{"id":50828,"date":"2021-11-08T16:01:14","date_gmt":"2021-11-08T11:01:14","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=50828"},"modified":"2021-11-08T16:01:14","modified_gmt":"2021-11-08T11:01:14","slug":"pompei-arheologlary-yene-de-gen-galdyrdy-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=50828","title":{"rendered":"Pompei arheologlary \u00fdene-de ge\u0148 galdyrdy"},"content":{"rendered":"<p>Gadymy Rimi\u0148 Pompei \u015f\u00e4herini\u0148 eteginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u00fda\u00fdlada aga\u00e7dan \u00fdasalan sekiler, k\u00fc\u00fdzeler we sandyklar saklanyp galan gadymy otagy\u0148 \u00fcst\u00fcnden bardylar. Alymlary\u0148 pikiri\u00e7e, bu otagda bir wagtlar i\u015f\u00e7iler \u00fda\u015fapdyr. Arheologlar ol \u00fderde \u00e7agalara degi\u015fli zatlary hem tapdylar. Sandykdan tapylan zatlar bolsa, at esbaplaryna degi\u015fli bolup \u00e7ykdy. \u00dderi gelende a\u00fdtsak, ozal \u015fu etrapdan \u00fc\u00e7 aty\u0148 we arabasyny\u0148 galyndylary tapylyp, h\u00fcn\u00e4rmenleri\u0148 a\u00fdtmagyna g\u00f6r\u00e4, olar d\u00fcrli dabaralarda, begleri\u0148 to\u00fd-dabaralarynda ulanylypdyr.<\/p>\n<p>\u015ee\u00fdle hem aga\u00e7 sekileri\u0148 a\u015fagyndan i\u015f\u00e7ileri\u0148 ulanan keramiki k\u00fc\u00fdzeleri we \u015fahsy zatlary tapyldy. Mundan ba\u015fga-da, ki\u00e7ijik otagy\u0148 \u00fdokarsynda di\u0148e ki\u00e7ijik penjire bolup, hatda diwar bezeglerini\u0148-de \u00fdokdugy hem belli boldy. Otagda uly bolmadyk bir ma\u015fgalany\u0148 \u00fda\u015fan bolmagy-da ahmal. Barlag ge\u00e7irijiler bu dary\u015fganlygy\u0148 ha\u00fdran galandyklaryny bellediler. Tapylan otag bary-\u00fdogy 16 ined\u00f6rd\u00fcl metr bolup, miladyny\u0148 79-njy \u00fdylynda wulkany\u0148 atylmagy netijesinde emele gelen adatdan da\u015fary \u015fertleri seb\u00e4pli t\u00e4zeden abatlanyp bilner.<\/p>\n<p>\u00ddatlap ge\u00e7sek arheologlar Pompei \u015f\u00e4herini ilkinji gezek 1592-nji \u00fdylda \u00fd\u00fcze \u00e7ykarypdyrlar. Wulkan atylandan 100 \u00fdyl so\u0148 Pompe\u00fdini\u0148 ady \u00fdazylan da\u015f\u00fdazgy \u00fd\u00fcze \u00e7ykaryl\u00fdar. Tapylan mahaly bu \u00e7\u00e4kleri\u0148 tanymal serkerde we sy\u00fdasat\u00e7y Pompei Be\u00fdigi\u0148 m\u00fclk\u00fcne degi\u015fli bolmagyny\u0148 m\u00fcmkindigi baradaky \u00e7aklamalar \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00fcl\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u015ee\u00fdlelikde, Rim sungatyny\u0148 \u00fdadyg\u00e4rliklerini abatla\u00fdjylary\u0148 tagallasy bilen Pompeid\u00e4ki \u00fderler ikinji \u00f6mr\u00fcne e\u00fde bol\u00fdarlar. Abatla\u00fdy\u015f i\u015fleri \u00ddewropa gaznasyny\u0148 hasabyna mali\u00fdele\u015fdiril\u00fd\u00e4n \u201cUly Pompei\u201d taslamasyny\u0148 \u00e7\u00e4klerinde amala a\u015fyryl\u00fdar. Taryhy maglumatlardan belli bol\u015funa g\u00f6r\u00e4, bu \u015f\u00e4her miladyny\u0148 79-njy \u00fdylyny\u0148 24-nji awgustynda tutu\u015flygyna di\u00fden \u00fdaly Wezuwi\u00fda wulkanyny\u0148 astynda gal\u00fdar. Miladydan 6 asyr \u00f6\u0148 esaslandyrylan, Itali\u00fdany\u0148 \u00e7\u00e4klerind\u00e4ki gadymy \u015f\u00e4her Pompeini\u0148 galyndylary h\u00e4zirki wagtda \u00ddUNESKO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 mirasyny\u0148 sanawyna gir\u00fd\u00e4r. 1748-nji \u00fdylda ba\u015flan gazuw-agtary\u015f i\u015fleri h\u00e4zirki g\u00fcnlere \u00e7enli dowam edip, \u015f\u00e4heri\u0148 syrlaryny\u0148 80 g\u00f6terime gola\u00fdyny\u0148 \u00fcsti a\u00e7yldy.<\/p>\n<p>H\u00e4zirki wagtda Itali\u00fdany\u0148 we \u00ddewropa Bilele\u015figini\u0148 gadymy Pompei \u015f\u00e4herini ga\u00fdtadan dikeltmek bo\u00fdun\u00e7a bilelikd\u00e4ki maksatnamasy doly g\u00fc\u00fdj\u00fcnde dowam etdiril\u00fd\u00e4r. H\u00e4ziriki wagtda jahanke\u015fdeleri\u0148 bu mekana gelip g\u00f6rmekleri \u00fc\u00e7in abatlanan ymaratlary\u0148 sany 30-dan ge\u00e7di. Maglumatlara g\u00f6r\u00e4, her \u00fdylda Pompei 3-4 million adam aralygynda jahanke\u015fde gel\u00fd\u00e4r. D\u00fcn\u00fd\u00e4de emele gelen \u00e7yl\u015fyrymly \u00fdagda\u00fdlar seb\u00e4pli Itali\u00fdany\u0148 i\u0148 g\u00f6zel \u00fderlerinden birine da\u015fary \u00fdurtly sy\u00fdahat\u00e7ylary\u0148 gelip g\u00f6rmegi \u00fc\u00e7in \u00e7\u00e4klendirmeler girizildi. \u00d6zbolu\u015fly \u00fdagtylandyry\u015f ulgamy arkaly, bu \u00fdadyg\u00e4rlik \u015f\u00e4here gijelerine-de toma\u015fa edip bol\u00fdar. \u00ddagtylygy\u0148 t\u00e4siri bilen gadymy \u015f\u00e4her has syrly g\u00f6rn\u00fc\u015fe e\u00fde bol\u00fdar. Gurama\u00e7ylar \u00e4hli gelm\u00e4ge isleg bildir\u00fd\u00e4nler \u00fc\u00e7in bu gadymy Rim \u015f\u00e4herini\u0148 g\u00f6m\u00fclmezden ozal, 79-njy \u00fdyldakysy \u00fdaly g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne getirip bilmekleri \u00fc\u00e7in a\u00fdratyn ulgam i\u015fl\u00e4p d\u00fczdiler. Ge\u00e7en asyry\u0148 ortalaryndan b\u00e4ri muze\u00fd goraghanasyny\u0148 \u00e4hli desgalaryny howpsuzlygyny we t\u00e4zelenmegini \u00fcpj\u00fcn etmek \u00fc\u00e7in birn\u00e4\u00e7e i\u015fler alnyp bar\u00fdar. H\u00e4zirki wagtda bu \u00fderde i\u015fle\u00fd\u00e4n arheologlar Pompeini\u0148 ge\u00e7mi\u015fi barada g\u00fcrr\u00fc\u0148 ber\u00fd\u00e4n t\u00e4sin zatlary\u0148 \u00fcst\u00fcni a\u00e7yp, taryh\u00e7ylary ge\u0148 galdyr\u00fdarlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gadymy Rimi\u0148 Pompei \u015f\u00e4herini\u0148 eteginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u00fda\u00fdlada aga\u00e7dan \u00fdasalan sekiler, k\u00fc\u00fdzeler we sandyklar saklanyp galan gadymy otagy\u0148 \u00fcst\u00fcnden bardylar. Alymlary\u0148 pikiri\u00e7e, bu otagda bir wagtlar i\u015f\u00e7iler \u00fda\u015fapdyr. Arheologlar ol \u00fderde \u00e7agalara degi\u015fli zatlary hem tapdylar. Sandykdan tapylan zatlar bolsa, at esbaplaryna degi\u015fli bolup \u00e7ykdy. \u00dderi gelende a\u00fdtsak, ozal \u015fu etrapdan \u00fc\u00e7 aty\u0148 we arabasyny\u0148 galyndylary [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":50829,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50828"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50828"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50828\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}