{"id":56872,"date":"2022-03-11T12:17:25","date_gmt":"2022-03-11T07:17:25","guid":{"rendered":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=56872"},"modified":"2022-03-17T12:06:16","modified_gmt":"2022-03-17T07:06:16","slug":"zeytun-we-onun-peydalary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/?p=56872","title":{"rendered":"Ze\u00fdtun we onu\u0148 pe\u00fddasy"},"content":{"rendered":"<p>Ze\u00fdtuny\u0148 miwesi witaminlere we mineral maddalara \u00f6r\u00e4n ba\u00fd bol\u00fdar. Ze\u00fdtun agajy adybir ma\u015fgala degi\u015fli bolup, aga\u00e7la\u015fan we gyrymsy aga\u00e7 g\u00f6rn\u00fc\u015finde du\u015f gel\u00fd\u00e4r. Bu aga\u00e7 uzyn, g\u00fc\u00fd\u00e7li \u00f6sen \u015fahalary bilen tapawutlan\u00fdar. Ze\u00fdtun agajy orta\u00e7a 300 \u00fdyl t\u00f6weregi \u00fda\u015fa\u00fdar. Ony i\u00fdmitlik ze\u00fdtun miwelerini we \u00fdag \u00f6nd\u00fcrmek \u00fc\u00e7in me\u00fddan \u015fertlerinde, \u015fe\u00fdle hem d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 k\u00e4bir \u00fdurtlarynda \u00f6\u00fd \u00f6s\u00fcmligi g\u00f6rn\u00fc\u015finde hem \u00f6sd\u00fcrip \u00fdeti\u015fdiril\u00fd\u00e4r. Ze\u00fdtun de\u0148ze gola\u00fd \u00fderlerde \u00fdeti\u015f\u00fd\u00e4r. Bu \u00f6s\u00fcmlik Amerika, Afrika, Ispani\u00fda, Hindistan, Gresi\u00fda, Azerba\u00fdjan, Ki\u00e7i Azi\u00fda we G\u00fcndogar Azi\u00fda \u00fdurtlarynda \u00f6sd\u00fcrilip \u00fdeti\u015fdiril\u00fd\u00e4r. Ze\u00fdtun agajyny\u0148 miwesi \u015f\u00e4nikli, \u00fdagjymak we dykyz h\u00e4si\u00fdete e\u00fde. Miweleri tohum a\u00fdratynlygyna, g\u00f6rn\u00fc\u015fine, bi\u015fip \u00fdeti\u015fenligine baglylykda a\u00e7yk \u00fda\u015fyl re\u0148kden gara re\u0148ke \u00e7enli, uzynlygy 1,5-3 santimetr, \u00fdogynlygy 2 santimetr t\u00f6weregi bol\u00fdar. Ze\u00fdtuny\u0148 \u00fda\u015fyl we gara re\u0148klisi ta\u00fd\u00fdar \u00f6n\u00fcm h\u00f6km\u00fcnde satyl\u00fdar. \u015ee\u00fdle-de bolsa, iki re\u0148kd\u00e4ki ze\u00fdtun hem \u015fol bir \u00f6s\u00fcmligi\u0148 miwesinden alyn\u00fdar. Ze\u00fdtun agajyny\u0148 hasyly \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 d\u00fcrli tapgyrlarynda \u00fdygnal\u00fdar. Ze\u00fdtuny\u0148 miwesi okt\u00fdabr a\u00fdynda \u00fda\u015fyl, no\u00fdabrda agymtyl-sary, dekabrda gara, \u00fdanwarda bolsa gury g\u00f6rn\u00fc\u015fde \u00fdygnal\u00fdar. \u00ddokary hilli ze\u00fdtun \u00fdagyny almak \u00fc\u00e7in k\u00f6plen\u00e7, onu\u0148 gara re\u0148kli miwesi ulanyl\u00fdar. \u00d6r\u00e4n ajy tagamly bol\u00fdandygy seb\u00e4pli ony \u015fahadan goparyp alyp i\u00fdip bolma\u00fdar. \u00ddygnalan hasyl ga\u00fdtadan i\u015flenilenden so\u0148ra i\u00fdil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Ze\u00fdtun miweleri adam bedenine \u00f6r\u00e4n pe\u00fddaly \u00fdokumly maddalara ba\u00fd bolup, d\u00fcz\u00fcminde belok, uglewod, A, C, E, B, K witaminleri, demir, magni\u00fd, kalsi\u00fd we fosfor sakla\u00fdar. Mundan ba\u015fga-da, ze\u00fdtunda \u00fdag kislotalary, \u015fepbik, antioksidantlar bol\u00fdar. Bu \u00f6s\u00fcmligi\u0148 uly we \u00fdeti\u015fen 4 sany miwesinde 2,5 gram \u00fdag saklan\u00fdar. I\u00fdmitlik gymmaty \u00fdokary bolan bu \u00f6s\u00fcmlik \u00fdurdumyzda hem \u00f6sd\u00fcrilip \u00fdeti\u015fdiril\u00fd\u00e4r. Balkan wela\u00fdatyny\u0148 Etrek etrabyndaky \u00d6s\u00fcmlikleri\u0148 synag merkezinde ze\u00fdtuny\u0148 Nikitskini\u0148-1, Nikitskini\u0148-2, Krym-172 sortlary \u00f6sd\u00fcrilip \u00fdeti\u015fdiril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Ze\u00fdtuny\u0148 Nikitskini\u0148-1, Nikitskini\u0148-2 sortlary \u00fdurdumyzda 1935-nji \u00fdyldan, Krym-172 sorty bolsa 1938-nji \u00fdyldan b\u00e4ri \u00f6sd\u00fcrilip \u00fdeti\u015fdiril\u00fd\u00e4r. Bu sortlary\u0148 gelip \u00e7ykan \u00fderi Krym hasaplan\u00fdar. \u00a0Elmydama\u00a0 g\u00f6k \u00f6ws\u00fcp duran, aralyk \u00f6s\u00fd\u00e4n agajy\u0148 bo\u00fdy 5-6 metr bolup, gurak tebigy \u015fertlerde hem yzygiderli \u00fdokary hasyl ber\u00fd\u00e4r. Etrek etrabyny\u0148 tebigy toprak howa \u015fertlerinde \u00fdeti\u015f\u00fd\u00e4n ze\u00fdtun agajy, oturdylandan 7 \u00fdyldan so\u0148ra miwe berip ba\u015fla\u00fdar. Agajy\u0148 \u015fahalary g\u00fc\u00fd\u00e7li \u00f6sen bolup, miweleri topbak g\u00f6rn\u00fc\u015finde \u00fderle\u015fen. G\u00fclleri iki jynsly, ho\u015fasy salkym g\u00f6rn\u00fc\u015fli bol\u00fdar.<\/p>\n<p>\u00d6s\u00fcmligi\u0148 togalak s\u00fc\u00fdnmek \u015fekilli, eti agymtyl re\u0148kli, iri \u015f\u00e4nikli, agramy 4,5-5 gram aralykdaky miwesi bol\u00fdar. Onu\u0148 gabygy gara re\u0148kli we \u00fcsti gorag\u00a0 gatlagy bilen \u00f6rt\u00fclen. Miwesini\u0148 etini\u0148 miwe agramyna gatna\u015fygy 80-83% de\u0148 bolup, \u00fdyl a\u015fa hasyl ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Onu\u0148 miweleri doly \u00fdeti\u015fenden so\u0148ra el bilen \u00fda-da \u015fahalaryny silkmek usulynda\u00a0 \u00fdygyl\u00fdar. Ze\u00fdtuny\u0148 10 \u00fda\u015fly agajyny\u0148 bir d\u00fc\u00fdb\u00fcnden 10-23 kilogram miwe alyp bol\u00fdar. Onu\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f d\u00f6wri 225-230 g\u00fcn hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p>Be\u00fdleki sorty\u0148 miweleri \u00fdaly bu g\u00f6rn\u00fc\u015fe degi\u015fli ze\u00fdtun hem d\u00fcz\u00fcminde \u00fdagy, belogy, \u015fekeri we witaminleri (B,\u0421,P) k\u00f6p sakla\u00fdar. Ol o\u0148at hilli ze\u00fdtun \u00fdagyny ber\u00fd\u00e4nligi \u00fc\u00e7in gymmatlydyr. Ma\u0148zy 20-25 (60) % \u00fdag sakla\u00fdar. Ze\u00fdtun \u00fdagy \u00f6n\u00fcm\u00e7ilikde i\u00fdmitlik we lukman\u00e7ylyk maksatlary \u00fc\u00e7in gi\u0148den pe\u00fddalanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>Be\u00fdleki \u00f6s\u00fcmlik \u00fdaglary bilen de\u0148e\u015fdirilende ze\u00fdtun \u00fdagy adam bedeninde doly di\u00fden \u00fdaly (98%) \u00f6zle\u015f\u00fd\u00e4r. Mundan ba\u015fga-da bagry\u0148 we be\u00fdleki i\u00fdmit si\u0148diri\u015f agzalary\u0148 i\u015flemegine o\u0148a\u00fdly t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 g\u00f6k, ala-g\u00f6k we bi\u015fen miwelerinden \u00fdokumlylygy \u00fdokary bolan duzly, \u015ferbetli i\u00fdmitler ta\u00fd\u00fdarlanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>Ze\u00fdtun agajyny\u0148 miwesini\u0148 i\u00fdmit h\u00f6km\u00fcnde hem-de saglygy goramakda, berkitmekde \u00e4hmi\u00fdeti uludyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>A\u00fdjeren ALLA\u00ddEWA<\/strong><strong>,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148 mugallymy<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ze\u00fdtuny\u0148 miwesi witaminlere we mineral maddalara \u00f6r\u00e4n ba\u00fd bol\u00fdar. Ze\u00fdtun agajy adybir ma\u015fgala degi\u015fli bolup, aga\u00e7la\u015fan we gyrymsy aga\u00e7 g\u00f6rn\u00fc\u015finde du\u015f gel\u00fd\u00e4r. Bu aga\u00e7 uzyn, g\u00fc\u00fd\u00e7li \u00f6sen \u015fahalary bilen tapawutlan\u00fdar. Ze\u00fdtun agajy orta\u00e7a 300 \u00fdyl t\u00f6weregi \u00fda\u015fa\u00fdar. Ony i\u00fdmitlik ze\u00fdtun miwelerini we \u00fdag \u00f6nd\u00fcrmek \u00fc\u00e7in me\u00fddan \u015fertlerinde, \u015fe\u00fdle hem d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 k\u00e4bir \u00fdurtlarynda \u00f6\u00fd \u00f6s\u00fcmligi g\u00f6rn\u00fc\u015finde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":55846,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[301],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56872"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56872"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56872\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zamanturkmenistan.com.tm\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}