{"id":134979,"date":"2025-05-14T14:57:23","date_gmt":"2025-05-14T09:57:23","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=134979"},"modified":"2025-05-14T14:57:23","modified_gmt":"2025-05-14T09:57:23","slug":"tebigat-ekologiya-dasky-gursaw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=134979","title":{"rendered":"Tebigat Ekologi\u00fda Da\u015fky gur\u015faw"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fd\u00fcz\u00fcnde ekologi\u00fda babatynda d\u00f6re\u00fd\u00e4n meseleler adamy\u0148 tebigata ed\u00fd\u00e4n t\u00e4sirini\u0148 netijesidir. \u015eunu\u0148 bilen baglylykda, jemgy\u00fdetde ekologi\u00fda medeni\u00fdetini \u00fdokarlandyrmak, \u00fda\u015f nesillerde tebigata bolan s\u00f6\u00fdg\u00fcni \u00f6sd\u00fcrmek \u00fdurdumyzda d\u00f6wlet derejesind\u00e4ki sy\u00fdasaty\u0148 m\u00f6h\u00fcm ugurlaryny\u0148 biri bolup dur\u00fdar. \u00c7\u00fcnki ekologi\u00fda, da\u015fky gur\u015faw adamzady\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f-durmu\u015fynda m\u00f6h\u00fcm orny e\u00fdele\u00fd\u00e4r. Ol di\u0148e bir g\u00f6zellik manysynda d\u00fc\u015f\u00fcnilm\u00e4n, e\u00fdsem \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy\u0148 dowamlylygyny \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4n \u00e7e\u015fme h\u00f6km\u00fcnde kabul edil\u00fd\u00e4r. Tebigy ba\u00fdlyklar, \u00fdagny suw, howa, toprak we biologiki d\u00fcrl\u00fcligi\u0148 barlygy adamlary\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f derejesine g\u00f6n\u00fcden-g\u00f6ni t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in ekologi\u00fdany, da\u015fky gur\u015fawy goramak we onu\u0148 ba\u00fdlyklaryndan rejeli, tyg\u015fytly pe\u00fddalanmak h\u00e4zirkizaman jemgy\u00fdetini\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde dur\u00fdan m\u00f6h\u00fcm wezipeleri\u0148 biridir. \u00ddurdumyzda we b\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4de ekologi\u00fdany goramak bo\u00fdun\u00e7a edil\u00fd\u00e4n i\u015fler di\u0148e bir h\u00e4zirki d\u00f6wr\u00fc\u0148 d\u00e4l, e\u00fdsem geljek nesilleri\u0148 hem b\u00e4hbitlerine hyzmat ed\u00fd\u00e4r. \u015eunda tebigata, ekologi\u00fda jogapk\u00e4r\u00e7ilikli \u00e7emele\u015fmek bolsa durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u015ferti bolup dur\u00fdar.<br \/>\nEkologi\u00fda abadan\u00e7ylygyny \u00fcpj\u00fcn etmekde \u00fdurdumyzda her \u00fdylda ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u00e4hlihalk bag ekmek \u00e7\u00e4releri a\u00fdratyn bell\u00e4rliklidir. \u015eu \u00fdyl \u00fdazky \u00e4hlihalk bag ekmek dabarasyny\u0148 bar\u015fynda-da bir g\u00fcnde tutu\u015f \u00fdurdumyz bo\u00fdun\u00e7a aga\u00e7 nahallaryny\u0148 632 m\u00fc\u0148 498 d\u00fc\u00fdbi ekildi. \u015ee\u00fdle hem se\u00fdilg\u00e4hleri we toka\u00fd zolaklaryny arassalamak, abadanla\u015fdyrmak i\u015fleri bilen birlikde, jemi 2 million 260 m\u00fc\u0148 836 d\u00fc\u00fdp baga ideg etmek i\u015fleri ge\u00e7irildi. Bu bolsa, sebitde amatly howa gur\u015fawyny\u0148 d\u00f6remegine getir\u00fd\u00e4r. Arassa howa gur\u015fawy bolsa adamlary\u0148 \u00fda\u015fa\u00fd\u015fyny\u0148 ba\u015f \u015fertidir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-134982 size-full\" src=\"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/koytendag-lebap-5X2A4025.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/koytendag-lebap-5X2A4025.jpg 1200w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/koytendag-lebap-5X2A4025-300x200.jpg 300w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/koytendag-lebap-5X2A4025-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/koytendag-lebap-5X2A4025-768x512.jpg 768w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/koytendag-lebap-5X2A4025-600x400.jpg 600w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/koytendag-lebap-5X2A4025-696x464.jpg 696w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/koytendag-lebap-5X2A4025-1068x712.jpg 1068w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/koytendag-lebap-5X2A4025-630x420.jpg 630w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><br \/>\n<strong>T\u00fcrkmenistany\u0148 ekologi\u00fda we da\u015fky gur\u015fawy goramak sy\u00fdasaty<\/strong><br \/>\nT\u00fcrkmenistany\u0148 d\u00f6wlet sy\u00fdasatyny\u0148 m\u00f6h\u00fcm ugurlaryny\u0148 biri hem, da\u015fky gur\u015fawy goramak bilen baglany\u015fyklydyr. \u00ddurdumyz tebigy ba\u00fdlyklary, olary\u0148 biologiki k\u00f6pd\u00fcrliligini, suw we toprak seri\u015fdelerini goramak hem-de rejeli pe\u00fddalanmak bo\u00fdun\u00e7a m\u00f6h\u00fcm i\u015fleri durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. \u015eunda, T\u00fcrkmenistany\u0148 Konstitusi\u00fdasynda da\u015fky gur\u015fawy goramak baradaky kadalar g\u00f6rkezilip, ra\u00fdatlary\u0148 tebigaty goramak borjy kanun esasynda berkidilendir. T\u00fcrkmenistany\u0148 da\u015fky gur\u015fawy goramak sy\u00fdasaty durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 \u00fcpj\u00fcn edilmegine, ekologik de\u0148agramlylygy\u0148 saklanylmagyna we \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy\u0148 hilini\u0148 has-da \u00fdokarlandyrylmagyna g\u00f6n\u00fckdirilen strategiki ugur bolup \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fdle hem, \u00fdurdumyzda \u201cT\u00fcrkmenistany\u0148 ekologi\u00fda howpsuzlygyny \u00fcpj\u00fcn etmek bo\u00fdun\u00e7a 2020 \u2013 2040-njy \u00fdyllar \u00fc\u00e7in Milli strategi\u00fdasy\u201d kabul edilip, ol bu ugurda alnyp baryl\u00fdan i\u015fleri toplumla\u00fdyn we ylmy ta\u00fddan esaslandyrylan g\u00f6rn\u00fc\u015fde \u00fdola go\u00fd\u00fdar. Strategi\u00fda howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegini\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almak, onu\u0148 hilini\u0148 gowulanmagyna, suw seri\u015fdelerini\u0148 netijeli pe\u00fddalanylmagyna, \u00e7\u00f6lle\u015fm\u00e4 gar\u015fy g\u00f6re\u015fe we tebigy \u00fderleri\u0148 dikeldilmegine g\u00f6n\u00fckdirilendir.<br \/>\n\u015ee\u00fdle-de bolsa, hi\u00e7 bir \u00fdurt howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegine gar\u015fy \u00fdekelikde g\u00f6re\u015fip bilme\u00fd\u00e4r. \u015eunu\u0148 bilen baglylykda, \u00fdurdumyz Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 \u00d6s\u00fc\u015f maksatnamasy, Merkezi Azi\u00fda\u2014\u00ddewropa Bilele\u015figini\u0148 hyzmatda\u015flygy, Da\u015fky gur\u015faw bo\u00fdun\u00e7a maksatnamasy, Azyk we oba hojalygy bo\u00fdun\u00e7a guramasy \u00fdaly \u00fd\u00f6ritele\u015fdirilen edaralary, \u015fe\u00fdle hem \u00c4hlumumy ekologi\u00fda gaznasy, Araly halas etmegi\u0148 halkara gaznasy, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 Sebitle\u00fdin ekologi\u00fda merkezi, Germani\u00fdany\u0148 Halkara hyzmatda\u015flyk bo\u00fdun\u00e7a jemgy\u00fdeti bilen netijeli hyzmatda\u015flyk ed\u00fd\u00e4r.<br \/>\n\u015ee\u00fdle hyzmatda\u015flyklary\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fdurdumyzda howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegine gar\u015fy g\u00f6re\u015fmekde \u00fdokary derejeli netijeli maslahatlar ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. \u015eolary\u0148 biri hem 13-14-nji ma\u00fdda B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 Bankyny\u0148 we Germani\u00fdany\u0148 Halkara hyzmatda\u015flyk bo\u00fdun\u00e7a jemgy\u00fdetini\u0148 (GIZ) goldaw bermeginde Merkezi Azi\u00fdany\u0148 sebitle\u00fdin ekologi\u00fda merkezini\u0148 T\u00fcrkmenistany\u0148 H\u00f6k\u00fcmeti bilen hyzmatda\u015flygynda ge\u00e7irilen, \u00fdagny \u015fu g\u00fcn tamamlanan Howany\u0148 \u00dc\u00fdtgemegi Bo\u00fdun\u00e7a Merkezi Azi\u00fda Maslahatydyr.<br \/>\nMundan ba\u015fga-da, T\u00fcrkmenistan BMG-ni\u0148 da\u015fky gur\u015faw bilen baglany\u015fykly birn\u00e4\u00e7e Konwensi\u00fdalaryny\u0148 agzasy bolup, halkara hyzmatda\u015flygyny\u0148 \u00f6sd\u00fcrilmegine, h\u00e4zirkizaman tehnologi\u00fdalaryny\u0148 orna\u015fdyrylmagyna uly \u00e4hmi\u00fdet ber\u00fd\u00e4r. \u00c7\u00fcnki, h\u00e4zirki wagtda ekologi\u00fda meseleleri d\u00fcn\u00fd\u00e4 jemgy\u00fdet\u00e7iliginden t\u00e4ze innowasion dolandyry\u015f \u00e7\u00f6zg\u00fctlerini kabul etmegi talap ed\u00fd\u00e4r. Seb\u00e4bi bu g\u00fcn ekologi\u00fda bilen jemgy\u00fdeti\u0148 arasyndaky gatna\u015fyklary\u0148 sazla\u015fygyna adamzady\u0148 durmu\u015f-\u00fda\u015fa\u00fd\u015fy, \u00f6s\u00fc\u015fi, geljegi, g\u00f6n\u00fcden-g\u00f6ni bagly bolup dur\u00fdar.<br \/>\n<strong>Sebitle\u00fdin hereket<\/strong><br \/>\nHowany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi bo\u00fdun\u00e7a barha \u00e7yl\u015fyrymla\u015f\u00fdan meseleleri\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almakda Merkezi Azi\u00fda Sebitle\u00fdin Ykdysady Hyzmatda\u015flyk (CAREC) \u00fdurtlary tarapyndan howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegini\u0148 barha art\u00fdan t\u00e4sirlerine gar\u015fy g\u00f6re\u015fmek we sebitde durnukly \u00e7\u00f6zg\u00fctleri tapmak \u00fc\u00e7in utga\u015fdyrylan sebitle\u00fdin \u00e7\u00e4re zerur.<br \/>\nHowany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi serheta\u015fa suw \u00e7e\u015fmelerine we serhetlerden ge\u00e7\u00fd\u00e4n howany\u0148 hapalanmagyna t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. Alnyp baryl\u00fdan milli howa hereketleri Pari\u017e ylala\u015fygyna we Durnukly \u00f6s\u00fc\u015f maksatlaryna la\u00fdyk gelmelidir. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in bu sebitle\u00fdin \u00e7emele\u015fme hem \u00e4hli gyzyklan\u00fdan taraplary\u0148 tagallalaryny birle\u015fdirip has t\u00e4sirli \u00e7\u00f6zg\u00fctleri berip biler. CAREC maksatnamasy, merkezi azi\u00fda we be\u00fdleki \u00fdurtlary\u0148 durnukly \u00f6s\u00fc\u015f \u00fc\u00e7in bo\u00fdun\u00e7a hyzmatda\u015flygynda, howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegini\u0148 m\u00f6h\u00fcm meselelerini bilelikde \u00e7\u00f6zmekd\u00e4ki taslamany \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4r.<br \/>\nHowany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegine gar\u015fy g\u00f6re\u015fmek \u00fc\u00e7in sebitle\u00fdin \u00e7emele\u015fme oba hojalygyny\u0148 ulgamlaryny \u00f6sd\u00fcrmekde h\u00e4zirki zaman tehnologi\u00fdalary ulanmak, az uglerodly energi\u00fda ulgamyna ge\u00e7megi goldamak, ulagy\u0148 uglerod zy\u0148yndysyny azaltmak, \u00fda\u015fyl ykdysady\u00fdeti \u00f6sd\u00fcrmek, howa we howany\u0148 g\u00f6zeg\u00e7iligi, maglumatlary pa\u00fdla\u015fmak we mali\u00fdele\u015fdirmegi gowulandyrmak \u00fc\u00e7in betbagt\u00e7ylyklary\u0148 t\u00f6wekgel\u00e7iligini dolandyrmagy \u00fdokarlandyrmak \u00fdaly \u00e7\u00e4releri talap ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\n<strong>Gyzylg\u00fcl AMANLY\u00ddEWA,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cZamanT\u00fcrkmenistan\u201d.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fd\u00fcz\u00fcnde ekologi\u00fda babatynda d\u00f6re\u00fd\u00e4n meseleler adamy\u0148 tebigata ed\u00fd\u00e4n t\u00e4sirini\u0148 netijesidir. \u015eunu\u0148 bilen baglylykda, jemgy\u00fdetde ekologi\u00fda medeni\u00fdetini \u00fdokarlandyrmak, \u00fda\u015f nesillerde tebigata bolan s\u00f6\u00fdg\u00fcni \u00f6sd\u00fcrmek \u00fdurdumyzda d\u00f6wlet derejesind\u00e4ki sy\u00fdasaty\u0148 m\u00f6h\u00fcm ugurlaryny\u0148 biri bolup dur\u00fdar. \u00c7\u00fcnki ekologi\u00fda, da\u015fky gur\u015faw adamzady\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f-durmu\u015fynda m\u00f6h\u00fcm orny e\u00fdele\u00fd\u00e4r. Ol di\u0148e bir g\u00f6zellik manysynda d\u00fc\u015f\u00fcnilm\u00e4n, e\u00fdsem \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy\u0148 dowamlylygyny \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4n \u00e7e\u015fme h\u00f6km\u00fcnde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":134981,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134979"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=134979"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134983,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134979\/revisions\/134983"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/134981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=134979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=134979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=134979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}