{"id":147235,"date":"2025-09-29T15:17:34","date_gmt":"2025-09-29T10:17:34","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=147235"},"modified":"2025-09-29T15:17:34","modified_gmt":"2025-09-29T10:17:34","slug":"derde-derman-osumlikler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=147235","title":{"rendered":"Derde derman \u00f6s\u00fcmlikler"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 D\u00f6wlet medeni\u00fdet merkezini\u0148 D\u00f6wlet muze\u00fdini\u0148 Tebigaty we \u00fclk\u00e4ni \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcminde \u00fdurdumyzda \u00f6s\u00fd\u00e4n aga\u00e7, gyrymsy aga\u00e7 we otjumak \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 birn\u00e4\u00e7esini\u0148 gerbarisi g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r. Olary\u0148 arasynda T\u00fcrkmenistany\u0148 dermanlyk \u00f6s\u00fcmlikleri a\u00fdratyn witrinalarda sergilen\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fdle hem muze\u00fdde halky\u0148 arasynda has gi\u0148den tanal\u00fdan \u00fdandak, y\u015fgyn, \u00e7opantelpek, \u00fcz\u00e4rlik, atgulak, bu\u00fdan, t\u00fcrkmen selmeligi we bo\u00fdbodran \u00fdaly \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 fotosuratlary we gerbarileri hem bar. Bulardan ba\u015fga-da, a\u00fdna gaplary\u0148 i\u00e7inde narpyz, itburun, mekgej\u00f6weni\u0148 gulpagy, k\u00e4kilik oty we derman senagatynda \u00f6nd\u00fcril\u00fd\u00e4n be\u00fdleki \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 guradylan g\u00f6rn\u00fc\u015fleri g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r.<br \/>\nMuze\u00fde gel\u00fd\u00e4n ilde\u015flerimiz hem-de da\u015fary \u00fdurtly myhmanlar dermanlyk \u00f6s\u00fcmlikler bilen i\u00e7gin gyzyklan\u00fdarlar. Olary\u0148 ulanyly\u015fy we \u00e4hmi\u00fdeti bilen gyzyklan\u00fdarlar.<br \/>\nDermanlyk \u00f6s\u00fcmlikleri \u00f6wrenmek babatda ata-babalarymyzy\u0148 asylly d\u00e4plerine sarpa go\u00fd\u00fdan t\u00fcrkmen halkyny\u0148 Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowy\u0148 \u201cT\u00fcrkmenistany\u0148 dermanlyk \u00f6s\u00fcmlikleri\u201d atly k\u00f6p jiltli ylmy-ensiklopedik kitabynda k\u00f6p maglumatlar jemlenendir. \u015eol seb\u00e4pli bu kitap muze\u00fd h\u00fcn\u00e4rmenleri \u00fc\u00e7in \u00fdan kitaby bolup dur\u00fdar.<br \/>\nTebigaty we \u00fclk\u00e4ni \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 sergi zalynda a\u00fdratyn witrinada i\u0148 bir t\u00e4sin, endemik, se\u00fdrek du\u015f gel\u00fd\u00e4n dermanlyk \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 biri \u2013 t\u00fcrkmen selmeligi g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r. Myhmanlar bu \u00f6s\u00fcmligi\u0148 \u00fdanynda has k\u00f6p eglen\u00fd\u00e4rler. Seb\u00e4bi ony tebigatda g\u00f6ren adamlar \u00f6r\u00e4n az. Bu \u00f6s\u00fcmligi\u0148 gerbarisi alym Waleri\u00fd Iwanowi\u00e7 Kuznesow tarapyndan \u00fd\u00f6rite \u00fdasalyp muze\u00fde sowgat berildi we ony muze\u00fdi\u0148 ekspozisi\u00fdasynda \u00f6s\u00fcp duran g\u00f6rn\u00fc\u015finde g\u00f6rkezmegi teklip ber\u00fd\u00e4r.<br \/>\nH\u00e4zirki wagtda t\u00fcrkmen selmeligi \u00fdabany \u00fdagda\u00fdda di\u0148e G\u00fcnbatar K\u00f6petdagda du\u015f gel\u00fd\u00e4r. Ol T\u00fcrkmenistany\u0148 Gyzyl kitabyny\u0148 hemme ne\u015firlerine girizilendir.<br \/>\n1938-nji \u00fdylda G\u00fcnbatar K\u00f6petdagda \u00f6s\u00fcmligi\u0148 t\u00e4ze g\u00f6rn\u00fc\u015fi \u2013 t\u00fcrkmen selmeligini\u0148 tapylmagy ylymda \u00f6zbolu\u015fly a\u00e7y\u015f boldy. T\u00fcrkmen selmeligi iri, k\u00f6p\u00fdyllyk, baldaksyz, it\u00fcz\u00fcmliler ma\u015fgalasyna degi\u015fli endemik \u00f6s\u00fcmlikdir. \u00ddere \u00fdazylyp \u00fdatan uly \u00fdapraklardan ybarat bolan \u00f6s\u00fcmligi\u0148 miwesi sary re\u0148kli bolup, i\u00fdil\u00fd\u00e4n iri i\u00fdmi\u015fi, gawuny\u0148 ysyny \u00fdatlad\u00fdan \u00f6r\u00e4n \u00fdakymly \u00fditi ysy bar. \u0425\u0425 asyry\u0148 30-njy \u00fdyllarynda ot-\u00e7\u00f6p bilen bejer\u00fd\u00e4n tebipler tarapyndan derman \u00f6s\u00fcmligi h\u00f6km\u00fcnde \u201chalom\u201d ady bilen gi\u0148den ulanylan selmelige \u015fol ady\u0148 berilmegi bilen bagly d\u00fcrli maglumatlar bar. Gadymy d\u00f6w\u00fcrlerde \u201chaoma\u201d i\u00e7gisi kuwwatlandyryjy seri\u015fde bolup hyzmat edipdir.<br \/>\nH\u00e4zirki wagtda dermanlyk maksatlary \u00fc\u00e7in selmeligi\u0148 k\u00f6ki, \u00fdapragy we miwesi ulanyl\u00fdar. \u00d6s\u00fcmligi\u0148 himiki d\u00fcz\u00fcmi henize \u00e7enli \u00fdeterlik derejede \u00f6wrenilm\u00e4ndir. Onu\u0148 d\u00fcz\u00fcminde alkaloidler (skopolamin, giossiamin, mandrogarin we be\u00fdlekiler), krahmal, miwesinde 80 m\/g-a \u00e7enli C witamini saklan\u00fdar. Irki d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri selmeligi tapan adama bi\u015fen miwesini i\u00fdmegi, \u00e7igini \u00f6\u00fde getirmegi we bi\u015fenden so\u0148 i\u00fdmegi \u00fda-da \u00fdag\u015fylyk dile\u00fd\u00e4n adamy\u0148a bermegi \u00fcnd\u00e4pdirler.<br \/>\nBu \u00f6s\u00fcmlik barada \u201cT\u00fcrkmenistany\u0148 dermanlyk \u00f6s\u00fcmlikleri\u201d kitabyny\u0148 3-nji jildinde doly maglumat beril\u00fd\u00e4r.<br \/>\n\u00ddurdumyzy\u0148 g\u00f6zel tebigatyny d\u00fc\u00fdpli \u00f6wrenmekde, \u00fda\u015f nesillerimize wagyz etmekde muze\u00fd i\u015fg\u00e4rlerine d\u00f6redip ber\u00fd\u00e4n m\u00fcmkin\u00e7ilikleri \u00fc\u00e7in t\u00fcrkmen halkyny\u0148 Milli Lideri Gahryman Arkadagymyza, hormatly Prezidentimize alky\u015f a\u00fdd\u00fdarys.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">G\u00fcljemal ANNAMYRADOWA,<br \/>\nT\u00fcrkmenistany\u0148 D\u00f6wlet medeni\u00fdet merkezini\u0148 D\u00f6wlet muze\u00fdini\u0148 uly ylmy i\u015fg\u00e4ri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 D\u00f6wlet medeni\u00fdet merkezini\u0148 D\u00f6wlet muze\u00fdini\u0148 Tebigaty we \u00fclk\u00e4ni \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcminde \u00fdurdumyzda \u00f6s\u00fd\u00e4n aga\u00e7, gyrymsy aga\u00e7 we otjumak \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 birn\u00e4\u00e7esini\u0148 gerbarisi g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r. Olary\u0148 arasynda T\u00fcrkmenistany\u0148 dermanlyk \u00f6s\u00fcmlikleri a\u00fdratyn witrinalarda sergilen\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fdle hem muze\u00fdde halky\u0148 arasynda has gi\u0148den tanal\u00fdan \u00fdandak, y\u015fgyn, \u00e7opantelpek, \u00fcz\u00e4rlik, atgulak, bu\u00fdan, t\u00fcrkmen selmeligi we bo\u00fdbodran \u00fdaly \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 fotosuratlary we gerbarileri hem bar. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":147236,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147235"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=147235"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":147237,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147235\/revisions\/147237"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/147236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=147235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=147235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=147235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}