{"id":163278,"date":"2026-04-01T16:21:20","date_gmt":"2026-04-01T11:21:20","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=163278"},"modified":"2026-04-01T16:21:20","modified_gmt":"2026-04-01T11:21:20","slug":"yalnyzlyk-duygusynyn-saglyga-tasiri-alymlaryn-taze-barlaglary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=163278","title":{"rendered":"\u00ddal\u0148yzlyk du\u00fdgusyny\u0148 saglyga t\u00e4siri: Alymlary\u0148 t\u00e4ze barlaglary"},"content":{"rendered":"<p>Alymlary\u0148 t\u00e4ze barlaglaryna g\u00f6r\u00e4, adamy\u0148 t\u00f6wereginde adamlary\u0148 sany d\u00e4l-de, \u00f6z\u00fcni n\u00e4hili du\u00fd\u00fdandygy saglyk \u00fdagda\u00fdyna has g\u00fc\u00fd\u00e7li t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. Sub\u00fdektiw \u00fdal\u0148yzlyk du\u00fdgusy \u00fd\u00fcrek we \u00f6\u00fdken kesellerini\u0148, hatda wagtyndan \u00f6\u0148 \u00f6lmegi\u0148 esasy seb\u00e4plerini\u0148 biri h\u00f6km\u00fcnde kesgitlenildi.<br \/>\nKornell uniwersitetini\u0148 alymlary tarapyndan ge\u00e7irilen we &#8220;JAMA Network Open&#8221; \u017eurnalynda \u00e7ap edilen barlag &#8220;sosial asimmetri\u00fda&#8221; di\u00fdlip atlandyryl\u00fdan \u00fdagda\u00fdy \u00fd\u00fcze \u00e7ykardy. Bu \u00fdagda\u00fd adamy\u0148 hakyky sosial gatna\u015fyklary bilen onu\u0148 i\u00e7ki \u00fdal\u0148yzlyk du\u00fdgusyny\u0148 arasyndaky tapawudy a\u0148lad\u00fdar. Barlaglary\u0148 g\u00f6rkezi\u015fi \u00fdaly, k\u00f6p\u00e7\u00fclik i\u00e7inde bolup, \u00f6z\u00fcni \u00fdal\u0148yz du\u00fd\u00fdan adamlar i\u0148 uly t\u00f6wekgel\u00e7ilik toparyna degi\u015flidir.<br \/>\nBarlagy\u0148 awtory, professor Entoni Ony\u0148 a\u00fdtmagyna g\u00f6r\u00e4, di\u0148e bir tany\u015flary\u0148 sanyny k\u00f6peltmek bilen \u00fdal\u0148yzlyk meselesini \u00e7\u00f6z\u00fcp bolma\u00fdar. Iki adam me\u0148ze\u015f \u015fertlerde \u00fda\u015fap bilse-de, olary\u0148 bu \u00fdagda\u00fdy kabul edi\u015fi saglygyna d\u00fcrli\u00e7e t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. Mysal \u00fc\u00e7in, sosial ta\u00fddan \u00e7etle\u015fdirilen (az gatna\u015fykly), emma mu\u0148a garamazdan \u00f6z\u00fcni \u00fdal\u0148yz du\u00fdma\u00fdan &#8220;sosial durnukly&#8221; adamlary\u0148 saglygynda hi\u00e7 hili uly t\u00f6wekgel\u00e7ilik \u00fd\u00fcze \u00e7ykarylmady.<br \/>\nT\u00f6wekgel\u00e7ilik toparyndaky adamlar (\u00f6z\u00fcni \u00fdal\u0148yz du\u00fd\u00fdanlar), esasan, \u00fd\u00fcrek-damar we dowamly \u00f6\u00fdken kesellerine has \u00fdygy sezewar bol\u00fdarlar. Mundan ba\u015fga-da, &#8220;Nature Communications Psychology&#8221; \u017eurnalyndaky barlag hroniki \u00fdal\u0148yzlygy\u0148 adamy psihologik ta\u00fddan has hem \u00e7etle\u015fdir\u00fd\u00e4ndigini, t\u00e4ze gatna\u015fyklary &#8220;howp&#8221; h\u00f6km\u00fcnde kabul etm\u00e4ge mejbur ed\u00fd\u00e4ndigini subut etdi.<br \/>\nB\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 Saglygy Gorayi\u015f Guramasyny\u0148 (BSGG) maglumatyna g\u00f6r\u00e4, d\u00fcn\u00fd\u00e4 ilatyny\u0148 16 g\u00f6terimi \u00fdal\u0148yzlykdan ejir \u00e7ek\u00fd\u00e4r. Lukmanlara edil\u00fd\u00e4n her b\u00e4\u015finji \u00fd\u00fcz tutmany\u0148 asyl seb\u00e4bi kliniki d\u00e4l-de, e\u00fdsem sosial \u00fdal\u0148yzlyk \u00fda-da maddy kyn\u00e7ylyklar bilen baglany\u015fyklydyr.<br \/>\nBu mesel\u00e4ni \u00e7\u00f6zmek \u00fc\u00e7in Be\u00fdik Britani\u00fda \u00fdaly \u00fdurtlar e\u00fd\u00fd\u00e4m &#8220;sosial derman \u00fdazmak&#8221; (social prescribing) usulyny ulan\u00fdarlar. Lukmanlar dermanlary\u0148 \u00fderine hassalary me\u00fdletin\u00e7ilik i\u015flerine, bagban\u00e7ylyk \u00fda-da gezelen\u00e7 toparlaryna ugrad\u00fdarlar. 2026-njy \u00fdyly\u0148 martyndan ba\u015flap, BSGG bu tejrib\u00e4ni be\u00fdleki \u00fdurtlarda hem orna\u015fdyrmak \u00fc\u00e7in \u00fd\u00f6rite merkez d\u00f6reder. Alymlary\u0148 pikiri\u00e7e, \u00fdal\u0148yzlyga gar\u015fy g\u00f6re\u015f di\u0148e bir adamlary birle\u015fdirmek d\u00e4l, e\u00fdsem olary\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 bolan gara\u00fd\u015fyny \u00fc\u00fdtgetmekden ybaratdyr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alymlary\u0148 t\u00e4ze barlaglaryna g\u00f6r\u00e4, adamy\u0148 t\u00f6wereginde adamlary\u0148 sany d\u00e4l-de, \u00f6z\u00fcni n\u00e4hili du\u00fd\u00fdandygy saglyk \u00fdagda\u00fdyna has g\u00fc\u00fd\u00e7li t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. Sub\u00fdektiw \u00fdal\u0148yzlyk du\u00fdgusy \u00fd\u00fcrek we \u00f6\u00fdken kesellerini\u0148, hatda wagtyndan \u00f6\u0148 \u00f6lmegi\u0148 esasy seb\u00e4plerini\u0148 biri h\u00f6km\u00fcnde kesgitlenildi. Kornell uniwersitetini\u0148 alymlary tarapyndan ge\u00e7irilen we &#8220;JAMA Network Open&#8221; \u017eurnalynda \u00e7ap edilen barlag &#8220;sosial asimmetri\u00fda&#8221; di\u00fdlip atlandyryl\u00fdan \u00fdagda\u00fdy \u00fd\u00fcze \u00e7ykardy. Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":163275,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163278"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=163278"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":163279,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163278\/revisions\/163279"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/163275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=163278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=163278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=163278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}