{"id":21005,"date":"2019-04-07T17:54:13","date_gmt":"2019-04-07T12:54:13","guid":{"rendered":"http:\/\/zamanturkmenistan.com\/?p=21005"},"modified":"2024-02-14T10:55:33","modified_gmt":"2024-02-14T05:55:33","slug":"dertlere-derman-eser","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=21005","title":{"rendered":"Dert\u00adle\u00adre der\u00adman eser"},"content":{"rendered":"\r\n<p>Adam\u00adza\u00addy\u0148 mad\u00addy we ru\u00adhy ba\u00fdlygyny\u0148 eg\u00adsil\u00admez ha\u00adzy\u00adna\u00adsy\u00adna \u00f6w\u00adr\u00fc\u00adlen, m\u00fc\u0148\u00ad\u00fdyl\u00adlyk\u00adla\u00adry\u0148 do\u00adwa\u00admyn\u00adda ke\u00adma\u00adla ge\u00adlen ylym\u00addyr me\u00adde\u00adni gym\u00admat\u00adlyk\u00adla\u00adry\u00admyz hem\u00adme\u00adle\u00adri\u0148 \u00fcn\u00ads\u00fc\u00adni \u00f6z\u00fc\u00adne \u00e7ek\u00ad\u00fd\u00e4r. Hor\u00admat\u00adly Pre\u00adzi\u00adden\u00adti\u00admi\u00adzi\u0148 ta\u00fd\u00adsyz ta\u00adgal\u00adla\u00adla\u00adry ne\u00adti\u00adje\u00adsin\u00adde, mi\u00adra\u00adsy\u00admyz gi\u0148\u00adden \u00f6w\u00adre\u00adni\u00adl\u00fd\u00ad\u00e4r. \u015eo\u00adla\u00adry\u0148 bi\u00adri-de or\u00adta asyr\u00adlar\u00adda \u00fda\u00ad\u015fap ge\u00ad\u00e7en ze\u00adhin\u00adli t\u00fcrk\u00admen alym luk\u00adma\u00adny Je\u00adla\u00adled\u00addin Hy\u00addyr ibn Aly Hat\u00adtap\u00addyr. XIV asyr\u00adda Ha\u00adjy Pa\u00ad\u015fa la\u00adka\u00admy bi\u00adlen ta\u00adnalan Je\u00adla\u00adled\u00addin Hy\u00addyr bi\u00adli\u00admi\u00adni art\u00addyr\u00admak ni\u00ad\u00fde\u00adti bi\u00adlen, M\u00fc\u00ads\u00fcr\u00adde Mu\u00adham\u00admet ibn Mah\u00admyt Ek\u00adme\u00adled\u00addin Ba\u00adber\u00adti\u00adden so\u00adpu\u00ad\u00e7y\u00adlyk\u00addyr ke\u00adlam, tef\u00adsir\u00addir te\u00adbip\u00ad\u00e7i\u00adlik ugur\u00adla\u00adryn\u00addan sa\u00adpak alyp\u00addyr. Akyl\u00addar he\u00adkim Je\u00adla\u00adled\u00addin Hy\u00addyr d\u00f6\u00adre\u00adden eser\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 ag\u00adla\u00adba\u00adsy\u00adny arap di\u00adlin\u00adde \u00fda\u00adzyp\u00addyr. Onu\u0148 \u201dKi\u00adta\u00adbut-tag\u00adlym\u201d (T\u00e4\u00adlim \u2013 ter\u00adbi\u00ad\u00fde ha\u00adkyn\u00adda ki\u00adtap), \u201dKi\u00adta\u00adbul-fe\u00adri\u00adde\u201d (Edep ha\u00adkyn\u00adda ki\u00adtap), \u201dKi\u00adta\u00adbus-sa\u00adga\u00adda\u201d (Bag\u00adty\u00ad\u00fdar\u00adlyk ki\u00adta\u00adby) \u00fda\u00adly gym\u00admat\u00adly ki\u00adtap\u00adla\u00adry okuw gol\u00adlan\u00adma\u00adsy h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde med\u00adre\u00adse\u00adler\u00adde pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adny\u00adlyp\u00addyr.<br \/>Je\u00adla\u00adled\u00addin Hy\u00addyr M\u00fc\u00ads\u00fcr\u00adde h\u00f6\u00adk\u00fcm\u00addar\u00adlyk eden t\u00fcrk\u00admen sol\u00adta\u00adny Se\u00fd\u00adfed\u00addin Man\u00adsur Ka\u00adla\u00adwu\u00adny\u0148 esas\u00adlan\u00addy\u00adran \u201dDa\u00adrut\u00adtyb\u00adby\u00ad\u00fde\u201d (\u015ey\u00adpa \u00f6\u00fdi) at\u00adly has\u00adsa\u00adha\u00adna\u00adsyn\u00adda ba\u015f he\u00adkim bo\u00adlup i\u015f\u00adl\u00e4p\u00addir. Ol g\u00f6z, d\u00f6\u00adw\u00fck \u2013 \u00fden\u00adjik, i\u00e7 ke\u00adsel\u00adle\u00adri\u00adni hi\u00adrur\u00adgi\u00fda ar\u00adka\u00adly be\u00adjer\u00admek\u00adde il\u00adkin\u00adji\u00adle\u00adri\u0148 bi\u00adri bo\u00adlup\u00addyr. Onu\u0148 tek\u00adli\u00adbi bi\u00adlen \u00fdo\u00adkan\u00e7 we \u00fdo\u00adkan\u00e7\u00ad d\u00e4l keselli has\u00adsa\u00adlar a\u00fd\u00adry-a\u00fd\u00adry otag\u00adlar\u00addyr b\u00f6\u00adl\u00fcm\u00adler\u00adde \u00fder\u00adle\u015f\u00addi\u00adri\u00adlip\u00addir. Bu bol\u00adsa, \u00fdo\u00adkan\u00e7 ke\u00adsel\u00adle\u00adri\u0148 ilat ara\u00adsyn\u00adda k\u00f6p\u00ad\u00e7\u00fc\u00adlik\u00adle\u00ad\u00fdin \u00fda\u00fd\u00adra\u00admaz\u00adly\u00adgy\u00adny\u0148 \u00f6\u0148\u00fc\u00adni alyp\u00addyr.<br \/>Je\u00adla\u00adled\u00addin Hy\u00addy\u00adry\u0148 bi\u00adze mi\u00adras gal\u00addy\u00adran i\u0148 aja\u00ad\u00fdyp i\u015f\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 bi\u00adri-de \u201dDert\u00adle\u00adre der\u00adman\u201c at\u00adly ese\u00adri\u00addir. Luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adlyk ba\u00adra\u00adda\u00adky \u00e7e\u015f\u00adme\u00adler\u00ade we alym\u00adla\u00adry\u00ad\u0148 yl\u00admy ga\u00adra\u00ad\u00fdy\u015f\u00adla\u00adry\u00adna sal\u00adgy\u00adla\u00adny\u00adlyp \u00fda\u00adzy\u00adlan bu d\u00fc\u00fdp\u00adli i\u015f d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adly\u00adgyn\u00adda hem gym\u00admat\u00adly\u00ad bolup, dert\u00adle\u00adri anyk\u00adla\u00admak\u00adda, du\u015f gel\u00ad\u00fd\u00e4n me\u0148\u00adze\u015f ala\u00admat\u00adla\u00adry ta\u00adpa\u00adwut\u00adlan\u00addyr\u00admak\u00adda, ola\u00adry ne\u00adti\u00adje\u00adli be\u00adjer\u00admek\u00adde h\u00e4\u00adzir\u00adki d\u00f6w\u00adr\u00fc\u0148 luk\u00adman\u00adla\u00adry \u00fc\u00e7in hem pe\u00fd\u00adda\u00adly gol\u00adlan\u00adma\u00addyr.<br \/>Keselleri anyk\u00adla\u00admak\u00adda, ola\u00adry be\u00adjer\u00admek\u00adde \u00f6z i\u015f tej\u00adri\u00adbe\u00adle\u00adri\u00addir g\u00f6\u00adzeg\u00ad\u00e7i\u00adlik\u00adle\u00adri ar\u00adka\u00adly su\u00adbut eden, d\u00f6w\u00adr\u00fc\u00adni\u0148 yl\u00admy a\u00e7y\u015f\u00adla\u00adryn\u00addan ba\u015f \u00e7y\u00adka\u00adryp, \u00f6m\u00adr\u00fc\u00adni luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adlyk\u00addyr yl\u00adma ba\u00adgy\u015f\u00adlan bu me\u015f\u00adhur luk\u00adman \u00fdaz\u00adgy\u00adsyn\u00adda \u015fe\u00fd\u00adle di\u00fd\u00ad\u00fd\u00e4r: \u201dHas\u00adsa adam\u00adlar\u00adda \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00ad\u00fdan ala\u00admat\u00adlar\u00addyr ke\u00adsel\u00adle\u00adre gar\u00ad\u015fy ula\u00adnyl\u00ad\u00fdan d\u00e4\u00adri-der\u00adman\u00adla\u00adry be\u00ad\u00fdan et\u00addim. Her ha\u00ad\u00e7an bir \u00fder\u00adde us\u00adsat luk\u00adman bol\u00adma\u00addyk ha\u00adla\u00adtyn\u00adda, en\u00ad\u015fal\u00adla, bu ki\u00adta\u00adba g\u00f6\u00adr\u00e4, dert\u00adli\u00adler pe\u00fd\u00adda ta\u00adpar di\u00ad\u00fden umyt bi\u00adlen ese\u00adre \u201dMun\u00adta\u00adha\u00adby \u015fy\u00adfa\u201d (Dert\u00adle\u00adre der\u00adman) di\u00ad\u00fden at ber\u00addim. Mun\u00adda d\u00e4\u00adri-der\u00adman\u00adlar ke\u00adsel\u00adle\u00adre g\u00f6\u00adr\u00e4 g\u00f6r\u00adke\u00adzi\u00adlen\u00addir. Eger ola\u00adry dog\u00adry ulan\u00adma\u00adgy ba\u00ad\u015far\u00adsa\u00adlar, adam\u00adlar pe\u00fd\u00adda ta\u00adpar\u00adlar. Pe\u00fd\u00adda ta\u00adpan\u00adlar bol\u00adsa, men bi\u00ad\u00e7\u00e4\u00adr\u00e4 do\u00adga-di\u00adleg et\u00adme\u00adgi unut\u00adma\u00adsyn\u00adlar\u201d. <br \/>Je\u00adla\u00adled\u00addin Hy\u00addyr ke\u00adsel\u00adle\u00adri anyk\u00adla\u00admak\u00adda, be\u00adjer\u00admek\u00adde, \u00f6\u0148\u00fc\u00adni al\u00admak\u00adda top\u00adlan tej\u00adri\u00adbe\u00adle\u00adri\u00adni ymyk\u00adly \u00f6z\u00adle\u015f\u00addi\u00adrip\u00addir, me\u00adse\u00adl\u00e4 te\u00adbip\u00ad\u00e7i\u00adlik nuk\u00adda\u00fd\u00adna\u00adza\u00adryn\u00addan \u00e7e\u00adme\u00adle\u00ad\u015fip\u00addir, \u00f6z\u00fc\u00adni\u0148 sy\u00adnag-tej\u00adri\u00adbe i\u015f\u00adle\u00adri bi\u00adlen \u00fcs\u00adt\u00fc\u00adni \u00fde\u00adti\u00adrip\u00addir. Ki\u00adtap\u00adda 200 t\u00f6\u00adwe\u00adre\u00adgi ke\u00adse\u00adli\u0148 d\u00f6\u00adre\u00ad\u00fdi\u015f se\u00adb\u00e4p\u00adle\u00adri, ala\u00admat\u00adla\u00adry, ola\u00adry mel\u00adhem\u00addir em\u00adler bi\u00adlen be\u00adjer\u00adme\u00adgi\u0148 \u00fdol\u00adla\u00adry sal\u00adgy be\u00adri\u00adl\u00fd\u00e4r. Olar\u00addan al\u00adma, ga\u00adwun, gar\u00adpyz, \u00fcz\u00fcm, nar, sa\u00adrym\u00adsak, ys\u00adma\u00adnak, be\u00fdi, ki\u015f\u00admi\u015f, at\u00adgu\u00adlak, no\u00fd\u00adba, k\u00e4\u00addi, bur\u00e7, k\u00e4\u00ad\u015fir, in\u00adjir, hoz, \u015fe\u00adker\u00ad\u00e7i\u0148\u00adrik, s\u00fc\u00fdt\u00adle\u0148\u00ad\u0148i\u00e7, ar\u00adpa\u00adba\u00addy\u00ad\u00fdan, d\u00fc\u00ad\u00fde\u00adda\u00adban, \u00fc\u00adz\u00e4r\u00adlik, \u015fu\u00adgun\u00addyr, hy\u00ad\u00fdar, \u00e7o\u00adpan\u00adtel\u00adpek, to\u00adpa\u00adlak, de\u00admir\u00adti\u00adken, b\u00f6\u00adw\u00fcrs\u00adlen, so\u00adgan, an\u00addyz, kyrk\u00adbo\u00adgun, ar\u00adpa, it\u00fc\u00adz\u00fcm, y\u015f\u00adgyn \u00fda\u00adly mi\u00adwe\u00adler\u00addir \u00f6s\u00fcm\u00adlik\u00adle\u00adri\u0148, ot\u00adla\u00adry\u0148 ag\u00adla\u00adba\u00adsy g\u00fc\u00adne\u015f\u00adli \u00fcl\u00adk\u00e4\u00admiz\u00adde du\u015f ge\u00adl\u00fd\u00ad\u00e4r.<br \/>Te\u00adbip\u00ad\u00e7i\u00adli\u00adgi\u0148 \u00f6z d\u00f6w\u00adr\u00fcn\u00adde ga\u00adza\u00adnan gym\u00admat\u00adlyk\u00adla\u00adry, tej\u00adri\u00adbe\u00adle\u00adri hak\u00adda mag\u00adlu\u00admat be\u00adril\u00ad\u00fd\u00e4n bu aja\u00ad\u00fdyp ki\u00adtap\u00adda ke\u00adsel\u00adle\u00adri be\u00adjer\u00admek\u00adde gi\u0148\u00adden ula\u00adnyl\u00ad\u00fdan der\u00adman\u00adlar\u00addyr em\u00adler, ola\u00adry\u0148 \u00fda\u00adsa\u00adly\u00ad\u015fy, ula\u00adny\u00adly\u00ad\u015fy, der\u00adman\u00adlyk h\u00e4\u00adsi\u00ad\u00fdet\u00adle\u00adri, ada\u00admy\u0148 sag\u00adly\u00adgy\u00adna ed\u00ad\u00fd\u00e4n t\u00e4\u00adsir\u00adle\u00adri, sag\u00addyn adam\u00adla\u00adry\u0148 sag\u00adly\u00adgy\u00adny ber\u00adkit\u00admek\u00adde, ke\u00adsel\u00adle\u00adri\u0148 \u00f6\u0148\u00fc\u00adni al\u00admak\u00adda sag\u00addyn dur\u00admu\u015f \u00fd\u00f6\u00adrel\u00adge\u00adsi, dog\u00adry i\u00fd\u00admit\u00adlen\u00adme\u00adgi\u0148 \u00e4h\u00admi\u00ad\u00fde\u00adti ba\u00adra\u00adda a\u00fd\u00addyl\u00ad\u00fdar. \u015ee\u00fd\u00adle hem ki\u00adtap\u00adda kel\u00adla\u00adgy\u00adry, g\u00f6\u00adza\u00adgy\u00adry, gu\u00adla\u00adga\u00adgy\u00adry, di\u00ad\u015fa\u00adgy\u00adry, a\u015f\u00adga\u00adzan\u00addyr bo\u00adkur\u00addak\u00adda \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00ad\u00fdan agy\u00adry\u00adlar, d\u00fc\u00admew, so\u00adwuk\u00adla\u00adma, dem\u00adgys\u00adma, gy\u00adza\u00admyk \u00fda\u00adly dert\u00adler\u00adden sap\u00adlan\u00adma\u00adgy\u0148 hem \u00fdol\u00adla\u00adry sal\u00adgy be\u00adril\u00ad\u00fd\u00e4r. D\u00e4\u00adri-der\u00adman\u00adlar be\u00ad\u00fdan edi\u00adlen\u00adde bol\u00adsa, \u201dbu sy\u00adnag edil\u00addi, tej\u00adri\u00adbe\u00adden ge\u00e7iril\u00addi\u201c di\u00fdil\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu bol\u00adsa, yl\u00admy\u2013bar\u00adlag\u00adla\u00adry\u0148 ne\u00adti\u00adje\u00adsin\u00adde tas\u00adsyklanan yg\u00adty\u00adbar\u00adly mag\u00adlu\u00admat\u00adla\u00adry a\u00fdan ed\u00fd\u00e4r.<br \/>H\u00e4\u00adzir\u00adki d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adde ke\u00adsel\u00adle\u00adri anyk\u00adla\u00admak, ola\u00adry\u0148 \u00f6\u0148\u00fc\u00adni al\u00admak, be\u00adjer\u00admek \u00fda\u00adly gym\u00admat\u00adly mas\u00adla\u00adhat\u00adla\u00adry\u00ad bilen bu aja\u00ad\u00fdyp ki\u00adtap luk\u00adman\u00adlar\u00addyr alym\u00adlar, or\u00adta, \u00fdo\u00adka\u00adry luk\u00adman\u00ad\u00e7y\u00adlyk mek\u00addep\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 ta\u00adlyp\u00adla\u00adry\u00addyr oky\u00adjylar k\u00f6p\u00ad\u00e7\u00fc\u00adli\u00adgi \u00fc\u00e7in eg\u00adsil\u00admez \u00e7e\u015f\u00adme\u00addir.<br \/>T\u00fcrk\u00adme\u00adnis\u00adtany\u0148 Ylym\u00adlar Aka\u00adde\u00admi\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny\u0148 Mag\u00adtym\u00adgu\u00adly adyn\u00adda\u00adky Dil, ede\u00adbi\u00ad\u00fdat we mil\u00adli gol\u00ad\u00fdaz\u00adma\u00adlar ins\u00adti\u00adtu\u00adty ta\u00adra\u00adpyn\u00addan ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adla\u00adnan bu gym\u00admat\u00adly ki\u00adtap mil\u00adli Li\u00adde\u00adri\u00admi\u00adzi\u0148 ho\u00adwan\u00addar\u00adlyk et\u00adme\u00adgin\u00adde il\u00adkin\u00adji ge\u00adzek ne\u00ad\u015fir edi\u00adl\u00addi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>A\u00fd\u00adje\u00admal Ber\u00addi\u00admy\u00adra\u00addo\u00adwa,<br \/>Hal\u00adka\u00adra yn\u00adsan\u00adper\u00adwer ylym\u00adla\u00adry we \u00f6s\u00fc\u015f <br \/>uni\u00adwer\u00adsi\u00adte\u00adti\u00adni\u0148 mu\u00adgal\u00adly\u00admy.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Adam\u00adza\u00addy\u0148 mad\u00addy we ru\u00adhy ba\u00fdlygyny\u0148 eg\u00adsil\u00admez ha\u00adzy\u00adna\u00adsy\u00adna \u00f6w\u00adr\u00fc\u00adlen, m\u00fc\u0148\u00ad\u00fdyl\u00adlyk\u00adla\u00adry\u0148 do\u00adwa\u00admyn\u00adda ke\u00adma\u00adla ge\u00adlen ylym\u00addyr me\u00adde\u00adni gym\u00admat\u00adlyk\u00adla\u00adry\u00admyz hem\u00adme\u00adle\u00adri\u0148 \u00fcn\u00ads\u00fc\u00adni \u00f6z\u00fc\u00adne \u00e7ek\u00ad\u00fd\u00e4r. Hor\u00admat\u00adly Pre\u00adzi\u00adden\u00adti\u00admi\u00adzi\u0148 ta\u00fd\u00adsyz ta\u00adgal\u00adla\u00adla\u00adry ne\u00adti\u00adje\u00adsin\u00adde, mi\u00adra\u00adsy\u00admyz gi\u0148\u00adden \u00f6w\u00adre\u00adni\u00adl\u00fd\u00ad\u00e4r. \u015eo\u00adla\u00adry\u0148 bi\u00adri-de or\u00adta asyr\u00adlar\u00adda \u00fda\u00ad\u015fap ge\u00ad\u00e7en ze\u00adhin\u00adli t\u00fcrk\u00admen alym luk\u00adma\u00adny Je\u00adla\u00adled\u00addin Hy\u00addyr ibn Aly Hat\u00adtap\u00addyr. XIV asyr\u00adda Ha\u00adjy Pa\u00ad\u015fa la\u00adka\u00admy bi\u00adlen ta\u00adnalan Je\u00adla\u00adled\u00addin Hy\u00addyr bi\u00adli\u00admi\u00adni art\u00addyr\u00admak ni\u00ad\u00fde\u00adti bi\u00adlen, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21006,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7181],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21005"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21005"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21005\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99727,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21005\/revisions\/99727"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}