Türk­me­nis­tan bi­len Hy­taý Halk Res­pub­li­ka­sy­nyň ara­syn­da­ky hyz­mat­daş­lyk hä­zir­ki wagt­da äh­li­ta­rap­la­ýyn stra­te­gik hä­si­ýe­te eýe bol­mak bi­len, uly ösüş­le­re bes­len­ýär. Şu ýyl­ Türk­me­nis­tan bi­len Hy­ta­ýyň ara­syn­da­ky giň ge­rim­li gaz hyz­mat­daş­ly­gy­nyň ýo­la go­ýul­ma­gy­na 20 ýyl dol­dy.
2023-nji ýyl­da hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­miz Ser­dar Berdimuhamedowyň we Hy­taý Halk Res­pub­li­ka­sy­nyň Baş­ly­gy Si Szin­pi­niň Pe­kin­de bo­lan ýo­ka­ry de­re­je­li gep­le­şik­le­ri­niň ne­ti­je­sin­de Türk­me­nis­tan­da Lu Ban us­sa­ha­na­sy­nyň işi­ni ýo­la goý­mak we ylym ul­ga­myn­da iki­ta­rap­la­ýyn hyz­mat­daş­ly­gy ber­kit­mek ba­ra­da­ky tas­la­ma ba­dal­ga be­ril­di. Ýag­şy­gel­di Ka­ka­ýew adyn­da­ky Hal­ka­ra ne­bit we gaz uni­wer­si­te­tin­de Lu Ban us­sa­ha­na­sy­nyň dö­re­dil­me­gi iki ýur­duň döw­let Baş­tu­tan­la­ry­nyň öza­ra dü­şü­niş­mek we öň­den­gö­rü­ji­lik­li sy­ýa­sat­la­ry esa­syn­da müm­kin bol­dy.
2024-nji ýy­lyň 18-nji okt­ýab­ryn­da Türk­me­nis­tan­da Lu Ban us­sa­ha­na­sy­ny dö­ret­mek mak­sa­dy bi­len, Hy­taý Halk Res­pub­li­ka­sy­nyň Si­an şä­he­rin­de Ýag­şy­gel­di Ka­ka­ýew adyn­da­ky Hal­ka­ra ne­bit we gaz uni­wer­si­te­ti bi­len Si­an ne­bit uni­wer­si­te­ti­niň, He­beý ne­bit hü­när-teh­ni­ki uni­wer­si­te­ti­niň, Hy­ta­ýyň mil­li ne­bit­gaz kor­po­ra­si­ýa­sy­nyň (CNPC) hem-de Hy­ta­ýyň bi­lim ul­ga­myn­da hal­ka­ra alyş-ça­lyş as­so­sia­si­ýa­sy­nyň ara­syn­da öza­ra dü­şü­niş­mek ha­kyn­da Äht­na­ma bag­la­şyl­dy. Äht­na­ma­nyň mak­sa­dy Ýag­şy­gel­di Ka­ka­ýew adyn­da­ky Hal­ka­ra ne­bit we gaz uni­wer­si­te­tin­de Lu Ban us­sa­ha­na­sy­ny dö­ret­mek we işi­ni ýo­la goý­mak, «Ga­zy­lyp alyn­ýan peý­da­ly mag­dan­la­ryň geo­lo­gi­ýa­sy we göz­leg­le­ri» hem-de «Mag­lu­mat ul­gam­la­ry we teh­no­lo­gi­ýa­la­ry (ne­bit­gaz pu­da­gyn­da)» taý­ýar­lyk ugur­la­ry bo­ýun­ça ýo­ka­ry de­re­je­li ba­ka­lawr­la­ry we ma­gistr­le­ri taý­ýar­la­mak­dyr.
Hy­taý Halk Res­pub­li­ka­sy ne­bit­gaz pu­da­gy­ny ös­dür­mek­de Türk­me­nis­ta­nyň öň­den gel­ýän yg­ty­bar­ly hyz­mat­daş­la­ry­nyň bi­ri ha­sap­lan­ýar. Ýe­ri ge­len­de bel­le­sek, «Lu Ban us­sa­ha­na­la­ry» 2500 ýyl mun­dan ozal ýa­şap ge­çen meş­hur hy­taý­ly oý­lap ta­py­jy Lu Ba­nyň ady­ny gö­ter­ýär. Ol öz döw­rün­de hä­zir­ki gün­ler­de-de giň­den ula­nyl­ýan iş gu­ral­la­ry­nyň kö­pü­si­ni dö­re­dip­dir. Hä­zi­re çen­li Azi­ýa­nyň, Ýew­ro­pa­nyň, Af­ri­ka­nyň on­lar­ça ýur­dun­da şeý­le okuw mer­kez­le­ri üs­tün­lik­li he­re­ket ed­ýär. Türk­me­nis­tan­da Lu Ban us­sa­ha­na­sy 2026-njy ýy­lyň ap­rel aýyn­da Ýag­şy­gel­di Ka­ka­ýew adyn­da­ky Hal­ka­ra ne­bit we gaz uni­wer­si­te­ti­niň çä­gin­de da­ba­ra­ly ýag­daý­da açy­lar hem-de öz işi­ne baş­lar. Bu tas­la­ma Türk­me­nis­tan bi­len Hy­ta­ýyň ara­syn­da bi­lim ul­ga­myn­da gat­na­şyk­la­ry ber­kit­mek ar­ka­ly ýur­du­my­zyň yk­dy­sa­dy­ýe­ti­niň ösü­şi üçin ze­rur hü­när­men­le­ri taý­ýar­la­ma­ga gö­nük­di­ri­len­dir.

Sylap Atamyradow,
Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň Senagat gurluşygy we geodeziýa kafedrasynyň mugallymy.