Bedewler adamzat taryhynda müňýyllyklaryň dowamynda möhüm orun eýeläp gelipdir. Olar diňe bir hojalyk we ulag serişdesi hökmünde däl, eýsem, adam durmuşynyň ruhy medeni we jemgyýetçilik taraplaryna täsir edýän aýratyn jandar hökmünde tanalýar. Häzirki wagtda hem atlaryň adam saglygyna we terbiýesine ýetirýän oňyn täsiri ylmy taýdan öwrenilýär we iş ýüzünde giňden ulanylýar.
Bilermenleriň bellemegine görä, bedewler adam ruhuna rahatlandyryjy täsir edýär. Ynsan gylykly bedewler adamyň ruhy dartgynlylygyny peseldip, sussupesligi azaldýar. Bu bolsa adamyň özüne bolan ynamyny artdyrýar hem-de emosional deňagramlylygy dikeltmäge kömek edýär.
Häzirki döwürde bedewler bilen bejeriş usuly – gippoterapiýa dürli psihologik näsazlyklaryň bejergisinde peýdalanylýar. Bu usul bejerişiň tebigy we zyýansyz görnüşi hökmünde aýratyn ähmiýete eýedir.
Ata münmek bedeniň köp sanly myşsalaryny işjeňleşdirýän peýdaly bedenterbiýe görnüşidir. At münmegiň dowamynda oňurga, bil we aýak myşsalary güýçlenýär, deňagramlylyk hem-de bedeniň umumy herekete uýgunlaşma ukyby gowulanýar.
Gippoterapiýa, esasan hem, hereket mümkinçilikleri çäkli bolan çagalar we dikeldiş döwründäki hassalar üçin netijeli hasaplanýar. Atlaryň ritmli hereketleri adam bedenine tebigy türgenleşik hökmünde täsir edýär.
Bedewler adamda jogapkärçilik, sabyrlylyk we tertiplilik ýaly häsiýetleri ösdürýär. At bilen meşgullanýan adam onuň idegine, iýmitine we saglygyna jogapkärçilik çekýär. Bu ýagdaý ýaş nesli terbiýelemekde hem ähmiýetlidir.
Çagalar bedewler bilen aragatnaşyk arkaly zähmete hormat goýmagy, jandarlara mähirli bolmagy we tertip-düzgüni saklamagy öwrenýärler. Bu häsiýetler olaryň jemgyýetçilik durmuşyna hem oňyn täsirini ýetirýär.
Bedewler köp halklaryň milli medeniýetiniň aýrylmaz bölegi bolup durýar. Olar folklorda, edebiýatda we sungatda güýç, mertlik hem-de erkinlik nyşany hökmünde beýan edilýär. Atçylyk sporty we milli at oýunlary sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz edip, jemgyýetçilik gatnaşyklaryny pugtalandyrýar.
Hajymuhammet DÖWLETGELDIÝEW,
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň talyby.
PDF









