{"id":20676,"date":"2019-03-23T19:04:22","date_gmt":"2019-03-23T14:04:22","guid":{"rendered":"http:\/\/zamanturkmenistan.com\/?p=20676"},"modified":"2024-07-10T12:07:12","modified_gmt":"2024-07-10T07:07:12","slug":"pi-sany-barada","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=20676","title":{"rendered":"Pi sa\u00adny ba\u00adra\u00adda"},"content":{"rendered":"\r\n<p>Is\u00adlen\u00addik t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi onu\u0148 dia\u00admet\u00adri\u00adne b\u00f6\u00adle\u00adni\u0148\u00adde, ne\u00adti\u00adje\u00adsi 3,14 \u00e7yk\u00ad\u00fdar. As\u00adlyn\u00adda, bu san t\u00fc\u00adke\u00adnik\u00adsiz \u00fdag\u00adda\u00fd\u00adda uzap gid\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu \u00fc\u00fdt\u00adge\u00ad\u015fik sa\u00adny il\u00adkin\u00adji bo\u00adlup ki\u00admi\u0148 anyk\u00adlan\u00addy\u00adgy bel\u00adli d\u00e4l. Em\u00adma ol ir\u00adki wagt\u00adlar\u00addan b\u00e4\u00adri ma\u00adte\u00adma\u00adtik\u00adle\u00adre m\u00e4\u00adlim bo\u00adlup\u00addyr. Her \u00fdy\u00adly\u0148 mart a\u00fdy\u00adny\u0148, \u00fdag\u00adny 3-nji a\u00fdy\u0148 14-ine B\u00fc\u00adtin\u00add\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 Pi g\u00fc\u00adni bel\u00adle\u00adnil\u00ad\u00fd\u00e4r. Pi har\u00adpy grek elip\u00adbi\u00ad\u00fdi\u00adni\u0148 16-njy har\u00adpy\u00addyr (\u03c0). Pi sa\u00adny\u00adny\u0148 6 tril\u00adlio\u00adnyn\u00adjy, 8 tril\u00adlio\u00adnyn\u00adjy, 9 tril\u00adlio\u00adnyn\u00adjy we 10 tril\u00adlio\u00adnyn\u00adjy san\u00adla\u00adry 5. <br \/>Pi g\u00fc\u00adni il\u00adkin\u00adji ge\u00adzek 1998-nji \u00fdyl\u00adda San-Fran\u00adsis\u00adko\u00adda\u00adky \u201cExplo\u00adra\u00adto\u00adri\u00adum\u201d mu\u00adze\u00ad\u00fdin\u00adde me\u015f\u00adhur fi\u00adzik Ler\u00adri \u015eow ta\u00adra\u00adpyn\u00addan bel\u00adle\u00adnil\u00ad\u00fd\u00e4r.<br \/>Bu sa\u00adny\u0148 mi\u00adla\u00addy\u00addan ozal XX asyr\u00adda anyk\u00adla\u00adnan\u00addy\u00adgy \u00e7ak\u00adla\u00adnyl\u00ad\u00fdar. H\u00e4\u00adzir\u00adki wagt\u00adda Pi sa\u00adny\u00adny\u0148 so\u0148\u00adky bas\u00adgan\u00ad\u00e7ak\u00adla\u00adry\u00adny su\u00adper\u00adkomp\u00ad\u00fdu\u00adter\u00adle\u00adri\u0148 k\u00f6\u00adme\u00adgi bi\u00adlen bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e g\u00fcn\u00adl\u00e4p do\u00adwam ed\u00ad\u00fd\u00e4n ha\u00adsap\u00adla\u00adma\u00adla\u00adry\u0148 ne\u00adtij\u00adesin\u00adde ha\u00adsap\u00adla\u00ad\u00fdar\u00adlar. Is\u00adlen\u00addik t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi iki es\u00adse ulalt\u00adsa\u0148, onu\u0148 dia\u00admet\u00adri hem iki es\u00adse ulal\u00ad\u00fdar, \u00fc\u00e7 es\u00adse ulalt\u00adsa\u0148, \u00fc\u00e7 es\u00adse ulal\u00ad\u00fdar. Ba\u015f\u00adga\u00ad\u00e7a a\u00fd\u00addy\u00adlan\u00adda, t\u00f6\u00adwe\u00adrek bi\u00adlen dia\u00admet\u00adri\u0148 gat\u00adna\u00ad\u015fy\u00adgy onu\u0148 ulu\u00adly\u00adgy\u00adna g\u00f6\u00adr\u00e4 \u00fc\u00fdt\u00adge\u00adme\u00ad\u00fd\u00e4r. <br \/>Wa\u00adwil\u00adon d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde Pi sa\u00adny\u00adny, has dog\u00adru\u00adsy, t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi dia\u00admet\u00adre b\u00f6\u00adle\u00adni\u00admiz\u00add\u00e4\u00adki sa\u00adny 3 \u00fda-da 3,125 di\u00ad\u00fdip alyp\u00addyr\u00adlar. M\u00fc\u00ads\u00fcr\u00adli\u00adler bol\u00adsa, 3,1604 di\u00ad\u00fdip alyp\u00addyr\u00adlar. Ge\u00adre\u00addot onu\u0148 ba\u00adha\u00adsy\u00adny 3,58 di\u00ad\u00fdip kes\u00adgit\u00adl\u00e4p\u00addir. Grek ma\u00adte\u00adma\u00adti\u00adgi Ar\u00adhi\u00admed bol\u00adsa, 3,1408 \u00fda-da 3,1428 ara\u00adsyn\u00adda\u00addy\u00adgy\u00adny \u00e7ak\u00adlap\u00addyr. Hy\u00adta\u00fd\u00adly we grek ma\u00adte\u00adma\u00adtik\u00adler Pi sa\u00adny\u00adny 3,162 di\u00ad\u00fdip kes\u00adgit\u00adl\u00e4p\u00addir\u00adler. 1436-njy \u00fdyl\u00adda sa\u00admar\u00adkant\u00adly me\u015f\u00adhur ma\u00adte\u00adma\u00adtik Gi\u00ad\u00fda\u00ads al-Din Jam\u00ad\u015fid ibn Ma\u00adsud al-Ka\u00ad\u015fi <br \/>\u201cRi\u00adsa\u00adle\u00adtul fi Ma\u00adhi\u00adful Dai\u00adre\u201d at\u00adly ese\u00adrin\u00adde <br \/>Pi sa\u00adny\u00adny\u0148 16 bel\u00adgi\u00adsi\u00adni ha\u00adsap\u00adlap\u00addyr: 3,1415926535898732. Ol so\u0148\u00adky ha\u00adsap\u00adla\u00adma\u00adla\u00adra \u00f6r\u00e4n go\u00adla\u00fd bo\u00adlup\u00addyr. \u015eon\u00addan iki asyr ge\u00e7\u00ad\u00fd\u00e4n\u00ad\u00e7\u00e4 bu ugur\u00adda t\u00e4\u00adze a\u00e7y\u015f edil\u00adm\u00e4n\u00addir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Ady XVIII asyrda beril\u00fd\u00e4r<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>O\u0148a 1737-nji \u00fdyl\u00adda grek elip\u00adbi\u00ad\u00fdi\u00adni\u0148 16-njy har\u00adpy\u00adny\u0148 ady be\u00adril\u00ad\u00fd\u00e4r. \u015eon\u00addan so\u0148\u00adra alym\u00adlar bu \u00fc\u00fdt\u00adgew\u00adsiz sa\u00adny\u0148 anyk n\u00e4\u00ad\u00e7e\u00addi\u00adgi ba\u00adra\u00adda has k\u00f6p gy\u00adzyk\u00adla\u00adnyp\u00addyr\u00adlar. Ha\u00adsap\u00adla\u00ad\u00fdy\u015f ma\u00ad\u015fyn\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 pe\u00fd\u00adda bol\u00adma\u00adgy bi\u00adlen Pi sa\u00adny\u00adny\u0148 has k\u00f6p bas\u00adgan\u00ad\u00e7a\u00adgy anyk\u00adla\u00adnyp\u00addyr. Alym\u00adlar il\u00adki bu sa\u00adny\u0148 so\u0148\u00adky bel\u00adgi\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 bel\u00adli bir ter\u00adtip bi\u00adlen yzy\u00adgi\u00adder\u00adli ga\u00fd\u00adta\u00adla\u00adnyp do\u00adwam et\u00adjek\u00addi\u00adgi\u00adni \u00e7ak\u00adlap\u00addyr\u00adlar. Em\u00adma bu be\u00fd\u00adle bol\u00adman\u00addyr.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>T\u00e4\u00adze re\u00adkord<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Go\u00adla\u00fd\u00adda \u201cGo\u00adog\u00adle\u201d kom\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda\u00adsyn\u00adda i\u015f\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4n \u00fda\u00adpo\u00adni\u00ad\u00fda\u00adly Em\u00adma Ha\u00adru\u00adka Iwao \u201cbu\u00adlut\u201d ha\u00adsap\u00adla\u00adma hyz\u00adma\u00adty ar\u00adka\u00adly Pi sa\u00adny\u00adny\u0148 31 tril\u00adli\u00adon belgisini ha\u00adsap\u00adla\u00adma\u00adgy ba\u00ad\u015far\u00addy. Mu\u00adnu\u0148 \u00fc\u00e7in 170 te\u00adre\u00adba\u00ad\u00fdt \u00fdat ge\u00adrek bo\u00adlup\u00addyr. Iwao bu i\u015fi 25 eme\u00adli ma\u00ad\u015fyn\u00addan pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyp, 121 g\u00fcn\u00adde ta\u00admam\u00adlap\u00addyr. Ol re\u00adkor\u00addy\u00adny do\u00adwam et\u00addir\u00admek is\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4n\u00addi\u00adgi\u00adni a\u00fdd\u00ad\u00fdar. Pe\u00adter Tru\u00adba de\u00adgi\u015f\u00adli 24,6 tril\u00adli\u00adon bas\u00adgan\u00ad\u00e7ak\u00adly ha\u00adsap\u00adla\u00adma mun\u00addan ozal\u00adky re\u00adkord bo\u00adlup, ol 2016-njy \u00fdyl\u00adda go\u00fd\u00adlup\u00addyr.<br \/>Ma\u00adte\u00adma\u00adti\u00adka\u00adda, geo\u00admet\u00adri\u00ad\u00fda\u00adda, fi\u00adzi\u00adka\u00adda we in\u00ad\u017ee\u00adner\u00ad\u00e7i\u00adli\u00adgi\u0148 d\u00fcr\u00adli ugur\u00adla\u00adryn\u00adda gi\u0148\u00adden pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyl\u00ad\u00fdan Pi sa\u00adny 3,14 \u00fda-da 22\/7 g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fin\u00adde gys\u00adga\u00ad\u00e7a alyn\u00ad\u00fdar. Bel\u00adli ma\u00adte\u00adma\u00adtik Je\u00fdms Grim Pi sa\u00adny\u00adny\u0148 di\u00ad\u0148e 39 bel\u00adgi\u00adsi\u00adni\u0148 kos\u00admo\u00adsy\u0148 adam\u00adza\u00adda m\u00e4\u00adlim bo\u00adlan \u00e7\u00e4\u00adgi\u00adni \u00f6l\u00ad\u00e7e\u00admek \u00fc\u00e7in \u00fde\u00adter\u00adlik\u00addi\u00adgi\u00adni bel\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4r. Ast\u00adro\u00adnom\u00adlar be\u00fd\u00adle\u00adki pla\u00adne\u00adta\u00adla\u00adra ha\u00fd\u00adsy\u00addyr bir en\u00adjam u\u00e7u\u00adry\u00adlan\u00adda \u00fda-da me\u00adte\u00ador\u00adla\u00adry\u0148 he\u00adre\u00adke\u00adti yzar\u00adla\u00adnan\u00adda, bu sa\u00adny\u0148 15 bel\u00adgi\u00adsin\u00adden pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyp, ta\u00adkyk ne\u00adti\u00adje alyn\u00ad\u00fdan\u00addy\u00adgy\u00adny a\u00fd\u00add\u00ad\u00fdarlar.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Is\u00adlen\u00addik t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi onu\u0148 dia\u00admet\u00adri\u00adne b\u00f6\u00adle\u00adni\u0148\u00adde, ne\u00adti\u00adje\u00adsi 3,14 \u00e7yk\u00ad\u00fdar. As\u00adlyn\u00adda, bu san t\u00fc\u00adke\u00adnik\u00adsiz \u00fdag\u00adda\u00fd\u00adda uzap gid\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu \u00fc\u00fdt\u00adge\u00ad\u015fik sa\u00adny il\u00adkin\u00adji bo\u00adlup ki\u00admi\u0148 anyk\u00adlan\u00addy\u00adgy bel\u00adli d\u00e4l. Em\u00adma ol ir\u00adki wagt\u00adlar\u00addan b\u00e4\u00adri ma\u00adte\u00adma\u00adtik\u00adle\u00adre m\u00e4\u00adlim bo\u00adlup\u00addyr. Her \u00fdy\u00adly\u0148 mart a\u00fdy\u00adny\u0148, \u00fdag\u00adny 3-nji a\u00fdy\u0148 14-ine B\u00fc\u00adtin\u00add\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 Pi g\u00fc\u00adni bel\u00adle\u00adnil\u00ad\u00fd\u00e4r. Pi har\u00adpy grek elip\u00adbi\u00ad\u00fdi\u00adni\u0148 16-njy har\u00adpy\u00addyr (\u03c0). Pi sa\u00adny\u00adny\u0148 6 tril\u00adlio\u00adnyn\u00adjy, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20677,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7181],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20676"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20676"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":111852,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20676\/revisions\/111852"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}