Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň, Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň çuň­ňur pa­ra­sat­ly baş­tu­tan­ly­gyn­da al­nyp ba­ryl­ýan da­şa­ry sy­ýa­sat hal­ka­ra jem­gy­ýet­çi­li­gi ta­ra­pyn­dan giň gol­da­wa eýe bol­ýar. Pa­ra­hat­çy­lyk, yna­nyş­mak, dia­log we dur­nuk­ly ösüş bi­len bag­ly öňe sü­rül­ýän hal­ka­ra baş­lan­gyç­lar ýur­du­my­zyň dip­lo­ma­tik gul­lu­gy­nyň ýo­ka­ry hü­när de­re­je­si­ni aý­dyň gör­kez­ýär.
Her ýy­lyň 18-nji few­ra­lyn­da ýur­du­myz­da mö­hüm hü­när baý­ram­la­ry­nyň bi­ri bo­lan Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik iş­gär­le­ri­niň gü­ni da­ba­ra­ly ýag­daý­da bel­le­nil­ýär. Bu se­ne ýur­du­my­zyň da­şa­ry sy­ýa­sa­ty­ny üs­tün­lik­li dur­mu­şa ge­çir­ýän, Türk­me­nis­ta­nyň mil­li bäh­bit­le­ri­ni hal­ka­ra gi­ňiş­li­gin­de go­rap, ab­ra­ýy­ny dün­ýä­de has-da be­len­de gö­ter­ýän dip­lo­mat­la­ra go­ýul­ýan çuň­ňur hor­ma­tyň ny­şa­ny­dyr.
Dip­lo­ma­tik gul­luk döw­let gul­lu­gy­nyň iň jo­gap­kär­li ugur­la­ry­nyň bi­ri bo­lup, çuň­ňur bi­lim­le­ri, giň dün­ýä­ga­raý­şy, ýo­ka­ry sy­ýa­sy me­de­ni­ýe­ti we Wa­ta­na we­pa­ly­ly­gy ta­lap ed­ýär. Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik iş­gär­le­ri hä­zir­ki wagt­da dün­ýä döw­let­le­ri we hal­ka­ra gu­ra­ma­lar bi­len öza­ra dü­şü­niş­mä­ge, pa­ra­hat­çy­lyk­ly dia­lo­ga we deň­hu­kuk­ly hyz­mat­daş­ly­ga esas­lan­ýan gat­na­şyk­la­ryň ös­dü­ril­me­gin­de mö­hüm orun eýe­le­ýär­ler.
Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik gul­lu­gy­nyň ta­ry­hy ösü­şi Ga­raş­syz­lyk ga­za­nyl­ma­gy bi­len berk bag­la­ny­şyk­ly­dyr. 1991-nji ýyl­da Ga­raş­syz döw­let hök­mün­de hal­ka­ra jem­gy­ýet­çi­li­gi­ne çyk­mak bi­len, ýur­du­myz öz­baş­dak da­şa­ry sy­ýa­sa­ty­ny ke­ma­la ge­tir­mä­ge baş­la­dy. 1992-nji ýy­lyň 2-nji mar­tyn­da Türk­me­nis­ta­nyň Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­na ag­za bol­ma­gy dip­lo­ma­tik gat­na­şyk­la­ryň ösü­şin­de mö­hüm tap­gyr bol­dy. Şon­dan bä­ri ýur­du­myz hal­ka­ra hu­ku­gy­nyň do­ly hu­kuk­ly sub­ýek­ti hök­mün­de dün­ýä döw­let­le­ri bi­len hyz­mat­daş­ly­gy gi­ňel­dip gel­ýär.
Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Baş As­samb­le­ýa­sy 1995-nji ýy­lyň 12-nji de­kab­ryn­da «Türk­me­nis­ta­nyň he­mi­şe­lik bi­ta­rap­ly­gy» at­ly ýö­ri­te Ka­rar­na­ma­ny ka­bul et­di. Bu ýur­du­my­zyň hal­ka­ra-hu­kuk de­re­je­si­ni tas­syk­la­ýan, dün­ýä tej­ri­be­sin­de de­ňi-ta­ýy bol­ma­dyk il­kin­ji res­mi­na­ma­dyr. 2015-nji ýy­lyň 3-nji iýu­nyn­da bol­sa, BMG-niň Baş As­samb­le­ýa­sy­nyň 69-njy mej­li­sin­de ikin­ji ge­zek, 2025-nji ýy­lyň 21-nji mar­tyn­da BMG-niň Baş As­samb­le­ýa­sy­nyň 79-njy ses­si­ýa­syn­da üçün­ji ge­zek bi­ra­gyz­dan ka­bul edil­me­gi Türk­me­nis­ta­nyň da­şa­ry sy­ýa­sa­ty­nyň ta­ry­hyn­da­ky iň mö­hüm wa­ka­la­ryň bi­ri­dir. Türk­me­nis­ta­nyň bi­ta­rap­lyk de­re­je­si ýur­du­my­zyň hal­ka­ra sy­ýa­sa­tyn­da­ky aý­ra­tyn or­nu­ny kes­git­le­di. Hä­zir­ki wag­ta çen­li Türk­me­nis­tan 8 ge­zek BMG-niň Baş As­samb­le­ýa­sy­nyň ses­si­ýa­la­ryn­da wi­se-baş­lyk­ly­ga saý­la­nyl­dy hem-de ýurdumyzyň baş­lan­gy­jy bi­len BMG-niň Baş As­samb­le­ýa­sy ta­ra­pyn­dan 30-a go­laý Ka­rar­na­ma­lar ka­bul edil­di. Bu wa­ka­lar ýur­du­my­zyň dip­lo­ma­tik gul­lu­gy­nyň uly üs­tün­li­gi bo­lup, Türk­me­nis­tanyň pa­ra­hat­çy­lyk sö­ýü­ji­lik sy­ýa­sa­ty­nyň hal­ka­ra de­re­je­sin­de yk­rar edi­len nus­ga­sy­na öw­rül­di. Pa­ra­hat­çy­lyk sö­ýü­ji­lik, açyk­lyk, oňyn bi­ta­rap­lyk ýö­rel­ge­le­ri Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik iş­gär­le­ri­niň gün­de­lik işin­de esa­sy ýol gör­ke­zi­ji bo­lup hyz­mat ed­ýär.
Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik gul­lu­gyn­da hü­när­men­le­riň taý­ýar­ly­gy­na aý­ra­tyn äh­mi­ýet be­ril­ýär. Ýurt­da dip­lo­ma­tik iş­gär­ler di­ňe bir na­za­ry bi­lim­ler bi­len çäk­len­män, eý­sem, ama­ly ba­şar­nyk­la­ry we hal­ka­ra gat­na­şyk­la­ryň hä­zir­ki za­man gu­ral­la­ry­ny öz­leş­di­ren hü­när­men­ler hök­mün­de taý­ýar­la­nyl­ýar. Türk­me­nis­ta­nyň Da­şa­ry iş­ler mi­nistr­li­gi­niň Hal­ka­ra gat­na­şyk­la­ry ins­ti­tu­ty Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik iş­gär­le­ri­ni taý­ýar­la­ýan ýo­ka­ry okuw mek­de­bi bo­lup, hü­när­men­le­riň taý­ýar­ly­gyn­da da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni kä­mil öw­ren­mä­ge aý­ra­tyn üns be­ril­ýär. Dip­lo­mat­lar türk­men, rus we iň­lis dil­le­rin­den baş­ga-da gün­do­gar dil­le­rini (arap, pars, türk, hy­taý, ýa­pon), Ýew­ro­pa dil­le­rini (fran­suz, ne­mes, is­pan) çuň­ňur öw­ren­ýär­ler. Di­ňe ýaş iş­gär­ler däl, eý­sem, tej­ri­be­li dip­lo­mat­lar hem yzy­gi­der­li okuw­la­ra çe­kil­ýär. Türk­me­nis­ta­nyň DIM-niň Hal­ka­ra gat­na­şyk­la­ry ins­ti­tu­ty­nyň ýa­nyn­da­ky dip­lo­ma­tik kurs­lar ar­ka­ly gul­luk­da du­ran iş­gär­ler dün­ýä­dä­ki tä­ze sy­ýa­sy me­ýil­ler, san­ly dip­lo­ma­ti­ýa we pro­to­kol ka­da­la­ry bo­ýun­ça öz bi­lim­le­ri­ni art­dyr­ýar­lar.
Ga­raş­syz­lyk ýyl­la­ryn­da Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik gul­lu­gy yzy­gi­der­li ös­dü­ril­di, da­şa­ry ýurt­lar­da­ky il­çi­ha­na­laryň we kon­sul­lyk eda­ra­la­ry­nyň ul­ga­my gi­ňel­dil­di, ýo­ka­ry hü­när­li dip­lo­mat­lar ke­ma­la ge­ti­ril­di. Hä­zir­ki wagt­da ýur­du­my­zyň dip­lo­ma­tik iş­gär­le­ri dün­ýä­niň köp döw­letin­de üs­tün­lik­li zäh­met çe­kip, sy­ýa­sy, söw­da-yk­dy­sa­dy, ener­ge­ti­ka, ulag, eko­lo­gi­ýa hem-de me­de­ni-yn­san­per­wer ugur­lar­da hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mä­ge sal­dam­ly go­şant goş­ýar­lar.
Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik iş­gär­le­ri di­ňe bir da­şa­ry ýurt­lar­da däl, eý­sem, ýur­duň için­de hem hal­ka­ra fo­rum­la­ryň, mas­la­hat­la­ryň, du­şu­şyk­la­ryň üs­tün­lik­li geç­me­gi­ni üp­jün ed­ýär­ler. Şeý­le çä­re­ler Türk­me­nis­ta­nyň hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy­nyň gi­ňel­me­gi­ne, da­şa­ry ýurt­ly hyz­mat­daş­la­ryň ýur­du­my­zyň ösüş müm­kin­çi­lik­le­ri bi­len ta­nyş­ma­ga şert dö­red­ýär.
18-nji few­ral Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik iş­gär­le­ri­niň gü­ni hök­mün­de bel­le­nip, bu ugur­da zäh­met çek­ýän äh­li hü­när­men­le­re, we­te­ran dip­lo­mat­la­ra hem-de ýaş iş­gär­le­re tüýs ýü­rek­den gut­lag­lar aý­dyl­ýar. Ola­ryň Wa­ta­na we­pa­ly­ly­gy, jo­gap­kär­çi­li­gi we ýo­ka­ry hü­när de­re­je­le­ri ýur­du­my­zyň hal­ka­ra ab­ra­ýy­nyň has-da be­len­de gö­te­ril­me­gi­ne hyz­mat ed­ýär.
Goý, Türk­me­nis­ta­nyň dip­lo­ma­tik gul­lu­gy mun­dan beý­läk-de döw­le­ti­mi­ziň da­şa­ry sy­ýa­sa­ty­ny üs­tün­lik­li dur­mu­şa ge­çi­rip, pa­ra­hat­çy­lyk­ly, dur­nuk­ly we yna­nyş­ma­ga esas­lan­ýan hal­ka­ra gat­na­şyk­la­ryň ös­dü­ril­me­gi­ne my­na­syp go­şant goş­sun.

Akmyrat Aşyrow,
Türkmenistanyň Döwlet, hukuk we demokratiýa institutynyň ylmy işgäri.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА