{"id":51683,"date":"2021-11-25T20:44:02","date_gmt":"2021-11-25T15:44:02","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=51683"},"modified":"2021-11-25T20:44:02","modified_gmt":"2021-11-25T15:44:02","slug":"dunyanin-meshur-kanallary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=51683","title":{"rendered":"D\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 me\u015fhur kanallary"},"content":{"rendered":"<p>Ka\u00adnal\u00adlar suw ge\u00ad\u00e7i\u00adrmek, \u00fd\u00fck da\u00ad\u015fa\u00admak we d\u00fce\u00adki mak\u00adsat\u00adlar \u00fc\u00e7in gu\u00adrul\u00ad\u00fdar. \u015ee\u00fd\u00adle ka\u00adnal\u00adlar\u00adda adat\u00ad\u00e7a aky\u00admy\u0148 tiz\u00adli\u00adgi\u00adni ka\u00adda\u00adly sak\u00adla\u00admak \u00fc\u00e7in bent\u00adler bol\u00ad\u00fdar. K\u00f6p ka\u00adnal\u00adlar be\u00adlent\u00adlik\u00adler\u00adde, j\u00fcl\u00adge\u00adle\u00adri\u0148 we be\u00fd\u00adle\u00adki suw aka\u00adba\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 ug\u00adrun\u00adda gu\u00adrul\u00ad\u00fdar. \u00dd\u00fck da\u00ad\u015fa\u00admak\u00adda i\u015f\u00adje\u0148 ula\u00adnyl\u00ad\u00fdan ka\u00adnal\u00adlar g\u00e4\u00admi\u00adle\u00adri\u0148 ge\u00e7\u00adme\u00adgi\u00adni \u00fcp\u00adj\u00fcn et\u00admek \u00fc\u00e7in esa\u00adsy de\u00ad\u0148iz suw\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 ug\u00adrun\u00adda gur\u00adlan \u00fd\u00f6\u00adri\u00adte suw \u00fdol\u00adla\u00adry\u00addyr. \u015ee\u00fd\u00adle ka\u00adnal\u00adlar de\u00ad\u0148iz pu\u00adda\u00adgyn\u00adda m\u00f6\u00adh\u00fcm \u00e4h\u00admi\u00ad\u00fde\u00adte e\u00fde, se\u00adb\u00e4\u00adbi olar de\u00ad\u0148iz suw\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 esa\u00adsy ul\u00adgam\u00adla\u00adryn\u00addan gys\u00adga gat\u00adnaw \u00fdol\u00adla\u00adry\u00adny we \u00fdurt\u00adla\u00adry\u0148 i\u00e7in\u00adde de\u00ad\u0148iz gat\u00adna\u00adwy\u00adny ka\u00adda\u00adla\u015f\u00addyr\u00adma\u00adga k\u00f6\u00admek ed\u00ad\u00fd\u00e4r\u00adler. D\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 d\u00fcr\u00adli k\u00fcn\u00adjek\u00adle\u00adrin\u00adde g\u00e4\u00admi\u00adle\u00adri\u0148 a\u0148\u00adsat he\u00adre\u00adket et\u00adme\u00adgi\u00adne k\u00f6\u00admek ed\u00ad\u00fd\u00e4n, uzyn\u00adly\u00adgy, ini we \u00e7u\u0148\u00adlu\u00adgy ba\u00adbat\u00adda ta\u00adpa\u00adwut\u00adlan\u00ad\u00fdan \u00fd\u00fcz\u00adler\u00ad\u00e7e ka\u00adnal bar. \u015eo\u00adla\u00adry\u0148 k\u00e4\u00adbi\u00adri d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00add\u00e4\u00adki i\u0148 k\u00f6p gat\u00adnaw\u00adly \u00fdo\u00adl ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar. \u015ee\u00fd\u00adle ka\u00adnal\u00adla\u00adry\u0148 k\u00e4\u00adbi\u00adri ba\u00adra\u00adda gy\u00adzyk\u00adly mag\u00adlu\u00admat\u00adla\u00adry ta\u00fd\u00ad\u00fdar\u00adla\u00addyk.<\/p>\n<p><strong>\u00abPanama\u00bb kanaly.<\/strong><br \/>\nKa\u00adrib de\u0148\u00adzi bi\u00adlen At\u00adlan\u00adtik um\u00adma\u00adny\u00adny bir\u00adle\u015f\u00addir\u00ad\u00fd\u00e4n g\u00e4\u00admi ka\u00adna\u00adly\u00adny\u0148 uzyn\u00adly\u00adgy 61,6 ki\u00adlo\u00admetre, ini 150 metre, \u00e7u\u0148\u00adlu\u00adgy 12 metre \u00fd\u00e4t\u00fd\u00e4r. Bu ka\u00adnal 1920-nji \u00fdy\u00adly\u0148 12-nji i\u00fdu\u00adnyn\u00adda a\u00e7yl\u00addy. Pa\u00adna\u00adma ka\u00adna\u00adly\u00adny\u0148 gur\u00adlu\u00ad\u015fy\u00adgy adam\u00adzat ta\u00adra\u00adpyn\u00addan ama\u00adla a\u015fy\u00adryl\u00adan i\u0148 uly we \u00e7yl\u00ad\u015fy\u00adrym\u00adly gur\u00adlu\u00ad\u015fyk tas\u00adla\u00adma\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 bi\u00adri\u00ad hasaplan\u00fdar. Ol G\u00fcn\u00adba\u00adtar \u00dda\u00adrym \u015ear\u00adda we b\u00fc\u00adtin d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adde g\u00e4\u00admi gat\u00adna\u00adwy\u00adny\u0148 \u00f6s\u00fc\u00ad\u015fi\u00adne we yk\u00addy\u00adsa\u00addy\u00ad\u00fde\u00adti\u00adne uly t\u00e4\u00adsir e\u00add\u00fd\u00e4r, bu bol\u00adsa geo\u00adsy\u00ad\u00fda\u00adsy ta\u00fd\u00addan \u00f6r\u00e4n \u00fdo\u00adka\u00adry \u00e4h\u00admi\u00ad\u00fde\u00adte e\u00fdedir. G\u00e4\u00admi\u00adni\u0148 bu ka\u00adnal\u00addan ge\u00e7\u00adme\u00adgi\u00adni\u0148 or\u00adta\u00ad\u00e7a wag\u00adty 9 sa\u00adgat, i\u0148 gys\u00adga wag\u00adty 4 sa\u00adgat 10 mi\u00adnut. Bu kanalda her \u00fdylda ort\u00e7a 14 m\u00fc\u0148 g\u00e4\u00admi ge\u00e7ip, tak\u00admy\u00adnan 280 mil\u00adli\u00adon ton\u00adna \u00fd\u00fck (d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 um\u00adma\u00adnyndaky \u00fd\u00fck\u00adle\u00adri\u00ad\u0148 5%-i) da\u015fal\u00fdar.<\/p>\n<p><strong>\u00abPekin-Han\u00e7\u017eou Grand\u00bb kanaly.<\/strong><br \/>\nUly ka\u00adnal ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdan Pe\u00adkin-Han\u00e7\u00ad\u017eou Grand ka\u00adna\u00adly d\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4\u00adni\u0148 i\u0148 uzyn we i\u0148 ga\u00addy\u00admy ka\u00adna\u00adly\u00addyr. Hy\u00adta\u00ad\u00fdy\u0148 Sa\u00adry der\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny we \u00ddans\u00adzy der\u00ad\u00fda\u00adsy\u00adny bir\u00adle\u015f\u00addir\u00ad\u00fd\u00e4n ka\u00adnal \u00fdur\u00addu\u0148 bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e we\u00adla\u00ad\u00fda\u00adtyn\u00addan ge\u00ad\u00e7ip, ba\u015f\u00adga-da en\u00e7eme der\u00ad\u00fda bi\u00adlen bir\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4r. Ka\u00adna\u00adly\u0148 uzyn\u00adly\u00adgy 1776 ki\u00adlo\u00admetr bo\u00adlup, \u015ean\u00addun da\u00adgy\u00adndan g\u00f6zba\u015f alyp ga\u00fdd\u00fdar. Hy\u00adta\u00ad\u00fdy\u0148 de\u00admir\u00adga\u00adzy\u00adgy bi\u00adlen g\u00fc\u00adnor\u00adta\u00adsy\u00adny bir\u00adle\u015f\u00addir\u00ad\u00fd\u00e4n bu ka\u00adnal \u00fdur\u00addu\u0148 yk\u00addy\u00adsa\u00addy\u00ad\u00fde\u00adti\u00adne uly go\u00ad\u015fant go\u015f\u00ad\u00fdar. Il\u00adki\u00adba\u015f\u00adda 468-nji \u00fdyl\u00adda gur\u00adlan ka\u00adnal h\u00e4\u00adzir\u00adki wagt\u00adda \u00ddUNES\u00adKO-ny\u0148 B\u00fc\u00adtin\u00add\u00fcn\u00ad\u00fd\u00e4 mi\u00adra\u00adsy\u00adny\u0148 sa\u00adna\u00adwy\u00adna gi\u00adri\u00adzi\u00adlen\u00addir.<\/p>\n<p><strong>\u00abSues\u00bb kanaly.<\/strong><br \/>\n193,3 ki\u00adlo\u00admetr uzyn\u00adlyk\u00adda\u00adky Su\u00ades ka\u00adna\u00adly 1869-njy \u00fdy\u00adly\u0148 no\u00ad\u00fdabr a\u00fdyn\u00adda a\u00e7yl\u00addy. M\u00fc\u00ads\u00fcri\u0148 \u00e7\u00e4ginden ge\u00e7\u00fd\u00e4n eme\u00adli suw\u00ad ge\u00e7elgesi Or\u00adta\u00ad\u00fder de\u0148\u00adzi\u00adni Su\u00ades a\u00fd\u00adla\u00adgy bi\u00adlen bir\u00adle\u015f\u00addir\u00ad\u00fd\u00e4r. Azi\u00ad\u00fda\u00adny Af\u00adri\u00adka yk\u00adly\u00admyn\u00addan a\u00fdyr\u00ad\u00fdan ka\u00adnal \u00ddew\u00adro\u00adpa bi\u00adlen Hin\u00addi um\u00adma\u00adny we \u00ddu\u00adwa\u015f um\u00adma\u00adny bi\u00adlen ara\u00ad\u00e7\u00e4k\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4n se\u00adbit\u00adle\u00adri\u0148 ara\u00adsyn\u00adda i\u0148 gys\u00adga de\u00ad\u0148iz \u00fdo\u00adly hasaplan\u00fdar. Su\u00ades ka\u00adna\u00adly glo\u00adbal me\u00adse\u00adle\u00adle\u00adre ga\u00adra\u00admaz\u00addan, de\u00ad\u0148iz s\u00f6w\u00adda amal\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 do\u00adwam et\u00addi\u00adril\u00adme\u00adgi\u00adni a\u0148\u00adsat\u00adla\u015f\u00addyr\u00admak \u00fc\u00e7in el\u00admy\u00adda\u00adma a\u00e7yk, \u00e4h\u00adli \u00fdurt\u00adla\u00adry\u0148 de\u00ad\u0148iz \u00fdo\u00adly h\u00f6k\u00adm\u00fcn\u00adde yk\u00adrar edil\u00addi.<br \/>\n\u00abWolga-Don\u00bb kanaly.<br \/>\nWolga-Don g\u00e4\u00admi ka\u00adna\u00adly Rus\u00adsi\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 Wol\u00adga we Don der\u00ad\u00fda\u00adla\u00adry\u00adny bir\u00adle\u015f\u00addir\u00ad\u00fd\u00e4r. Azow de\u0148\u00adzin\u00adden Ha\u00adzar de\u0148\u00adzi\u00adni\u0148 esa\u00adsy umman ul\u00adgam\u00adla\u00adry\u00adna m\u00f6\u00adh\u00fcm suw ge\u00ad\u00e7el\u00adge\u00adsi\u00adni \u00fcp\u00adj\u00fcn ed\u00ad\u00fd\u00e4r. Der\u00ad\u00fda\u00adla\u00adry\u0148 i\u0148 \u00fda\u00adkyn no\u00adka\u00addyn\u00adda\u00adky ka\u00adnal\u00adda gur\u00adlu\u00ad\u015fyk i\u015f\u00adle\u00adri XVI asyr\u00adda ba\u015f\u00adlap\u00addy. G\u00fcn\u00addo\u00adgar \u00ddew\u00adro\u00adpa\u00adny\u0148 logistika ul\u00adgam\u00adla\u00adry\u00adny G\u00fcn\u00adba\u00adtar bi\u00adlen bag\u00adla\u00adny\u015f\u00addyr\u00admak \u00fc\u00e7in k\u00f6p ge\u00ad\u00e7el\u00adg\u00e4\u00adni \u00fcp\u00adj\u00fcn ed\u00ad\u00fd\u00e4n\u00addi\u00adgi se\u00adb\u00e4p\u00adli bu ugur m\u00f6\u00adh\u00fcm ha\u00adsap\u00adlan\u00ad\u00fdar\u00addy. 1952-nji \u00fdyl\u00adda a\u00e7y\u00adlan 101 ki\u00adlo\u00admetr uzyn\u00adlyk\u00adda\u00adky ka\u00adnal Kar\u00adpow\u00adka, Be\u00adres\u00adlaw\u00adka we War\u00adwa\u00adrow\u00adka \u00fda\u00adly \u00fc\u00e7 suw how\u00adda\u00adnyn\u00addan ge\u00e7\u00ad\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p><strong>\u00abH\u00fduston\u00bb kanaly.<\/strong><br \/>\n50 ki\u00adlo\u00admetr\u00adlik H\u00fdus\u00adton g\u00e4\u00admi ka\u00adna\u00adly Tehas \u015ftatyny\u0148 H\u00fduston \u015f\u00e4herini\u0148 we Mek\u00adsi\u00adka a\u00fd\u00adla\u00adgy\u00adny\u0148 ara\u00adsyn\u00adda\u00adky m\u00f6\u00adh\u00fcm suw \u00fdo\u00adlu\u00addyr. 1914-nji \u00fdyl\u00adda a\u00e7y\u00adlan we so\u0148\u00adra g\u00fc\u00fd\u00e7\u00adlen\u00addi\u00adri\u00adlen bu ka\u00adnal Te\u00adhas \u015fta\u00adty\u00adny AB\u015e-ny\u0148 i\u0148 me\u015f\u00adhur de\u00ad\u0148iz port\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 bi\u00adri\u00adne \u00f6w\u00fcr\u00ad\u00fd\u00e4r. Bir\u00adn\u00e4\u00ad\u00e7e ter\u00admi\u00adnal\u00adlar we g\u00e4\u00admi du\u00adral\u00adga\u00adla\u00adry bi\u00adlen H\u00fdus\u00adton g\u00e4\u00admi ka\u00adna\u00adly i\u00e7er\u00adki g\u00e4\u00admi gat\u00adna\u00adwy\u00adny\u0148 ep-es\u00adli b\u00f6\u00adle\u00adgi\u00adne \u015fa\u00ad\u00fdat\u00adlyk ed\u00ad\u00fd\u00e4r. Buf\u00adfa\u00adlo Ba\u00ad\u00fdu\u00adda we Gal\u00adwes\u00adton a\u00fd\u00adla\u00adgyn\u00adda g\u00e4\u00admi gat\u00adna\u00adwy\u00adny\u0148 do\u00adwam et\u00addi\u00adril\u00adme\u00adgi\u00adni \u00fcp\u00adj\u00fcn et\u00admek \u00fc\u00e7in ka\u00adnal gi\u00ad\u0148el\u00addil\u00addi we \u00e7u\u0148\u00adla\u015f\u00addy\u00adryl\u00addy.<\/p>\n<p><strong>Rim kanaly<\/strong><\/p>\n<p>Angli\u00fdany\u0148 henizem ulanyl\u00fdan i\u0148 k\u00f6ne kanaly rimliler tarapyndan 120-nji \u00fdylda gurlan \u00abFossdyke nawigasi\u00fdasy\u00bb hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p><strong>We\u00adne\u00adsi\u00ad\u00fda<\/strong><\/p>\n<p>Ita\u00adli\u00ad\u00fda\u00adny\u0148 We\u00adne\u00adsi\u00ad\u00fda \u015f\u00e4\u00adhe\u00adri \u00fdol\u00adla\u00adry\u0148 \u00fde\u00adri\u00adne ka\u00adnal\u00adla\u00adry\u0148 bol\u00adma\u00adgy bi\u00adlen me\u015f\u00adhur\u00addyr. Mo\u00adtor\u00adly ga\u00ad\u00fdyk\u00adlar, su\u00adw\u00fcs\u00adti aw\u00adto\u00adbus\u00adlar we ga\u00adra gon\u00addo\u00adla\u00adlar (ki\u00ad\u00e7i g\u00f6w\u00adr\u00fcm\u00adli k\u00fc\u00adrek\u00adli ga\u00ad\u00fdyk) su\u00adwu\u0148 \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00adde he\u00adre\u00adket ed\u00ad\u00fd\u00e4r. Ka\u00adna\u00adly\u0148 bo\u00ad\u00fdu\u00adnda \u00fder\u00adle\u015f\u00ad\u00fd\u00e4n uly ja\u00fd\u00adlar bi\u00adlen bir ha\u00adtar\u00adda 400-e go\u00adla\u00fd k\u00f6p\u00adri bar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ka\u00adnal\u00adlar suw ge\u00ad\u00e7i\u00adrmek, \u00fd\u00fck da\u00ad\u015fa\u00admak we d\u00fce\u00adki mak\u00adsat\u00adlar \u00fc\u00e7in gu\u00adrul\u00ad\u00fdar. \u015ee\u00fd\u00adle ka\u00adnal\u00adlar\u00adda adat\u00ad\u00e7a aky\u00admy\u0148 tiz\u00adli\u00adgi\u00adni ka\u00adda\u00adly sak\u00adla\u00admak \u00fc\u00e7in bent\u00adler bol\u00ad\u00fdar. K\u00f6p ka\u00adnal\u00adlar be\u00adlent\u00adlik\u00adler\u00adde, j\u00fcl\u00adge\u00adle\u00adri\u0148 we be\u00fd\u00adle\u00adki suw aka\u00adba\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 ug\u00adrun\u00adda gu\u00adrul\u00ad\u00fdar. \u00dd\u00fck da\u00ad\u015fa\u00admak\u00adda i\u015f\u00adje\u0148 ula\u00adnyl\u00ad\u00fdan ka\u00adnal\u00adlar g\u00e4\u00admi\u00adle\u00adri\u0148 ge\u00e7\u00adme\u00adgi\u00adni \u00fcp\u00adj\u00fcn et\u00admek \u00fc\u00e7in esa\u00adsy de\u00ad\u0148iz suw\u00adla\u00adry\u00adny\u0148 ug\u00adrun\u00adda gur\u00adlan \u00fd\u00f6\u00adri\u00adte suw \u00fdol\u00adla\u00adry\u00addyr. \u015ee\u00fd\u00adle ka\u00adnal\u00adlar de\u00ad\u0148iz pu\u00adda\u00adgyn\u00adda m\u00f6\u00adh\u00fcm \u00e4h\u00admi\u00ad\u00fde\u00adte e\u00fde, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":51684,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[2521,2519,2520,1075],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51683"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51683"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51683\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51684"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}