Hä­zir­ki gü­ne çen­li ge­çi­ri­len iň uzak we giň ge­rim­li yl­my bar­lag­la­ryň ne­ti­je­sin­de, sy­nag mak­sat­ly ge­çi­ri­len gen te­ra­pi­ýa­sy do­ga­bit­di ker­lik­den ejir çek­ýän nä­sag­la­ryň 90 gö­te­ri­min­de eşi­di­şiň di­kel­me­gi­ne se­bäp bol­dy. Hy­ta­ýyň se­kiz sa­ny iri luk­man­çy­lyk mer­ke­zin­de ge­çi­ri­len kli­ni­ki sy­nag­la­ra je­mi 42 meý­le­tin­çi, şol san­da 39 ça­ga we 3 uly ýaş­ly gat­naş­dy. Bar­la­gyň ne­ti­je­le­ri bu in­no­wa­si­on usu­lyň uzak möh­let­le­ýin gel­jek­de hem ne­ti­je­li­li­gi­ni we howp­suz­ly­gy­ny do­ly sak­la­ýan­dy­gy­ny su­but et­di.
Bu döw­re­bap be­je­riş usu­ly iç­ki gu­la­gyň ses sig­nal­la­ry­ny beý­nä iber­me­gi üçin ze­rur bo­lan oto­fer­lin be­lo­gy­nyň ön­dü­ril­me­gi­ne jo­gap­kär OTOF ge­ni­niň mu­ta­si­ýa­sy­ny (nä­saz­ly­gy­ny) dü­zet­mä­ge gö­nük­di­ri­len­dir. Alym­lar ýö­ri­te­leş­di­ri­len howp­suz wi­ru­syň (AAV9) kö­me­gi bi­len ge­niň sag­dyn nus­ga­sy­ny gö­ni iç­ki gu­la­ga (kok­lea) ýe­tir­me­gi ba­şar­dy­lar. Ada­ty koh­le­ar imp­lant­lar­dan ta­pa­wut­ly­lyk­da, gen te­ra­pi­ýa­sy eşi­di­şiň te­bi­gy bio­lo­gik me­ha­niz­mi­ni di­keld­ýär. Bu bol­sa nä­sag­la­ryň ses­le­ri me­ha­ni­ki däl-de, has aras­sa, te­bi­gy we saz­la­şyk­ly ka­bul et­me­gi­ne şert dö­red­ýär.
Ge­çi­ri­len gö­zeg­çi­lik­ler nä­sag­la­ryň 38-sin­de pro­se­du­ra­dan bir­nä­çe hep­de soň eşi­diş uky­by­nyň düýp­li go­wu­la­nan­dy­gy­ny gör­kez­di. Iki ýyl­dan gow­rak wagt bä­ri gö­zeg­çi­lik­de sak­lan­ýan 10 näsagyň äh­li­si hä­zir­ki wagt­da ada­ty sesi (50–60 de­si­bel) eşi­dip bil­ýär­ler. Ola­ryň 60 gö­te­ri­mi bol­sa hat­da py­şyr­dy­la­ry hem eşit­di­ler.
Yl­my to­pa­ryň ýol­baş­çy­la­ry­nyň bel­le­me­gi­ne gö­rä, bu üs­tün­lik di­ňe bir OTOF ge­ni bi­len çäk­len­män, eý­sem, ge­ne­ti­ki ker­li­giň beý­le­ki gör­nüş­le­ri­ni be­jer­mek üçin hem giň müm­kin­çi­lik­le­ri aç­ýar. Hä­zir­ki wagt­da hü­när­men­ler der­man se­riş­de­si­ni bir­ba­da iki gu­la­ga hem ulan­ma­gyň ne­ti­je­li­li­gi­ni we bu usu­lyň luk­man­çy­lyk prak­ti­ka­syn­da has giň­den el­ýe­ter­li edil­me­gi­niň ýol­la­ry­ny öw­ren­ýär­ler. Göz­leg­le­riň do­wa­myn­da nä­sag­lar­da hiç hi­li çyn­la­kaý goş­ma­ça tä­sir­ler ha­sa­ba alyn­ma­dy.
«Na­tu­re» žur­na­lyn­da çap edi­len bu yl­my açyş, ne­sil­den-nes­le geç­ýän ker­li­giň be­jer­gi­sin­de tä­ze döw­re ba­dal­ga ber­ýär.

Hydyr Aýnazarow,
Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň terapewtik stomatologiýa kafedrasynyň müdiri.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА