII asyr) we \u201cTe\u00fdhe\u00fdki\u201d (\u201cBe\u00fdik d\u00fcn\u00fd\u00e4 hakda heka\u00fdat\u201d, XIV asyr) has uly me\u015fhurlyga e\u00fdedir. \u015eygry\u00fdetde \u201crenga\u201d atly iki setirli \u017eanr gi\u0148den \u00fda\u00fdrap ba\u015fla\u00fdar. \u015eol d\u00f6w\u00fcrde \u201cSin-Kokinwakas\u00fdu\u201d \u00fdaly ba\u015fga-da birn\u00e4\u00e7e tezkireler pe\u00fdda bol\u00fdar. \u015ee\u00fdle hem \u201cdzu\u00fdhisu\u201d \u017eanry \u00f6s\u00fcp ba\u015flap, mu\u0148a Kenko-no Hosini\u0148 \u201cSuredzuregusasyny\u201d \u00fdatlap ge\u00e7mek \u00fderlikli bolar.<br \/>\nXVI-XVII asyrlarda \u015f\u00e4herleri\u0148 we s\u00f6wdany\u0148 \u00f6smegi bilen edebi\u00fdat hem \u00f6s\u00fd\u00e4r. Bu d\u00f6wr\u00fc\u0148 i\u0148 uly \u00fdazyjylaryny\u0148 biri Ihara Sa\u00fdkaku (1642\u20141693) bolup, onu\u0148 eserlerinde orta asyrdaky \u00fdaponlary\u0148 \u015f\u00e4her durmu\u015fy \u00f6z be\u00fdanyny tapypdyr. Dramaturgi\u00fdada Tikamasu Mondzamony\u0148 (1653\u20141725) d\u00f6redijiligi a\u00fdratyn \u00e4hmi\u00fdet e\u00fde bolup, ol taryhy we durmu\u015f dramalaryny \u2013 \u201cdzida\u00fdgekleri\u201d we \u201csewamonalary\u201d d\u00f6redipdir. \u015eol d\u00f6w\u00fcrde \u015fygry\u00fdetde ba\u015f \u017eanr \u00fc\u00e7 \u015fygyrly strofa \u2013 \u201cha\u00fdku\u201d \u00f6\u0148e sa\u00fdlan\u00fdar. Masuo Base, \u00ddosa Buson, Koba\u00fdasi Issa dagy bu \u017eanrda belli eserleri d\u00f6reden \u015fahyrlardyr. Takidzawa Bakini\u0148 (1767-1848 \u00fdyllar) \u201cSekiz iti\u0148 taryhy\u201d (1814) atly romany arkaly \u00f6w\u00fct-\u00fcndew beriji \u017eanr \u00f6s\u00fcp ba\u015fla\u00fdar. \u00d6w\u00fct-nesihat beriji \u00e4he\u0148d\u00e4ki edebi\u00fdaty\u0148 ba\u015fynda Ueda Akinari (1734\u20141809) ilkinji bolup \u00e7yky\u015f edipdir, emma, wakalara ba\u00fd romantik mazmunly nowellalar (\u201cDumandaky a\u00fd\u201d, 1768) \u00fdazyja uly abra\u00fd getiripdir. \u201cKib\u00fdosi\u201d we \u201ckokke\u00fdbon\u201d \u017eanrlaryndaky durmu\u015fy suratlandyr\u00fdan roman \u015f\u00e4her durmu\u015fyny\u0148 sahnasyny suratlandyryp, onda Sikite\u00fd Sambany\u0148 (1776-1822) d\u00f6redijiligine e\u00fderil\u00fd\u00e4r. Samba \u201cH\u00e4zirki zaman hammamy\u201d (1808-1813-nji \u00fd.\u00fd.) we \u201cH\u00e4zirki zaman dellekhanasy\u201d (1813-1814-nji \u00fd.\u00fd.) \u00fdaly heka\u00fdatlary bilen adygandyr.<br \/>\nXIX asyry\u0148 ahyrlarynda we XX asyry\u0148 ba\u015flarynda \u00fdapon medeni\u00fdetini\u0148 taryhynda i\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly we \u015fol birwagty\u0148 \u00f6z\u00fcnde m\u00f6w\u00e7 ur\u00fdan d\u00f6w\u00fcr bolupdyr. \u201cMe\u00fddzi\u201d ynkylabyndan so\u0148ra, jemgy\u00fdet\u00e7ilik durmu\u015fyndaky bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n \u00f6zgeri\u015flikleri\u0148 t\u00e4siri we \u00fdurda \u00fdewropa sungatyny\u0148 we edebi\u00fdatyny\u0148 okgunly arala\u015fmagy netijesinde, durmu\u015fa t\u00e4ze\u00e7e gara\u00fdy\u015f ukyplaryny\u0148 kemala geli\u015f prosesi ba\u015flanypdyr.<br \/>\n\u00ddaponi\u00fdada \u015fygry\u00fdeti\u0148 t\u00e4ze galyplary d\u00f6r\u00e4p, onda XIX asyry\u0148 d\u00f6w\u00fcrde\u015f romantiklerini\u0148 eserleri \u00f6\u0148e s\u00fcrlip, \u00fdewropa galyplaryndaky \u015fygry\u00fdete \u00fdykgyn edilip ba\u015flanypdyr. Eger-de, \u201cMe\u00fddzi\u201d kyssasynda edebi dile geple\u015fik dilini\u0148 go\u015fulmagy du\u00fdul\u00fdan bolsa, \u015fygry\u00fdetde heniz hem b\u00fctinle\u00fd \u201cBungo\u201d dilini\u0148 gadymy \u00fdazuwy hasaplan\u00fdan \u201c\u00fdokary usul\u201d ulanylypdyr. \u201cSintaisi\u0148 altyn asyryny\u0148\u201d (\u201ct\u00e4ze usulda \u00fdazylan \u015fygyr\u201d) ba\u015flamagy, Toson Simadzakini\u0148 (1872\u20131943) \u201c\u00dda\u015f nesil\u201d (1897) atly romantik \u00fdygyndysyny\u0148 ne\u015fir edilmegi bilen dabaralanypdyr. \u00ddaponi\u00fdada simwolizmi\u0148 (XIX asyry\u0148 ahyrlarynda we XX asyry\u0148 ba\u015flarynda bur\u017euaz edebi\u00fdatyndaky hem-de sungatyndaky antirealistik akym) pajarlap \u00f6s\u00fc\u015fi B. Uedy, K. Nagai, O. Mori we be\u00fdleki \u00fdazyjylary\u0148 tagallalary bilen amala a\u015fyrylypdyr. Olar Bodler, Berlen, Rembo, Mallarme we be\u00fdleki \u00fdewropa \u015fahyr-simwolistlerini\u0148 eserlerini terjime edip, \u00fdapon okyjylaryny tany\u015fdyrypdyrlar. \u015eol birwagty\u0148 \u00f6z\u00fcnde G\u00fcnbatar simwolizmini\u0148 nazary\u00fdeti k\u00f6plen\u00e7 \u201c\u00fdugen\u201d (\u201cPynhan many\u201d) we \u201cWabi\u201d (\u201cBaky \u00fdekeligi\u0148 hasraty\u201d) \u00fdaly orta asyr \u00fdapon \u015fygry\u00fdet t\u00e4ri bilen sazla\u015fypdyr. \u00ddapon simwolizmini\u0148 belli wekillerini\u0148 arasynda H. Kitahara we R. Mikini\u0148 atlaryny \u00fdatlap bolar. XX asyry\u0148 10-20-nji \u00fdyllarynda naturalizm akymy (sidzens\u00fdu-gi) edebi\u00fdatda agalyk ediji ugur bolupdyr. S. Futabate\u00fda, R. Tokutomi, S. Nasume, D. Kunikidy, T. Simadzaki dagy onu\u0148 g\u00f6rn\u00fckli wekilleri bolup, olary\u0148 eserlerinde tankydy realizmi\u0148 a\u00fdratynlyklary \u015f\u00f6hlelen\u00fd\u00e4r. \u201cEgo-romana\u201d (watakusi s\u00fdosesu \u2014 \u201c\u00f6z\u00fc\u0148 hakda roman\u201d) \u017eanry has gi\u0148den \u00fda\u00fdrap, K. Ta\u00fdama onu\u0148 ba\u015fyny ba\u015fla\u00fdjy hasaplan\u00fdar.<br \/>\nXX asyry\u0148 ikinji on\u00fdyllygynda edebi\u00fdatda naturalizm \u00fd\u00f6relgelerinden uzakla\u015f\u00fdan birn\u00e4\u00e7e t\u00e4ze me\u00fdiller \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. \u015ee\u00fdlelikde, neoromantizm akymy d\u00f6r\u00e4p, \u00f6zlerini estetizmi\u0148 tarapdarlary (tambiha) hasapla\u00fdan K. Hata\u00fd, D. Tanidzaki we M. Kinosita \u00fdaly \u00fdazyjylar pe\u00fdda bol\u00fdar. Hagiwarany\u0148 \u201cA\u00fdda g\u00f6re\u015f\u00fd\u00e4rin\u201d (1917) we \u201cG\u00f6k pi\u015fik\u201d (1923), atly \u015fygyrlar \u00fdygyndysy \u201cgenda\u00fdsi\u201d atly liriki \u00fd\u00f6relg\u00e4ni\u0148 \u2013 t\u00e4ze d\u00f6wr\u00fc\u0148 \u201ch\u00e4zirki zaman \u015fygyrlaryny\u0148\u201d ba\u015fyny ba\u015flapdyr.<br \/>\nSensualizm d\u00e4l (sinkankakuha) akym \u00dd. Kawabata, R. \u00ddokamisu, H. Sato \u00fdaly belli \u00fdazyjylary \u00f6\u0148e \u00e7ykardy. Olar sadalygy\u0148 \u00f6r\u00e4n o\u0148at g\u00f6reldedigini, adamzat aragatna\u015fyklaryny\u0148 tebygy bolmalydygyny we ynsany\u0148 tebigata go\u015fulyp gitmelidigini be\u00fdan edipdirler. \u015eygry\u00fdetde sensualizme e\u00fderijiler \u2013 S. Hagiwara, S. Mura, B. \u00ddamamura dagy k\u00f6p sanly modernizm akymlaryny\u0148 we mekdeplerini\u0148 esasyny go\u00fdujylar bolupdyr. Bu d\u00f6wr\u00fc\u0148 i\u0148 uly wekillerini\u0148 biri hem R. Akutagowa ussat \u00fdazyjy we a\u0148ryba\u015f derej\u00e4 \u00fdeten psiholog bolupdyr. Birinji we Ikinji jahan ur\u015fy \u00fdyllarynda \u00fdapon edebi\u00fdatynda belli bir derejede \u00e7\u00e4klendirmeler bolupdyr.<br \/>\nIkinji jahan ur\u015fundan so\u0148, ozalky ykrar edilen halypalary\u0148 eserleri \u00e7apa ta\u00fd\u00fdarlanyp ba\u015flapdyr. 1946-njy \u00fdylda K. Nagaini\u0148 birn\u00e4\u00e7e eserleri, \u015fol sanda \u201cKafuny\u0148 g\u00fcndeligi\u201d we \u201cBetbagt\u00e7ylyk bilen gur\u015falany\u0148 g\u00fcndeligi\u201d ne\u015fir edilipdir. \u015eol \u00fdyl hem N. Sigini\u0148 \u201cK\u00fcl re\u0148kli A\u00fd\u201d, D. Tanidzakini\u0148 \u201cOwnuk gar\u201d romany pe\u00fdda bol\u00fdar. Tanidzaki \u201cA\u00e7ar\u201d (1956) \u201cAkly \u00e7a\u015fan garryny\u0148 g\u00fcndeligi\u201d (1962) \u00fdaly uly g\u00f6wr\u00fcmli eserlerinde g\u00f6zellik we s\u00f6\u00fdgi mowzuklaryndan s\u00f6z a\u00e7\u00fdar. Ikinji jahan ur\u015fundan so\u0148ra \u00dda. Kawabaty \u00fc\u00e7in hem \u00f6nje\u00fdli d\u00f6w\u00fcr bolup, ol birn\u00e4\u00e7e me\u015fhur eserlerini d\u00f6red\u00fd\u00e4r we 1968-nji \u00fdylda Nobeli\u0148 edebi\u00fdat bo\u00fdun\u00e7a ba\u00fdragy bilen sylaglan\u00fdar.<br \/>\n50-nji \u00fdyllary\u0148 ikinji \u00fdarymynda \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnji t\u00e4ze\u201d (\u201cDa\u00fdsanno sindzin\u201d) di\u00fdlip atlandyryl\u00fdan nesil edebi sahna gelip, olary\u0148 hatarynda S. \u00ddasuoka, D. \u00ddoi\u00fduki, D. S\u00fdono, H. Kodzimo we be\u00fdlekiler has \u00f6\u0148e sa\u00fdlan\u00fdarlar. Olary\u0148 d\u00f6redijiliginde adamy\u0148 g\u00fcndelik durmu\u015fyny suratlandyrmaga uly orun berlip, ynsany\u0148 i\u00e7ki d\u00fcn\u00fd\u00e4sinde gop\u00fdan harasatlar be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r. Bu \u00fdazyjylar hem \u00f6z \u015fahsy tejribesini be\u00fdan etm\u00e4ge \u00fcnsi netijesinde, \u201c\u00d6z\u00fc\u0148e \u00fd\u00fczlen\u00fd\u00e4nler\u201d \u00fda-da \u201cTutuk nesil\u201d (na\u00fdko seda\u00fd\u201d) di\u00fden ada e\u00fde bolupdyrlar.<br \/>\nH\u00e4zirki zaman \u00fdapon \u015fygry\u00fdetini\u0148 gazanan uly \u00fcst\u00fcnlikleri K. Abe, T. Ka\u00fdko we K Oe dagyny\u0148 ady bilen a\u00fdrylmaz baglany\u015fyklydyr. \u201cGumly zenan\u201d (1962), \u201cBig\u00e4ne \u00fd\u00fcz\u201d (1964), \u201cAdam- gapyrjak\u201d (1973) \u00fdaly eserler bolsa, Abeni\u0148 d\u00f6redijiligini\u0148 i\u0148 bir go\u00fdazylanan d\u00f6wr\u00fcnde d\u00f6redilipdir. T. Kaikany\u0148 \u201c\u00ddapon operasy\u201d (1959), \u201cTomusky t\u00fcml\u00fck\u201d (1972) \u00fdaly eserleri hem okyjylar k\u00f6p\u00e7\u00fcligini\u0148 s\u00f6\u00fdg\u00fcsini gazanan romanlardyr.<br \/>\nK. Oeni\u0148 d\u00f6redijiliginde onu\u0148 d\u00f6w\u00fcrde\u015flerini\u0148 ruhy terjimehalyny\u0148 k\u00f6p sanly h\u00e4si\u00fdetleri \u015f\u00f6hlelen\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 \u201cGij\u00e4 galan \u00fda\u015flar\u201d (1962), \u201cG\u00f6wn\u00fcmi gur\u015fan suwlar\u201d (1973), \u201cD\u00f6w\u00fcrde\u015fleri\u0148 o\u00fdny\u201d (1979) \u00fdaly eserleri bu mowzuga bagy\u015flan\u00fdar. Oe h\u00e4zirki zaman adamsyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde orbo\u00fduna gal\u00fdan wajyp filosofik we ahlak-etiki meseleleri orta at\u00fdar. \u015ee\u00fdle hem 70-nji \u00fdyllarda \u00fdapon edebi tankydynda K. Nakatami we R. Murakami \u00fdaly zehinli \u00fdazyjylar \u00fd\u00fcze \u00e7ykypdyr. \u015ee\u00fdlelikde, h\u00e4zirki zaman \u00fdapon edebi\u00fdaty adatdan da\u015fary \u00f6s\u00fc\u015f depginleri bilen h\u00e4si\u00fdetlenip, onda her \u00fdylda onlar\u00e7a t\u00e4ze atlar pe\u00fdda bol\u00fdar we t\u00e4ze me\u00fdiller \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. Edebi \u00fd\u00f6relg\u00e4ni\u0148 ba\u015f ugry h\u00e4zirki zamany\u0148 gapma-gar\u015fylyklaryny we \u00e7yl\u015fyrymly meselelerini \u00e7\u00f6zmekde \u00fdazyjylary\u0148 \u00e7eper galyplary tapmak \u00fc\u00e7in ed\u00fd\u00e4n tagallalaryndan ybaratdyr.<br \/>\nH\u00e4zirki zaman \u00fdapon edebi\u00fdaty<br \/>\n\u015ee\u00fdle hem h\u00e4zirki wagtda \u00ddaponi\u00fdada i\u0148 belli \u017eanrlary\u0148 biri \u201cmangadyr\u201d. \u201cManga\u201d \u017eanrynda \u00fdazylan kitaplar \u00fda\u015flary\u0148 arasynda uly me\u015fhurlyga e\u00fdedir. K\u00e4bir adamlar \u00fc\u00e7in ol di\u0148e \u00fdapon komiksleri bolsa-da, ol b\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4de belli bolup, millionlar\u00e7a okyjysy bar. \u00c7\u00fcnki, \u00e7ekilen \u015fekillerde gahrymany\u0148 \u00e4hli du\u00fdgulary be\u00fdan edilip, dil bilen be\u00fdan edilend\u00e4k\u00e4 garany\u0148da, has gowy d\u00fc\u015f\u00fcnip bol\u00fdar. \u201cManga\u201d \u201ct\u00e4sin we ge\u0148 \u015fekiller\u201d di\u00fden manyny ber\u00fd\u00e4r.<br \/>\nH\u00e4zirki zaman \u00fdapon edebi\u00fdatyna G\u00fcnbatar \u00fdurtlaryny\u0148 medeni\u00fdeti g\u00fc\u00fd\u00e7li t\u00e4sirini \u00fdetiripdir. \u015eu g\u00fcn G\u00fcn\u00fc\u0148 dog\u00fdan \u00fdurdunda t\u00e4ze \u017eanrlary d\u00f6red\u00fd\u00e4n d\u00fcn\u00fd\u00e4 belli \u00fdazyjylar d\u00f6r\u00e4p gidip otyr. \u00ddaponi\u00fdany\u0148 h\u00e4zirki zaman \u00fdazyjylaryny\u0148 arasynda i\u0148 me\u015fhury Haruki Murakami bolup, kitaplary i\u0148 k\u00f6p ne\u015fir edil\u00fd\u00e4n awtorlary\u0148 biridir. Murakamidan ba\u015fga \u00ddukio Misuta, Kirina Nasuo, R\u00fdu Murakami, Maru\u00fdama Kendzi, Banana \u00ddosimoto, Kodzi Sudzuki, \u00ddoko Towada \u00fdaly \u00fdapon kyssa\u00e7ylary d\u00fcn\u00fd\u00e4 derejesinde uly me\u015fhurlyga e\u00fde boldular. Olar edebi\u00fdaty\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fine uly go\u015fant go\u015fan \u00fdazyjylar bolup, gyzykly kitaplary bilen okyjylary\u0148 s\u00f6\u00fdg\u00fcsini gazanan awtorlardyr.<br \/>\nHaruki Murakami d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 me\u015fhur \u00fdazyjylary\u0148 biri bolup, k\u00f6p sanly halkara ba\u00fdraklaryny\u0148 e\u00fdesidir. Onu\u0148 eserleri 40-dan gowrak dile terjime edildi. Da\u015fary \u00fdurtlary\u0148 okyjylaryna onu\u0148 \u201cGo\u00e7 awy\u201d, \u201cNorwegi\u00fda toka\u00fdy\u201d, \u201cK\u00e4rhana gu\u015funy\u0148 hronikasy\u201d, \u201cPl\u00fda\u017edaky kafka\u201d we \u201c1Q84\u201d, \u201cSolgun Skuru Tadzaki we onu\u0148 jahanke\u015fdelik eden \u00fdyllary\u201d we \u201cRoman \u00fdazmak h\u00fcn\u00e4ri\u201d \u00fdaly kitaplary bellidir.<br \/>\nH\u00e4zirki wagtda \u00ddapon edebi\u00fdatynda \u00ddewropa edebi\u00fdatyny\u0148 me\u00fdilleri uly t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. \u00ddapon \u00fdazyjylaryny\u0148 \u00ddewropa edebi\u00fdatyny \u00e7ynlaka\u00fd \u00f6wrenmegi netijesinde, na\u00fdba\u015fy eserler pe\u00fdda bolupdyr. \u015eu g\u00fcnki g\u00fcnde G\u00fcn\u00fc\u0148 dog\u00fdan \u00fdurdunda d\u00fcrli ugurlar bo\u00fdun\u00e7a d\u00fcn\u00fd\u00e4 belli \u00fdazyjylar d\u00f6r\u00e4p, olary\u0148 eserlerinde t\u00e4ze me\u00fdiller we akymlar pe\u00fdda bol\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\n<strong>\u00ddegenm\u00e4mmet Ta\u00fdly\u00fdew,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cZaman-T\u00fcrkmenistan\u201d. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4de \u201cG\u00fcn\u00fc\u0148 dog\u00fdan \u00fdurdy\u201d di\u00fdlip tanal\u00fdan \u00ddaponi\u00fda d\u00fcrli medeni d\u00e4p-dessurlara, edebi gymmatlyklara juda ba\u00fddyr. Bu \u00fdurt \u00f6z halkyny\u0148 tutan\u00fderliligine, z\u00e4hmets\u00f6\u00fderligine bu\u00fdsanmaga haklydyr. \u00ddaponlar \u00f6z \u00fdurduny Ikinji jahan ur\u015funy\u0148 dartgynly wakalaryndan so\u0148 tiz a\u00fdaga galdyrdylar, \u00f6zlerini\u0148 erjel z\u00e4hmetleri bilen \u00ddaponi\u00fdany ba\u00fd we g\u00fcll\u00e4p \u00f6s\u00fd\u00e4n d\u00f6wlete \u00f6w\u00fcrdiler. \u00ddazyjy-\u015fahyrlar bolsa ba\u00fd \u00e7eper edebi\u00fdaty bilen \u00fdurdu\u0148 adyny b\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":132133,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132132"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=132132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":132134,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132132\/revisions\/132134"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/132133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=132132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=132132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=132132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}