{"id":39377,"date":"2021-02-20T17:17:04","date_gmt":"2021-02-20T12:17:04","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=39377"},"modified":"2021-02-20T17:18:56","modified_gmt":"2021-02-20T12:18:56","slug":"21-nji-fewral-halkara-ene-dili-guni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=39377","title":{"rendered":"21-nji fewral \u2013 Halkara ene dili g\u00fcni"},"content":{"rendered":"<p>Dil durmu\u015fda adamlary\u0148 parahat\u00e7ylykly \u00fda\u015famagyny, biri-birleri bilen d\u00fc\u015f\u00fcni\u015fip bilmeklerini \u00fcpj\u00fcn etmek \u00fc\u00e7in zerurdyr. Diller durnukly \u00f6s\u00fc\u015fe we global \u015fertleri\u0148 arasyndaky sazla\u015fykly gatna\u015fyklara tarap \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 strategiki hereketlendirijileri\u0148 biri bolup hyzmat et\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4de 6000 t\u00f6weregi dil bar we olary\u0148 43 g\u00f6teriminde geple\u00fd\u00e4nleri\u0148 sany barha azal\u00fdar. Bilim we jemgy\u00fdet\u00e7ilik ulgamynda di\u0148e m\u00fc\u0148den gowrak dil m\u00f6h\u00fcm orny e\u00fdele\u00fd\u00e4r. Sanly tehnologi\u00fdalar ulgamynda bolsa \u00fd\u00fcze gola\u00fd dil ulanyl\u00fdar. D\u00fcn\u00fd\u00e4de her iki hepde-de bir dil \u00fdit\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Ene dilini\u0148 \u00fda\u00fdramagyny \u00f6\u0148e s\u00fcrmek \u00fc\u00e7in alnyp baryl\u00fdan i\u015fler di\u0148e bir lingwistik d\u00fcrl\u00fcligi we k\u00f6p dilligi \u00f6sd\u00fcrmekden ybarat bolman, e\u00fdsem d\u00fcn\u00fd\u00e4d\u00e4ki medeni d\u00e4p-dessurlary\u0148 \u00e4hmi\u00fdetine d\u00fc\u015f\u00fcnmek hem-de jemgy\u00fdet\u00e7ilik durmu\u015fymyzda gi\u0148den \u00fda\u00fdratmakda \u00f6r\u00e4n wajyp hasaplanyl\u00fdar. Jemgy\u00fdeti\u0148 d\u00fcrli dilde geple\u00fd\u00e4ndigine we \u015fo\u0148a g\u00f6r\u00e4-de medeni k\u00f6pd\u00fcrliligini\u0148 bardygyna garamazdan, \u00f6z ene dilini hem-de \u015fonu\u0148 esasynda medeni\u00fdetini, d\u00e4p-dessurlaryny sakla\u00fdar.<\/p>\n<p>\u00c4hli milletler \u00fc\u00e7in bilimi \u00f6sd\u00fcrmek we bilimli jemgy\u00fdeti d\u00f6retmek \u00ddUNESKO-ny\u0148 i\u015finde \u00f6\u0148d\u00e4ki hatarda dur\u00fdar. 1999-njy \u00fdyly\u0148 17-nji no\u00fdabrynda ge\u00e7irilen \u00ddUNESKO-ny\u0148 Ba\u015f konferensi\u00fdasynda Halkara ene dili g\u00fcn\u00fcni (International Mother Language Day) bellemek baradaky karara gelindi. Bu halkara g\u00fcni dil we medeni k\u00f6pd\u00fcrl\u00fcligi \u00f6sd\u00fcrmek maksady bilen 2000-nji \u00fdyldan b\u00e4ri her \u00fdyl 21-nji fewralda bellenilip ge\u00e7il\u00fd\u00e4r. Halkara guramalar k\u00f6p dilliligi we lingwistik d\u00fcrl\u00fcligi, \u015fol sanda \u00fditip bar\u00fdan dilleri dilleri gorap saklamaga goldaw ber\u00fd\u00e4r. Bu goldawy\u0148 \u00e7\u00e4ginde Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 Ba\u015f Assamble\u00fdasy 2007-nji \u00fdyly\u0148 16-njy ma\u00fdynda Bilim, Ylym we medeni gurama bolan \u00ddUNESKO-ny\u0148 Ba\u015f konferensi\u00fdasynda, 2005-nji \u00fdyly\u0148 20-nji okt\u00fdabryndaky 33-nji mejlisinde kabul eden kararyna la\u00fdyklykda, 2008-nji \u00fdyl \u201cHalkara diller \u00fdyly\u201d di\u00fdlip yglan edildi we durmu\u015fa ge\u00e7irmekde esasy edara h\u00f6km\u00fcnde \u00ddUNESKO bellendi. Bu ba\u015flangy\u00e7 di\u0148e bir ene dil bilen baglan\u015fykly meseleleri \u00fdokarlandyrmak bilen \u00e7\u00e4klenm\u00e4n, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 d\u00fcrli k\u00fcnjeklerinde k\u00f6p dilli bolmak sy\u00fdasatyny durmu\u015fa ge\u00e7irmek isle\u00fd\u00e4n d\u00f6wletler bilen hyzmatda\u015flygy saklamaga g\u00f6n\u00fckdirlendir. Diller ruhy, medeni mirasymyzy maddy we maddy d\u00e4l g\u00f6rn\u00fc\u015flerinde gorap saklamak we \u00f6sd\u00fcrmek \u00fc\u00e7in i\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li guraldyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Gun\u00e7a <\/strong><strong>HAMEDOWA<\/strong><strong>, <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Da\u015fary i\u015fler ministrligini\u0148 Halkara gatna\u015fyklary<\/strong><strong> institutyny\u0148 <\/strong><strong>talyby.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dil durmu\u015fda adamlary\u0148 parahat\u00e7ylykly \u00fda\u015famagyny, biri-birleri bilen d\u00fc\u015f\u00fcni\u015fip bilmeklerini \u00fcpj\u00fcn etmek \u00fc\u00e7in zerurdyr. Diller durnukly \u00f6s\u00fc\u015fe we global \u015fertleri\u0148 arasyndaky sazla\u015fykly gatna\u015fyklara tarap \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 strategiki hereketlendirijileri\u0148 biri bolup hyzmat et\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4de 6000 t\u00f6weregi dil bar we olary\u0148 43 g\u00f6teriminde geple\u00fd\u00e4nleri\u0148 sany barha azal\u00fdar. Bilim we jemgy\u00fdet\u00e7ilik ulgamynda di\u0148e m\u00fc\u0148den gowrak dil m\u00f6h\u00fcm orny [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":35386,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39377"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39377"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39377\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/35386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}