Ýur­du­my­zda ulag-lo­gis­ti­ka müm­kin­çi­lik­le­ri­ni gi­ňelt­mek, döw­re­bap ýol-ulag inf­rast­ruk­tu­ra­sy­ny dö­ret­mek boýunça giň ge­rim­li iş­ler al­nyp ba­ryl­ýar. Bu ugur­da dur­mu­şa ge­çi­ril­ýän iri tas­la­ma­lar ýur­du­my­zyň yk­dy­sa­dy kuw­wa­ty­ny pug­ta­lan­dyr­mak, we­la­ýat­la­ryň ara­syn­da­ky ulag gat­na­şyk­la­ry­ny kä­mil­leş­dir­mek hem-de ilat üçin amat­ly gat­naw şert­le­ri­ni dö­ret­mek ba­bat­da mö­hüm äh­mi­ýe­te eýe­dir.
Şeý­le äh­mi­ýet­li baş­lan­gyç­la­ryň bi­ri hem umu­my uzyn­ly­gy 546 ki­lo­metr bo­lan Aş­ga­bat – Da­şo­guz aw­to­mo­bil ýo­lu­dyr. Hä­zir­ki za­man yk­dy­sa­dy­ýe­tin­de ulag inf­rast­ruk­tu­ra­sy­nyň ösen de­re­je­si önüm­çi­li­giň ne­ti­je­li­li­gi­ni ýo­kar­lan­dyr­ma­gyň, se­bit­le­riň ara­syn­da­ky söw­da-yk­dy­sa­dy gat­na­şyk­la­ry gi­ňelt­me­giň we ila­tyň he­re­ket müm­kin­çi­lik­le­ri­ni go­wu­lan­dyr­ma­gyň esa­sy şert­le­ri­niň bi­ri­dir. Aş­ga­bat –
Da­şo­guz aw­to­mo­bil ýo­lu­nyň gur­lu­şy­gy ýur­du­my­zyň paý­tag­ty bi­len de­mir­ga­zyk se­bi­ti­niň ulag ara­gat­na­şy­gy­ny ös­dür­mä­ge gö­nük­di­ri­len mö­hüm tas­la­ma­dyr. Bu ýol ulag gat­naw­la­ry­nyň yg­ty­bar­ly­ly­gy­ny ýo­kar­lan­dyr­mak, ýol he­re­ke­ti­niň howp­suz­ly­gy­ny üp­jün et­mek we ýük hem-de ýo­lag­çy gat­naw­la­ry­ny has ne­ti­je­li gu­ra­mak üçin tä­ze müm­kin­çi­lik­le­ri dö­ret­mä­ge gö­nük­di­ri­len­dir.
Döw­re­bap aw­to­mo­bil ýol­la­ry­nyň gu­rul­ma­gy di­ňe bir ulag se­riş­de­le­ri­niň he­re­ke­ti­ni ýe­ňil­leş­dir­mek bi­len çäk­len­me­ýär. Şeý­le tas­la­ma­lar yk­dy­sa­dy­ýe­tiň dür­li pu­dak­la­ry­nyň, şol san­da se­na­ga­tyň, oba ho­ja­ly­gy­nyň, gur­lu­şy­gyň, söw­da­ we hyz­mat­lar ul­ga­my­nyň ösü­şi­ne hem oňyn tä­si­ri­ni ýe­tir­ýär. Ýol-ulag inf­rast­ruk­tu­ra­sy­nyň kä­mil­leş­di­ril­me­gi önüm­çi­lik kär­ha­na­la­ry­nyň ara­syn­da ha­ryt do­la­ny­şy­gy­ny iş­jeň­leş­dir­mä­ge, önüm­le­ri sarp edi­ji­le­re öz wag­tyn­da ýe­tir­mä­ge we se­bit­le­riň yk­dy­sa­dy müm­kin­çi­lik­le­rin­den has ne­ti­je­li peý­da­lan­ma­ga ýar­dam ber­ýär.
Aş­ga­bat şä­he­ri ýur­du­my­zyň sy­ýa­sy, yk­dy­sa­dy we me­de­ni mer­ke­zi hök­mün­de mö­hüm orny eýe­le­ýär. Da­şo­guz we­la­ýa­ty bol­sa oba ho­ja­lyk önüm­çi­li­gi, se­na­gat müm­kin­çi­lik­le­ri we baý ta­ry­hy-me­de­ni mi­ra­sy bi­len ta­pa­wut­lan­ýan se­bit­le­ri­mi­ziň bi­ri­dir. Bu iki ugur bo­ýun­ça döw­re­bap aw­to­mo­bil ýo­lu­nyň gu­rul­ma­gy paý­tag­ty­myz bi­len ýur­du­my­zyň de­mir­ga­zyk we­la­ýa­ty­nyň ara­syn­da­ky gat­na­şyk­la­ry has-da iş­jeň­leş­dir­mä­ge şert dö­re­der.
Tä­ze ýol oba ho­ja­lyk önüm­le­ri­niň, se­na­gat ha­ryt­la­ry­nyň, gur­lu­şyk se­riş­de­le­ri­niň we beý­le­ki ýük­le­riň da­şal­ma­gy­ny ýe­ňil­leş­dir­mek ba­bat­da mö­hüm äh­mi­ýe­te eýe bo­lup bi­ler. Şeý­le hem ýo­lag­çy gat­naw­la­ry­nyň amat­ly­ly­gy­nyň ýo­kar­lan­ma­gy ila­tyň işe­wür­lik, bi­lim, sag­ly­gy go­ra­ýyş, me­de­ni we dur­muş mak­sat­ly sa­par­la­ry­ny has ne­ti­je­li gu­ra­ma­ga müm­kin­çi­lik be­rer. Mu­nuň özi ýur­du­my­zyň bi­te­wi yk­dy­sa­dy gi­ňiş­li­gi­niň saz­la­şyk­ly ösü­şi­ni üp­jün et­mek nuk­daý­na­za­ryn­dan hem äh­mi­ýet­li­dir. Ýol-ulag ul­ga­my­nyň ösü­şin­de tä­ze ýol­la­ryň we köp­rü­le­riň gur­lu­şy­gy bi­len bir­lik­de, he­re­ket ed­ýän inf­rast­ruk­tu­ra des­ga­la­ry­nyň döw­re­bap­laş­dy­ryl­ma­gy hem mö­hüm orun eýe­le­ýär. Şeý­le hem ýol he­re­ke­ti­ni gu­ra­ma­gyň döw­re­bap usul­la­ry, ýol bel­gi­le­ri, go­rag se­riş­de­le­ri, yşyk­lan­dy­ryş ul­gam­la­ry we beý­le­ki teh­ni­ki çöz­güt­ler sü­rü­ji­le­riň hem-de ýo­lag­çy­la­ryň howp­suz­ly­gy­ny üp­jün et­mek­de mö­hüm äh­mi­ýe­te eýe­dir. Bu ugur­da me­ýil­leş­di­ril­ýän iş­ler ýur­du­my­zyň ulag ul­ga­my­nyň hä­zir­ki za­man ta­lap­la­ry­na la­ýyk­lyk­da ös­dü­ril­me­gi­ne gö­nük­di­ri­len­dir.
Türk­me­nis­ta­nyň amat­ly ge­og­ra­fik ýer­le­şi­şi hal­ka­ra ulag ge­çel­ge­le­ri­ni ös­dür­mek, üs­ta­şyr gat­naw­la­ryň müm­kin­çi­lik­le­ri­ni gi­ňelt­mek we se­bi­ta­ra yk­dy­sa­dy hyz­mat­daş­ly­gy iş­jeň­leş­dir­mek üçin mö­hüm şert­le­ri dö­red­ýär. Soň­ky ýyl­lar­da ulag inf­rast­ruk­tu­ra­sy­nyň ös­dü­ril­me­gi­ne aý­ra­tyn üns be­ril­me­gi ýur­du­my­zyň ulag-lo­gis­ti­ka ul­ga­my­nyň kuw­wa­ty­ny art­dyr­mak bi­len bag­la­ny­şyk­ly­dyr. Aş­ga­bat – Da­şo­guz aw­to­mo­bil ýo­lu­nyň gur­lu­şy­gy hem bu ugur­da­ky mö­hüm baş­lan­gyç­la­ryň bi­ri hök­mün­de mil­li ulag ul­ga­my­nyň müm­kin­çi­lik­le­ri­ni gi­ňelt­mä­ge ýar­dam be­rer.
Döw­re­bap ýol­lar ýük da­şa­ma­la­ry­nyň ne­ti­je­li­li­gi­ni ýo­kar­lan­dyr­ma­ga, ulag hyz­mat­la­ry­nyň hi­li­ni go­wu­lan­dyr­ma­ga we içer­ki yk­dy­sa­dy gat­na­şyk­la­ryň has iş­jeň al­nyp ba­ryl­ma­gy­na müm­kin­çi­lik ber­ýär. Şeý­le tas­la­ma­la­ryň üs­tün­lik­li dur­mu­şa ge­çi­ril­me­gi Türk­me­nis­ta­nyň ulag-lo­gis­ti­ka ul­ga­my­nyň hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gyn­da­ky or­nu­ny ber­kit­mek üçin hem goş­ma­ça şert­le­ri dö­re­der.
Aş­ga­bat – Da­şo­guz aw­to­mo­bil ýo­lu­nyň gur­lu­şy­gy döw­rün­de dür­li ugur­lar­da­ky hü­när­men­le­riň, şol san­da ýol gur­lu­şyk­çy­la­ry­nyň, in­že­ner­le­riň, tas­la­ma­çy­la­ryň, teh­ni­ki iş­gär­le­riň we beý­le­ki hü­när eýe­le­ri­niň zäh­me­ti­ne ze­rur­lyk ýü­ze çy­kyp bi­ler. Şeý­le hem tä­ze ýol inf­rast­ruk­tu­ra­sy­nyň dö­re­dil­me­gi gel­jek­de onuň ug­run­da hyz­mat ediş ul­gam­la­ry­nyň, teh­ni­ki hyz­mat mer­kez­le­ri­niň we beý­le­ki ugur­daş hyz­mat­la­ryň ös­dü­ril­me­gi üçin müm­kin­çi­lik­le­ri açar. Bu bol­sa ila­tyň dur­muş-yk­dy­sa­dy müm­kin­çi­lik­le­ri­niň gi­ňel­me­gi­ne, se­bit­ler­de te­le­ke­çi­lik iş­jeň­li­gi­niň ýo­kar­lan­ma­gy­na we yk­dy­sa­dy gat­na­şyk­la­ryň has-da ber­ke­me­gi­ne ýar­dam be­rer.
Hä­zir­ki za­man ýol gur­lu­şy­gyn­da tä­ze teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň ula­nyl­ma­gy, gur­lu­şyk se­riş­de­le­ri­niň hi­li­niň ýo­kar­lan­dy­ryl­ma­gy, tas­la­ma iş­le­ri­niň san­ly usul­lar ar­ka­ly al­nyp ba­ryl­ma­gy we ýol he­re­ke­ti­niň howp­suz­lyk ul­gam­la­ry­nyň kä­mil­leş­di­ril­me­gi mö­hüm äh­mi­ýe­te eýe­dir. Döw­re­bap ýol gur­lu­şyk tas­la­ma­la­ryn­da uzak möh­let­le­ýin ula­ny­şa ni­ýet­le­nen ma­te­ri­al­la­ry peý­da­lan­mak, ýol ör­tü­gi­niň berk­li­gi­ni üp­jün et­mek, te­bi­gy şert­le­ri na­za­ra al­mak we ulag aky­my­ny ne­ti­je­li gu­ra­mak esa­sy ta­lap­la­ryň ha­ta­ryn­da dur­ýar. Ýol di­ňe bir şä­her­le­ri we oba­la­ry bir­leş­dir­ýän inf­rast­ruk­tu­ra des­ga­sy däl. Ol yk­dy­sa­dy müm­kin­çi­lik­le­ri, yn­san gat­na­şyk­la­ry­ny, me­de­ni hyz­mat­daş­ly­gy we se­bit­le­riň ösü­şi­ni bir­leş­dir­ýän mö­hüm bag­la­ny­şyk­dyr.
Döw­re­bap ýol­lar yk­dy­sa­dy ösü­şiň, se­bit­le­riň aba­dan­çy­ly­gy­nyň we halk­la­ryň ara­syn­da­ky dost­luk­ly gat­na­şyk­la­ryň mö­hüm bin­ýa­dy­dyr. Ýur­du­myz­da gu­rul­ýan her bir tä­ze ýol, bi­na edil­ýän her bir köp­ri Wa­ta­ny­my­zyň gel­jek­ki ösü­şi­ne gö­nük­di­ri­len mö­hüm ma­ýa go­ýum bo­lup, hal­ky­my­zyň aba­dan dur­mu­şy­na hyz­mat et­mä­ge ni­ýet­le­nen­dir.

Orazgül ŞYHYÝEWA,
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň mugallymy.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА