Awstraliýaly alymlar häzirki zaman adamlarynyň organizminde kömürturşy gazynyň ýokary mukdarynyň gözegçilik edilýändigini we munuň ýakyn geljekde has howply çäge ýetip biljekdigini anykladylar.
Awstraliýanyň Çagalary barlag institutyndan, Kertin uniwersitetinden we Awstraliýanyň Milli uniwersitetinden bolan topar 7 müňe golaý adamyň ganynyň seljermesiniň netijelerini öwrendiler. Nusgalar 1999-njy ýyldan 2020-nji ýyla çenli her iki ýyldan bir gezek alyndy.
Netijeler 1999-njy ýyldan bäri ganyň sarymtyl suwundaky bikarbonatyň ortaça derejesiniň (organizmdäki kömürturşy gazynyň mukdary bilen berk baglanyşykly görkeziji) takmynan 7% ýokarlanandygyny görkezdi. Şol bir wagtyň özünde kalsiniň we fosforyň ortaça derejesi peseldi.
Bu üýtgeşmeler Ýeriň atmosferasyndaky kömürturşy gazy mukdarynyň artandygyny görkezýär. Ol 2000-nji ýyldaky takmynan 369 bölejik (ppm) mukdaryndan häzirki wagtda 420 bölejik (ppm) mukdaryndan hem ýokary derejä çykdy.
Bikarbonat organizmiň aşgar-turşulyk deňagramlylygyny saklamakda esasy orny eýeleýär. Kömürturşy gazy derejesi ýokarlananda, bedende ganyň pH derejesini durnuklylaşdyrmak üçin has köp bikarbonat saklaýar. Alymlar adamyň ganynyň himiki düzüminiň üýtgemeginiň atmosferadaky kömürturşy gazynyň artmagyna garşy reaksiýadygyny duýdurdylar. Eger hiç zat üýtgemese, bikarbonatyň ortaça derejesi 50 ýylyň içinde “ýol berilmesiz” derejäniň çägine ýakynlaşyp biler.
Hünärmenler adamlaryň kömürturşy gazynyň takmynan, 280-300 ppm bolan atmosferasynda ewolýusiýa geçendigini ýatlatdylar. Adam organizmi howadaky CO2 mukdarynyň, ganyň pH derejesiniň, dem alyş ýygylygynyň we gandaky bikarbonat derejesiniň arasyndaky näzik deňagramlylygy saklamaga öwrenişendir. Emma häzirki wagtda howadaky CO2 mukdary adamzat taryhyndaky iň ýokary derejededir. Organizmde toplanýan kömürturşy gazy dürli saglyk meselelerine getirip biler.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА