{"id":159190,"date":"2026-02-07T12:35:41","date_gmt":"2026-02-07T07:35:41","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=159190"},"modified":"2026-02-07T12:35:41","modified_gmt":"2026-02-07T07:35:41","slug":"milli-gymmatlyklarymyz-yewropanyn-sungatynda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=159190","title":{"rendered":"Milli gymmatlyklarymyz \u00ddewropany\u0148 sungatynda"},"content":{"rendered":"<p>Halkymyzy\u0148 milli lybaslary \u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcnde gi\u0148den me\u015fhurdyr. Gadymy d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri ga\u00fdtalanmajak g\u00f6zelligi, nepisligi we in\u00e7eligi bilen tapawutlan\u00fdan t\u00fcrkmen milli egin-e\u015fiklerini\u0148 bezeg a\u00fdratynlyklary moda d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 \u00f6zbolu\u015fly b\u00f6legine \u00f6wr\u00fcldi. Munu\u0148 \u00f6zi bizi\u0148 her birimizi\u0148 kalbymyzda watan\u00e7ylyk, milli gymmatlyklarymyza bu\u00fdsan\u00e7 du\u00fdgusyny jo\u015fdur\u00fdar.<br \/>\n\u00c4hli d\u00f6w\u00fcrlerde t\u00fcrkmen milli egin-e\u015fikleri ba\u00fd \u00f6w\u00fc\u015fginli bezeg a\u00fdratynlygy bilen ha\u00fdran galdyryp gelipdir. Syk dokalan matalar, s\u00fcnn\u00e4li \u00fderine \u00fdetirilen ke\u015fdeler, \u00fdagty \u00f6w\u00fc\u015fginli nagy\u015flar di\u0148e bir bu lybaslary ge\u00fdm\u00e4ge h\u00f6wes bildir\u00fd\u00e4n gelin-gyzlary\u0148 d\u00e4l, e\u00fdsem, olary \u00f6z eserlerinde mynasyp suratlandyr\u00fdan nakga\u015flary\u0148 hem \u00fcns\u00fcni \u00e7ekipdir. H\u00e4zirki wagta \u00e7enli gadymy we orta asyr t\u00fcrkmen egin-e\u015fiklerini\u0148 nusgasy doly saklanyp galmandyr. Emma ital\u00fdan Galkyny\u015f d\u00f6wr\u00fcni\u0148 suratke\u015fleri \u00f6z eserlerinde t\u00fcrkmen lybaslaryny mynasyp \u015fekillendiripdirler. Ol eserler d\u00fcrli taryhy d\u00f6w\u00fcrlerde t\u00fcrkmen egin-e\u015fiklerini\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fdurtlarynda \u00e7\u00e4ksiz gymmata e\u00fde bolandygyny tassykla\u00fdar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmen egin-e\u015fikleri doganlar Jentile we Jowanni Bellinileri\u0148 \u00abKeramatly Marky\u0148 Aleksandri\u00fda \u015f\u00e4herind\u00e4ki wagyz-nesihaty\u00bb (1504 \u2014 1507) atly eserinde (\u00fdokardaky surat) mynasyp be\u00fdanyny tap\u00fdar. Ilkiba\u015fda bu eseri doganlary\u0148 ulusy Jentile \u00e7ekip ba\u015fla\u00fdar, so\u0148ra Jowanni dowam ed\u00fd\u00e4r. Aslynda eserde Aleksandri\u00fda \u015f\u00e4heri d\u00e4l-de, e\u00fdsem, Osmanly d\u00f6wletini\u0148 pa\u00fdtagty Stambul \u015fekillendirilipdir. Suratke\u015f Jentile Bellini Wenesi\u00fdany\u0148 il\u00e7ihanasyny\u0148 agzasy bolmak bilen, G\u00fcndogara \u00fdygy-\u00fdygydan sy\u00fdahat edipdir, \u00fderli medeni\u00fdeti we d\u00e4p-dessurlary \u00f6wrenm\u00e4ge uly gyzyklanma bildiripdir. Uly g\u00f6wr\u00fcmli eserde G\u00fcndogar binalaryny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde gi\u0148 me\u00fddan\u00e7a suratlandyryl\u00fdar. Taslamany\u0148 merkezinde tiara me\u0148ze\u015f t\u00fcrkmen ba\u015fgaby bolan topbuly zenan ke\u015fpleri \u00fcns\u00fc\u0148i \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4r. \u015eonu\u0148 bilen birlikde, eseri\u0148 sag b\u00f6leginde \u015fekillendirilen erkek adamlary\u0148 kellesinde be\u00fdik ba\u015fgaby \u2014 h\u00e4zirki wagta \u00e7enli halk arasynda gi\u0148den ge\u00fdil\u00fd\u00e4n \u00abtelpegi\u00bb g\u00f6rmek bol\u00fdar.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-159187 size-large\" src=\"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"696\" height=\"522\" srcset=\"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-300x225.jpg 300w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-768x576.jpg 768w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-600x450.jpg 600w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-80x60.jpg 80w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-160x120.jpg 160w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-265x198.jpg 265w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-696x522.jpg 696w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-1068x801.jpg 1068w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture-560x420.jpg 560w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/iran-huzistan-huzestan-cave-picture.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 696px) 100vw, 696px\" \/><\/p>\n<p>E\u00fdrany\u0148 Huzestan wela\u00fdatynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n ga\u00fda diwaryndaky g\u00fcber\u00e7ek eserde \u015fekillendirilen Parfi\u00fdany\u0148 \u015fasy Mitridat I ba\u015fy telpekli \u015fekili t\u00fcrkmenleri\u0148 gadymy d\u00f6w\u00fcrlerde-de telpek ge\u00fdendiklerini subut ed\u00fd\u00e4r. G\u00fcndogar medeni\u00fdetinden ruhlanan ital\u00fdan suratke\u015fi Jentile Bellini \u00f6z eserleri bilen d\u00f6wr\u00fc\u0148 \u00f6zbolu\u015fly taryh\u00e7ysy hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-159188 size-large\" src=\"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/gentile-and-giovanni-bellini-three-philosophers-1024x871.jpg\" alt=\"\" width=\"696\" height=\"592\" srcset=\"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/gentile-and-giovanni-bellini-three-philosophers-1024x871.jpg 1024w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/gentile-and-giovanni-bellini-three-philosophers-300x255.jpg 300w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/gentile-and-giovanni-bellini-three-philosophers-768x653.jpg 768w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/gentile-and-giovanni-bellini-three-philosophers-600x511.jpg 600w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/gentile-and-giovanni-bellini-three-philosophers-696x592.jpg 696w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/gentile-and-giovanni-bellini-three-philosophers-1068x909.jpg 1068w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/gentile-and-giovanni-bellini-three-philosophers-494x420.jpg 494w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/gentile-and-giovanni-bellini-three-philosophers.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 696px) 100vw, 696px\" \/><\/p>\n<p>Itali\u00fdaly suratke\u015f Jorjonenini\u0148 d\u00f6redijiliginde-de G\u00fcndogar lybaslary ussatlyk bilen \u015fekillendirilipdir. Mu\u0148a onu\u0148 \u00ab\u00dc\u00e7 pelsepe\u00e7i\u00bb (1505 \u2014 1509) atly eserini mysal getirmek bolar. Eserde d\u00fcrli \u00fda\u015fdaky \u00fc\u00e7 adam: eli \u00f6l\u00e7e\u00fdji gurally \u00fdetginjek, orta \u00fda\u015fly adam we astronomik diagrammaly \u00fda\u015fuly bar. Olar ynsan \u00f6mr\u00fcni\u0148 \u00fc\u00e7 esasy tapgyryny, \u00fdagny bilesigeliji \u00fda\u015flygy, gujurly k\u00e4milligi we p\u00e4himli garrylygy a\u0148lad\u00fdarlar. Galyberse-de, olary\u0148 ke\u015fbine adamzat taryhyndaky \u00fc\u00e7 esasy d\u00f6w\u00fcr \u2014 antik, Orta asyrlar we Renessans d\u00f6w\u00fcrleri h\u00f6km\u00fcnde hem garamak bolar. Eger \u00fda\u015fuly adamy\u0148 ke\u015fbinde antik d\u00f6wr\u00fcni\u0148 pelsepe\u00e7isi \u015f\u00f6hlelendiril\u00fd\u00e4n bolsa, orta \u00fda\u015fly adam G\u00fcndogary\u0148 akyldary h\u00f6km\u00fcnde suratlandyr\u00fdar. Olar, g\u00f6\u00fd\u00e4, ge\u00e7mi\u015fi\u0148 wekilleri h\u00f6km\u00fcnde Galkyny\u015fy\u0148 \u00fda\u015f alymyna \u00f6z toplan bilimlerini ge\u00e7ir\u00fd\u00e4rler. Eseri\u0148 gahrymanlaryny\u0148 arasynda uzyn donly we selleli G\u00fcndogar lybasly akyldar \u00fcns\u00fc\u0148i \u00e7ek\u00fd\u00e4r. Ol \u00fda\u015flyk bilen garrylygy\u0148 arasynda \u00fderle\u015fmek bilen, pelsepe, astronomi\u00fda we arifmetika ylymlaryny\u0148 \u00f6smegine G\u00fcndogar akyldarlaryny\u0148 t\u00e4sir \u00fdetirendigini tassykla\u00fdar.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-159189 size-full\" src=\"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/The-Madonna-of-Sasau-Renaissance-artist-Titian-Tiziano-Vecellio.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"520\" srcset=\"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/The-Madonna-of-Sasau-Renaissance-artist-Titian-Tiziano-Vecellio.jpg 1200w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/The-Madonna-of-Sasau-Renaissance-artist-Titian-Tiziano-Vecellio-300x130.jpg 300w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/The-Madonna-of-Sasau-Renaissance-artist-Titian-Tiziano-Vecellio-1024x444.jpg 1024w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/The-Madonna-of-Sasau-Renaissance-artist-Titian-Tiziano-Vecellio-768x333.jpg 768w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/The-Madonna-of-Sasau-Renaissance-artist-Titian-Tiziano-Vecellio-600x260.jpg 600w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/The-Madonna-of-Sasau-Renaissance-artist-Titian-Tiziano-Vecellio-696x302.jpg 696w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/The-Madonna-of-Sasau-Renaissance-artist-Titian-Tiziano-Vecellio-1068x463.jpg 1068w, https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/The-Madonna-of-Sasau-Renaissance-artist-Titian-Tiziano-Vecellio-969x420.jpg 969w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><br \/>\nWenesi\u00fdany\u0148 nakga\u015flyk mekdebini\u0148 g\u00f6rn\u00fckli wekili, sy\u00fdahat\u00e7y we G\u00fcndogary\u0148 medeni\u00fdetini\u0148 hakyky jank\u00f6\u00fderi bolan Tisian We\u00e7ellio hem eserlerinde G\u00fcndogar lybaslaryny \u00fdygy-\u00fdygydan \u015fekillendiripdir. G\u00fcndogara birn\u00e4\u00e7e gezek sy\u00fdahat edip, t\u00fcrk soltanlaryny\u0148 we olary\u0148 ma\u015fgala agzalaryny\u0148 portretlerini \u00e7ekipdir. Ussady\u0148 \u00abSygan madonnasy\u00bb (1511 \u2014 1512) (4-nji surat) atly me\u015fhur eserinde t\u00fcrkmen milli egin-e\u015figini\u0148 wajyp d\u00fcz\u00fcmi g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r. Eser ene temasyna bagy\u015flanypdyr. Onu\u0148 esasy \u00e7eper a\u00fdratynlygy taslamany\u0148 yzky me\u00fdilnamasynda t\u00fcrkmen milli ketenisini\u0148 \u015fekillendirilmegi bolup dur\u00fdar. Olar eserde bezeg b\u00f6legi h\u00f6km\u00fcnde g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r. Hut \u015fular \u00fdaly gyzyl zolakly keteniler Osmanly imperi\u00fdasy d\u00f6wr\u00fcnde t\u00fcrkmenleri\u0148 arasynda gi\u0148den \u00fda\u00fdrapdyr. Taslamada \u00fda\u015fyl \u00fd\u00fcpegi\u0148 d\u00fcrli \u00f6w\u00fc\u015fginlerini\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde dikligine ge\u00e7irilen al-gyzyl zolaklar esere adatdan da\u015fary belentlik, dabaralylyk we ha\u015famlylyk \u00e4he\u0148lerini \u00e7a\u00fd\u00fdar.<br \/>\nJeml\u00e4p a\u00fddylanda, itali\u00fdaly nusgawy nakga\u015flary\u0148 k\u00f6psanly eserlerinde t\u00fcrkmen halkyny\u0148 gadymdan gel\u00fd\u00e4n milli d\u00e4p-dessurlary \u00f6z be\u00fdanyny tapypdyr. Bu bolsa t\u00fcrkmen medeni\u00fdeti bilen ital\u00fdan Renessans d\u00f6wr\u00fcni\u0148 \u00f6zara baglany\u015fygyny a\u00fddy\u0148 a\u00e7yp g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r.<br \/>\nH\u00e4zirki wagtda milli egin-e\u015fikler \u00fdurdumyzy\u0148 ykdysady \u00f6zgeri\u015flerini\u0148 wajyp pudagyny emele getir\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen milli dokma\u00e7ylygy ga\u00fdtalanmajak sungat eseri h\u00f6km\u00fcnde tutu\u015f d\u00fcn\u00fd\u00e4de ykrar edildi. Bulary\u0148 \u00e4hlisini\u0148 g\u00f6zba\u015fynda Gahryman Arkadagymyzy\u0148 hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzy\u0148 halkymyzy\u0148 k\u00f6pasyrlyk milli medeni mirasymyzy gorap saklamak hem-de geljekki nesillere \u00fdetirmek ugrunda alyp bar\u00fdan \u00fdokary \u00e4hmi\u00fdetli i\u015fleri dur\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Selim RASULOW, \u017eurnalist.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Halkymyzy\u0148 milli lybaslary \u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcnde gi\u0148den me\u015fhurdyr. Gadymy d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri ga\u00fdtalanmajak g\u00f6zelligi, nepisligi we in\u00e7eligi bilen tapawutlan\u00fdan t\u00fcrkmen milli egin-e\u015fiklerini\u0148 bezeg a\u00fdratynlyklary moda d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 \u00f6zbolu\u015fly b\u00f6legine \u00f6wr\u00fcldi. Munu\u0148 \u00f6zi bizi\u0148 her birimizi\u0148 kalbymyzda watan\u00e7ylyk, milli gymmatlyklarymyza bu\u00fdsan\u00e7 du\u00fdgusyny jo\u015fdur\u00fdar. \u00c4hli d\u00f6w\u00fcrlerde t\u00fcrkmen milli egin-e\u015fikleri ba\u00fd \u00f6w\u00fc\u015fginli bezeg a\u00fdratynlygy bilen ha\u00fdran galdyryp gelipdir. Syk dokalan matalar, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":159186,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/159190"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=159190"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/159190\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":159191,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/159190\/revisions\/159191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/159186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=159190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=159190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=159190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}