{"id":26217,"date":"2019-11-26T09:25:24","date_gmt":"2019-11-26T04:25:24","guid":{"rendered":"http:\/\/zamanturkmenistan.com\/?p=26217"},"modified":"2019-11-26T09:25:26","modified_gmt":"2019-11-26T04:25:26","slug":"ilkinji-demir-yol-hacan-peyda-bolduka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=26217","title":{"rendered":"Il\u00adkin\u00adji demir \u00fdol ha\u00ad\u00e7an pe\u00fd\u00adda bol\u00addu\u00adka?!"},"content":{"rendered":"<p>Bir \u00fda-da bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e lo\u00adko\u00admo\u00adti\u00adwi\u0148 he\u00adre\u00adke\u00adte ge\u00adtir\u00ad\u00fd\u00e4n, de\u00admir \u00fdol\u00adda he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n ulag\u00adla\u00adr \u00fd\u00fck we \u00fdo\u00adlag\u00ad\u00e7y gat\u00adnat\u00admak mak\u00adsa\u00addy bi\u00adlen bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e \u00fdyl\u00addan b\u00e4\u00adri pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyl\u00ad\u00fdar. Ula\u00adgy\u0148 bu g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fi k\u00f6p muk\u00addar\u00adda\u00adky \u00fd\u00fc\u00adki uzak ara\u00adly\u00adga amat\u00adly ba\u00adha\u00addan da\u00ad\u015fa\u00adma\u00adga m\u00fcm\u00adkin\u00ad\u00e7i\u00adlik ber\u00ad\u00fd\u00e4r. E\u00fd\u00adsem, il\u00adkin\u00adji de\u00admir \u00fdol ulag\u00adla\u00adry ha\u00ad\u00e7an pe\u00fd\u00adda bol\u00addu\u00adka?!<\/p>\n<p>De\u00admir \u00fdo\u00adlu\u0148 \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00adde he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n il\u00adkin\u00adji ulag\u00adlar k\u00f6\u00adm\u00fcr we de\u00admir mag\u00adda\u00adny \u00fda\u00adly, \u00fde\u00adras\u00adty ba\u00fd\u00adlyk\u00adla\u00adry \u00e7y\u00adkar\u00admak we da\u00ad\u015fa\u00admak mak\u00adsa\u00addy bi\u00adlen d\u00f6\u00adre\u00addi\u00adlip\u00addir. Bu mak\u00adsat bi\u00adlen il\u00adkin\u00adji de\u00admir \u00fdol 1797-nji \u00fdyl\u00adda Ang\u00adli\u00ad\u00fda\u00adda gu\u00adrul\u00ad\u00fdar. Onu\u0148 \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00adde he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n ara\u00adba\u00adla\u00adry bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e at \u00e7ek\u00ad\u00fd\u00e4n eken. 1804-nji \u00fdyl\u00adda ang\u00adli\u00ad\u00fda\u00adly Ri\u00ad\u00e7ard Tre\u00adwit\u00adhik at\u00adly in\u00ad\u017ee\u00adner 10 ton\u00adna \u00fd\u00fc\u00adkli we 70 \u00fdo\u00adlag\u00ad\u00e7y\u00adly, bug\u00adly ma\u00ad\u015fy\u00adny\u0148 \u00e7ek\u00ad\u00fd\u00e4n ara\u00adba\u00adla\u00adry bi\u00adlen 16 km \u00fdol ge\u00e7\u00ad\u00fd\u00e4r. Uel\u00adsi\u0148 Kar\u00addif \u015f\u00e4\u00adhe\u00adrin\u00add\u00e4\u00adki bu gat\u00adnaw 5 sa\u00adgat\u00adda ta\u00admam\u00adlan\u00ad\u00fdar. De\u00admir \u00fdol ula\u00adgy \u00fdol\u00adda bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e ge\u00adzek bo\u00adzul\u00ad\u00fdar. \u015ee\u00fd\u00adle\u00adlik\u00adde, ma\u00ad\u015fy\u00adny\u0148 g\u00fc\u00fd\u00adji bi\u00adlen he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n il\u00adkin\u00adji de\u00admir \u00fdol ulag\u00ady pe\u00fd\u00adda bol\u00ad\u00fdar. Mu\u00ad\u0148a ga\u00adra\u00admaz\u00addan, at\u00adlar so\u0148\u00adky \u00fdyl\u00adlar\u00adda hem de\u00admir \u00fdo\u00adlu\u0148 \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00adde he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n ara\u00adba\u00adla\u00adry \u00e7ek\u00admek \u00fc\u00e7in pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adny\u00adlyp\u00addyr. 1825-nji \u00fdy\u00adly\u0148 27-nji sent\u00ad\u00fdab\u00adryn\u00adda bol\u00adsa, Jorj Ste\u00adfen\u00adson at\u00adly ang\u00adli\u00ad\u00fda\u00adly in\u00ad\u017ee\u00adner Be\u00ad\u00fdik Bri\u00adta\u00adni\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 Dar\u00adling\u00adton hem-de Sto\u00adkon (Sto\u00adkon on Tis) \u015f\u00e4\u00adher\u00adle\u00adri\u00adni\u0148 ara\u00adsyn\u00adda yzy\u00adgi\u00adder\u00adli de\u00admir \u00fdol gat\u00adna\u00adwy\u00adny \u00fdo\u00adla go\u00fd\u00ad\u00fdar. Bu se\u00adne de\u00admir \u00fdo\u00adlu\u0148 esas\u00adlan\u00addy\u00adry\u00adlan g\u00fc\u00adni ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar. B\u00e4\u015f \u00fdyl\u00addan so\u0148\u00adra Ste\u00adfen\u00adson sa\u00adgat\u00adda 24 km tiz\u00adlik bi\u00adlen he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n \u201cRocket\u201d at\u00adly t\u00e4\u00adze ula\u00adgy Li\u00adwer\u00adpul-Man\u00ad\u00e7es\u00adter ara\u00adly\u00adgyn\u00adda (50 km) i\u015fe gi\u00adriz\u00ad\u00fd\u00e4r. Bu gat\u00adnaw il\u00adkin\u00adji \u015f\u00e4\u00adhe\u00adra\u00adra de\u00admir \u00fdol gat\u00adna\u00adwy ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar. Onu\u0148 i\u0148 \u00fdo\u00adka\u00adry tiz\u00adli\u00adgi 48 km\/sa\u00adgat bo\u00adlup\u00addyr. Bu tiz\u00adlik \u015fol d\u00f6\u00adw\u00fcr\u00adler \u00f6r\u00e4n \u00fdo\u00adka\u00adry ha\u00adsap\u00adla\u00adnyp\u00addyr. \u015eon\u00addan ba\u00adry-\u00fdo\u00adgy 10 \u00fdyl ge\u00ad\u00e7en\u00adden so\u0148\u00adra Ang\u00adli\u00ad\u00fda\u00adda\u00adky de\u00admir \u00fdol\u00adla\u00adry\u0148 uzyn\u00adly\u00adgy iki m\u00fc\u0148 ki\u00adlo\u00admet\u00adre \u00fde\u00adtip\u00addir. 1831-nji \u00fdyl\u00adda AB\u015e-da, 1832-nji \u00fdyl\u00adda Fran\u00adsi\u00ad\u00fda\u00adda, 1835-nji \u00fdyl\u00adda Bel\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adda we Ger\u00adma\u00adni\u00ad\u00fda\u00adda, 1837-nji \u00fdyl\u00adda Rus\u00adsi\u00ad\u00fda\u00adda, 1839-njy \u00fdyl\u00adda Gol\u00adlan\u00addi\u00ad\u00fda\u00adda we 1848-nji \u00fdyl\u00adda Is\u00adpa\u00adni\u00ad\u00fda\u00adda il\u00adkin\u00adji de\u00admir \u00fdol gat\u00adnaw\u00adla\u00adry \u00fdo\u00adla go\u00ad\u00fdul\u00ad\u00fdar. Elekt\u00adrik ener\u00adgi\u00ad\u00fda\u00adsy bi\u00adlen i\u015f\u00adle\u00ad\u00fd\u00e4n il\u00adkin\u00adji lo\u00adko\u00admo\u00adtiw\u00adler bol\u00adsa 1879-njy \u00fdyl\u00adda Ber\u00adlin\u00adde sy\u00adnag mak\u00adsa\u00addy bi\u00adlen gu\u00adrul\u00ad\u00fdar. \u015eon\u00addan so\u0148\u00adra \u015f\u00e4\u00adhe\u00adri\u00ad\u00e7i gat\u00adnaw \u00fc\u00e7in tram\u00adwa\u00fd\u00adlar gur\u00adlup ba\u015f\u00adlan\u00ad\u00fdar. H\u00e4\u00adzir\u00adki wagt\u00adda ula\u00adnyl\u00ad\u00fdan \u00fdo\u00adka\u00adry tiz\u00adlik\u00adli de\u00admir \u00fdol ulag\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 tiz\u00adli\u00adgi sa\u00adga\u00adtda 250 ki\u00adlo\u00admetr\u00adden \u00fdo\u00adka\u00adry bo\u00adlup, has \u00fdo\u00adka\u00adry tiz\u00adlik\u00adli\u00adle\u00adri sa\u00adgat\u00adda 300 ki\u00adlo\u00admet\u00adr \u00fdol ge\u00e7\u00ad\u00fd\u00e4r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir \u00fda-da bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e lo\u00adko\u00admo\u00adti\u00adwi\u0148 he\u00adre\u00adke\u00adte ge\u00adtir\u00ad\u00fd\u00e4n, de\u00admir \u00fdol\u00adda he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n ulag\u00adla\u00adr \u00fd\u00fck we \u00fdo\u00adlag\u00ad\u00e7y gat\u00adnat\u00admak mak\u00adsa\u00addy bi\u00adlen bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e \u00fdyl\u00addan b\u00e4\u00adri pe\u00fd\u00adda\u00adla\u00adnyl\u00ad\u00fdar. Ula\u00adgy\u0148 bu g\u00f6r\u00adn\u00fc\u00ad\u015fi k\u00f6p muk\u00addar\u00adda\u00adky \u00fd\u00fc\u00adki uzak ara\u00adly\u00adga amat\u00adly ba\u00adha\u00addan da\u00ad\u015fa\u00adma\u00adga m\u00fcm\u00adkin\u00ad\u00e7i\u00adlik ber\u00ad\u00fd\u00e4r. E\u00fd\u00adsem, il\u00adkin\u00adji de\u00admir \u00fdol ulag\u00adla\u00adry ha\u00ad\u00e7an pe\u00fd\u00adda bol\u00addu\u00adka?! De\u00admir \u00fdo\u00adlu\u0148 \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00adde he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4n il\u00adkin\u00adji ulag\u00adlar k\u00f6\u00adm\u00fcr we de\u00admir mag\u00adda\u00adny \u00fda\u00adly, \u00fde\u00adras\u00adty [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26219,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26217"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26217\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}