{"id":162100,"date":"2026-03-13T17:16:08","date_gmt":"2026-03-13T12:16:08","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=162100"},"modified":"2026-03-13T17:16:08","modified_gmt":"2026-03-13T12:16:08","slug":"emeli-an-taze-dowrun-gapysyny-acyar-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=162100","title":{"rendered":"Emeli a\u0148 t\u00e4ze d\u00f6wr\u00fc\u0148 gapysyny a\u00e7\u00fdar"},"content":{"rendered":"<p>H\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4de tehnologi\u00fdany\u0148 \u00f6smegi bilen lukman\u00e7ylyk ylmy hem d\u00fc\u00fdpli \u00f6\u0148egidi\u015flikleri ba\u015fdan ge\u00e7ir\u00fd\u00e4r. Bu \u00f6\u0148egidi\u015flikleri\u0148 \u00f6zeninde bolsa adam a\u0148yny\u0148 i\u0148 k\u00e4mil \u00f6n\u00fcmi bolan emeli a\u0148 dur\u00fdar. E\u00fdsem, emeli a\u0148 (EA) lukman\u00e7ylykda n\u00e4hili \u00f6zgeri\u015flikleri amala a\u015fyr\u00fdar we onu\u0148 anykla\u00fdy\u015f hem-de bejeri\u015f i\u015flerind\u00e4ki \u00e4hmi\u00fdeti n\u00e4meden ybarat?<br \/>\nKeseli n\u00e4\u00e7e ir we takyk anyklasa\u0148, ony bejermek \u015fon\u00e7a-da a\u0148sat bol\u00fdar. Emeli a\u0148 algoritmleri millionlar\u00e7a rentgen suratlaryny, KT we MRT seljermelerini sanlyja sekunty\u0148 i\u00e7inde seljerip bil\u00fd\u00e4r. Ylmy barlaglar emeli a\u0148y\u0148 rak \u00f6\u00fdj\u00fcklerini \u00fda-da \u00fd\u00fcrek-damar kesellerini\u0148 ilkinji alamatlaryny anyklamakda has takyk netijeleri berip bil\u00fd\u00e4ndigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Mysal \u00fc\u00e7in, EA \u00f6\u00fdken rentgeninde lukmany\u0148 g\u00f6z\u00fcnden sypan \u00f6r\u00e4n ki\u00e7i \u00fc\u00fdtge\u015fmeleri sa\u00fdgaryp, howply keseli\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almaga k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4r.<br \/>\nEmeli a\u0148 \u201cumumy bejeri\u015f\u201d usulyndan \u201c\u015fahsy bejeri\u015f\u201d (Personalized Medicine) usulyna ge\u00e7m\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. N\u00e4ho\u015fy\u0148 genetiki maglumatlaryny we kesel taryhyny seljer\u00fd\u00e4n \u201cakylly\u201d programmalar, \u015fol adam \u00fc\u00e7in i\u0148 netijeli dermany we onu\u0148 mukdaryny hasaplap \u00e7ykar\u00fdar.<br \/>\nMundan ba\u015fga-da, t\u00e4ze dermanlary\u0148 o\u00fdlanyp tapylmagynda EA uly rol o\u00fdna\u00fdar. Ozallar bir dermany\u0148 synaglardan ge\u00e7ip, ulanyly\u015fa girmegi \u00fc\u00e7in 10-15 \u00fdyl gerek bol\u00fdardy. Emeli a\u0148 molekulalary\u0148 \u00f6zara t\u00e4sirini wirtual gur\u015fawda modelle\u015fdirip, bu m\u00f6hleti birn\u00e4\u00e7e a\u00fda \u00e7enli gysgaltmaga k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4r.<br \/>\nH\u00e4zirki wagtda emeli a\u0148 bilen enjamla\u015fdyrylan robotlar hirurglary\u0148 i\u0148 \u00fdakyn k\u00f6mek\u00e7isine \u00f6wr\u00fcldi. Robotlar i\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly operasi\u00fdalary mikroskopi\u00fda derejesind\u00e4ki \u00fdokary takyklyk bilen amala a\u015fyrmaga \u015fert d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Emma emeli a\u0148 lukmany\u0148 ornuny tutmak \u00fc\u00e7in d\u00e4l-de, e\u00fdsem, onu\u0148 i\u015fini has-da k\u00e4mille\u015fdirmek \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenendir. Emeli a\u0148y\u0148 we lukman\u00e7ylyk bilimini\u0148 birle\u015fmegi saglygy gora\u00fdy\u015f ulgamynda t\u00e4ze belentliklere \u00fdetm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik berer.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Hydyr A\u00fdnazarow, Myrat Garry\u00fdew adyndaky T\u00fcrkmenistany\u0148 D\u00f6wlet lukman\u00e7ylyk uniwersitetini\u0148 terapewtik stomatologi\u00fda kafedrasyny\u0148 m\u00fcdiri, lukman\u00e7ylyk ylymlaryny\u0148 kandidaty.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4de tehnologi\u00fdany\u0148 \u00f6smegi bilen lukman\u00e7ylyk ylmy hem d\u00fc\u00fdpli \u00f6\u0148egidi\u015flikleri ba\u015fdan ge\u00e7ir\u00fd\u00e4r. Bu \u00f6\u0148egidi\u015flikleri\u0148 \u00f6zeninde bolsa adam a\u0148yny\u0148 i\u0148 k\u00e4mil \u00f6n\u00fcmi bolan emeli a\u0148 dur\u00fdar. E\u00fdsem, emeli a\u0148 (EA) lukman\u00e7ylykda n\u00e4hili \u00f6zgeri\u015flikleri amala a\u015fyr\u00fdar we onu\u0148 anykla\u00fdy\u015f hem-de bejeri\u015f i\u015flerind\u00e4ki \u00e4hmi\u00fdeti n\u00e4meden ybarat? Keseli n\u00e4\u00e7e ir we takyk anyklasa\u0148, ony bejermek \u015fon\u00e7a-da a\u0148sat bol\u00fdar. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":157603,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[299],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162100"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=162100"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162100\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":162101,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162100\/revisions\/162101"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/157603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=162100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=162100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=162100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}