Marzelon

Narine ABGARÝAN, ermeni ýazyjysy

(Hekaýa)

Hä­zir­ki za­man gör­nük­li er­me­ni ýa­zy­jy­sy Na­ri­ne Ab­gar­ýan 1971-nji ýy­lyň 14-nji ýan­wa­ryn­da Er­me­nis­ta­nyň Berd şä­he­rin­de do­gul­ýar. Ýe­re­wan şä­he­ri­ndäki W.Ý.Brýu­sow adyn­da­ky Döw­let dil öw­re­niş uni­wer­si­te­ti­niň rus di­li we ede­bi­ýa­ty mu­gal­ly­my hü­nä­rini ta­mam­la­ýar. Kys­sa eser­le­ri­ni rus di­lin­de ýaz­ýar. Onuň dö­re­di­ji­li­gi­ne dur­mu­şa ru­hu­be­lent ga­ra­ýyş, de­giş­me­çil­lik äheň­de be­ýan ediş bi­len ut­ga­şyk­ly­lyk­da­ky fi­lo­so­fik oý­lan­ma­lar mah­sus­dyr. Bu bol­sa, eser­le­ri­niň şüw­lüm­li okal­ma­gy­na ýar­dam ed­ýär.
N.Ab­gar­ýan «Man­ýun­ýa» at­ly ro­ma­ny üçin 2016-njy ýylda Rus­si­ýa­nyň «Ýas­na­ýa Pol­ýa­na» ede­bi­ýat baý­ra­gy­na my­na­syp bol­dy. 2020-nji ýyl­da ab­raý­ly «The Gu­ar­di­an» ne­şi­ri ony Ýew­ro­pa­nyň iň tä­sir­li ýa­zy­jy­la­ry­nyň sa­na­wy­na gi­riz­di.
Ýa­zy­jy ze­na­nyň iň meş­hur ro­man­la­ry­nyň bi­ri ha­sap­lan­ýan «As­man­dan üç al­ma gaç­dy» («Three App­les Fell from the Sky») 2020-nji ýyl­da iň­lis di­lin­de ne­şir edil­ýär. 2021-nji ýyl­da «Zu­la­li» at­ly po­wes­ti esa­syn­da ady­bir çe­per film su­ra­ta dü­şü­ril­di.
Ýazyjy hä­zir­ki wagtda Mosk­wa­da ýa­şa­ýar.

Owa­nes Boç­kan­syň eşe­gi Mar­le­zon iki­si­niň ara­syn­da örän sy­la­şyk­ly, em­ma ary­lar bi­len we­lin, örän oň­şuk­syz gat­na­şyk eme­le gel­di. As­lyn­da, mu­nuň o di­ýen aýy­bam ýok, se­bä­bi Taň­ry­nyň ýa­ra­dan äh­li jan­ly-jan­da­ry bi­len yla­la­şyk­ly ýa­şa­mak öň­ýe­te­ne be­ril­män­dir.
Owa­nes Boç­kans bal­çy­dy. Öz işi­niň us­sa­dy­dy. Ba­şar­ny­gy­na söz ýok­dy. Şeý­le ýag­da­ýam onuň dur­mu­şy­na awy gat­dy.
Go­laý­da onuň ary­lar bi­len gat­na­şy­gy düý­bün­den bo­zul­dy, şo­nuň üçin in­di her sa­par bal ýyg­na­ma­ga edil je­ňe gid­ýän ýa­ly, hiç aýa­gy çek­me­ýär­di. Ol uzyn ýeň­li köý­nek geý­di, äh­li ilik­le­ri­ni dak­dy, ba­lagy­nyň ete­gi­ni düýr­läp, jo­raby­na dyk­dy. Ýü­zün­dä­ki go­rag to­ru­ny yh­las­ly bar­laş­dyr­dy. Ho­ja­lyk ha­ryt­la­ry dü­ka­nyn­dan eline şap­la­şyp du­ran re­zin el­lik sa­tyn al­dy-da, aýa­ly­na ola­ry da­ňar ýa­ly gu­şa­jyk ber­kit­me­gi ha­ýyş et­di. Sa­te­nik adam­sy­nyň öz­di­ýen­li­di­gi­ni ýa­dy­na sa­lyp, gar­şy çy­kyp dur­ma­dy, on­dan di­ňe mu­nuň nä­mä ge­rek­di­gi­ni so­rap oň­dy.
– Sen dak, ga­la­ny­ny gö­rü­bere­ris! – di­ýip, Owa­nes oňa gö­mel­teý jo­gap ber­di. Onuň şeý­le so­wal be­ren­le­rin­de, he­mi­şe keý­pi bo­zul­ýar­dy.
– Wah, go­ýun – di­ýip, aýa­ly ulu­dan de­mi­ni alyp, öz­ba­şy­na hü­ňür­de­di-de, kö­ne aş­ha­na sü­pür­gi­jin­den el­lik üçin bag­jyk ýa­sa­ma­ga otur­dy.
Owa­nes el­lik­le­ri ary­ly gu­tu­la­ryň ýa­ny­na ýet­män­kä geý­di. Çep el­li­gi­niň uzyn ýü­pü­ni sag eg­ni­ne, sag eli­niň­ki­ni çep eg­ni­ne at­dy. Bir­geň­si, ýö­ne yg­ty­bar­ly go­rag eme­le gel­di: da­ňy­lar onuň dö­şü­ni hem-de boý­nu­ny gys­dy, ýö­ne el­lik­le­ri­ni duý­dan­syz ýi­tir­mek­den ha­las et­di.
– Bir­den­kä el­li­gim ary­la­ryň gu­tu­sy­na ba­ra­nym­da ga­çaý­sa nä­me? – di­ýip, Owa­nes Mar­le­zo­na gep gat­dy. Eşek uzyn gu­lak­la­ry­ny ke­ýer­dip ma­kul­laý­jy pyş­gyr­dy. Sa­te­nik­den ta­pa­wut­ly­lyk­da, ol öz ho­ja­ýy­ny­na ýa­rym söz­de dü­şün­ýär­di.
Bu goş­ma­ça go­rag se­riş­de­si­ni Owa­nes şol ge­zek gu­la­gyn­dan ary ça­kan­da, oý­lap tap­ma­ly bo­lup­dy. Kyrk ýy­lyň için­de şeý­le ýag­daý eý­ýäm ýü­zün­ji ge­zek bol­ýar­dy, em­ma bu sa­par we­lin ba­ry­sy ter­si­ne bol­dy – onuň gu­la­gy şol­ba­da fut­bol pök­gü­si ki­min çiş­di-de, şüb­he­li sor­kul­dap baş­la­dy. Yz­ýa­ny onuň boý­ny hem çi­şip ug­ra­dy. Owa­nes ary­ly gu­ty­nyň ga­pa­gy­ny elin­den ga­çyr­dy, go­la­ýyn­da maý­da­ly­na ot­lap ýö­ren eşe­gi­ne ün­sem ber­män, oba ta­rap ýelk ýa­sa­dy. Onuň yzyn­dan geň ga­lan Mar­le­zon hem aň­ňy­ryp eň­di. Olar şeý­dip has­sa­ha­na ýet­di­ler, öň­den «Ka­ma­zyň» äpet tig­ri ýa­ly çi­şen Owa­nes, yzyn­dan eşek mer­te­be­si kem­si­di­len Mar­le­zon ýüw­rüp bar­ýar­dy.
– Ahy­ry sen ata-ba­ba­la­ryňdan gö­te­rip gel­ýän la­ka­my­ňy öde­diň – di­ýip, no­bat­çy luk­man me­şik ýa­ly gü­be­ri­lip ýa­tan Owa­ne­se san­jym edip dur­ka loh-loh gül­di. Owa­ne­siň oňa kä­ýi­ne­si gel­di, em­ma güp ýa­ly çi­şen do­dak­la­ry mu­ňa maý ber­me­ýär­di. Ol luk­ma­na ýer­lik­siz deg­şen­di­gi­ne dü­şü­ner ýa­ly, nä­gi­le­lik bi­len se­re­dip, myş­la­dy. Luk­man eli­ni sal­gap, ötünç­li ýyl­gyr­dy.
Boç­kans­la­ryň ne­be­re­si «çe­lek» di­ýen la­ka­my bi­len ta­nal­ýan çi­şik Şma­won­dan baş­lan­ýar­dy. Owa­nes soň­ky ýyl­lar gar­ry ata­sy­nyň gy­ly­gy­ny kän ýat­la­ýar­dy, ata­sy uzak­ly gün te­lär­de gü­be­ri­lip ýa­tar­dy hem-de döw­şäp po­to­lo­ga sö­gü­ner­di.
Bir ge­zek gar­ry ata­sy­nyň gö­dek söz­le­ri­ni eşi­den­de, Owa­nes ga­ty tol­gun­dy, se­bä­bi hut gar­ry ata­sy­nyň ýo­kar­ysyn­da onuň ene-ata­sy­nyň ýa­tak ja­ýy ýer­leş­ýär­di.
– Ata, sen ejem bi­len ka­ka­ma sök­ýar­miň?
Goja ne­den düw­nü­gip­di.
– Kö­peý og­ly diý­sä­nim, seň ejeň, ka­kaň bä­rik nir­den gel­di? Men Ýa­ra­da­na na­lyş ed­ýä­rin. Ol nä­mü­çin me­ni beý­le çi­şik, üs­te­si­ne kel­te­jik edip ýa­rat­dy? Onuň wyž­da­ny be­rin bar­my­ka?
Goja öm­rü­niň ahy­ryn­da ker gal­dy, em­ma se­si we­lin ças­ly­ja­dy. Şol ças­ly se­si bi­le­nem as­man­da­ky eda­ra öz nä­gi­le­li­gi­ni şeý­le ­bir paý­ra­dar­dy we­lin, oba­nyň o çe­tin­dä­ki to­wuk­la­ram gor­ku­sy­na her gün bir­nä­çe ge­zek ýu­murt­ga be­rer­di­ler. Onuň ada­lat­syz my­ja­bat­la­ryn­dan aň­ka­sy aşan Arş-Kürs ahy­ryn­da dog­ry ne­ti­jä ge­len bor­ly. Se­bä­bi gar­ry­nyň äh­li nes­li ar­ryk we şil­liň bo­lup do­gul­dy­lar. Ýö­ne ola­ryň hem­me­si-de Şma­won çe­le­giň ne­be­re­sin­den bo­lan Boç­kans fa­mi­li­ýa­sy­ny gö­ter­di.
Boý­nu­nyň çi­şi gaý­dy­şan Owa­nes ag­şam has­sa­ha­na­dan öýü­ne do­lan­dy hem-de ary zä­he­ri­ni gö­te­ri­nip bil­me­ýän­di­gi ba­ra­da­ky ha­bar bi­len keý­wa­ny­sy­ny serp­me­den gaý­dan ýa­ly et­di.
– Öň sen­de beý­le zat ýokd-a! – di­ýip, Sa­te­nik ör-gök­den gel­di.
– Öň ýok­dy, in­di bar.
– Ary çak­gy­sy zä­her­li däl diý­ýär­ler ahy­ryn – di­ýip, aýa­ly ýeň be­rer­li däl­di.
– Eger zä­her­li bol­ma­sa, bar-da, ary­ly ga­pyr­ja­gy üs­tü­ňe eň­ter! Ma­ňa bir­je­ji­gi-de ýe­ter­lik bol­dy – di­ýip, Owa­nes öý­ke­li hü­mür­de­di.
Dur­nuk­ly gir­de­ji ge­ti­rip du­ran kä­rin­den onuň el ýu­wa­sy gel­me­ýär­di. Mu­nuň üçin Owa­nes goş­ma­ça go­rag çä­re­le­ri­ni gör­di – öňem aý­dy­şym ýa­ly, ýüp­li ho­ja­lyk el­lik­le­ri­ni, uzyn ýeň­li köý­nek we jok­ra­ma ys­sy­da-da ga­lyň jo­ra­ba ete­gi dy­ky­lan ba­lak ge­ýin­di. Oba­daş­la­ry şä­her­de bal­çy­lar üçin ary­lar-a beý­le-de dur­sun, ýol­bar­syň hem di­şi öt­me­jek egin-eşik sa­tyl­ýan dü­ka­nyň bar­dy­gy­ny gür­rüň ed­ýär­di­ler. Em­ma Owa­nes bu myş-myş­la­ra ynan­ma­ýar­dy. Onuň as­lyn­da şä­her­li­le­re pi­sin­di otur­ma­ýar­dy. Ola­ryň ary­dan ba­şy çyk­ýar­my nä­me? Ýe­ri, olar nä­dip go­rag egin­ba­şy­ny oý­lap tap­jak­myş­lar. Ba­ry­sy bol­gu­syz gür­rüň! Te­bi­gat­dan üz­ňe adam doň­ýü­rek bol­ýar. On­dan nä­mä­ni ta­lap eder­siň? Jyp­dy­rar goý­bär, asyl ýü­zem gy­zar­maz.
Owa­nes bu ba­ra­da oý­la­ra çü­müp otu­ry­şy­na ary ça­ku­wy­na al­ler­gi­ýa­nyň bol­gu­syz bir zat­dy­gy­na yna­na­sy gel­ýär­di. Tö­tän­den bo­la­ýan ýag­daý. Ýyl­da bir ge­zek ta­ýa­gyň hem pe­şeň güm­pül­de­däý­me­si bar diý­ýär­ler, em­ma bu onuň ha­ky­ky tü­pe­ňe öw­rül­ýän­di­gi­ni aň­la­da­nok ahy­ryn!
Ine, Mar­le­zo­ny alyp gö­re­li. Owa­ne­siň onuň bi­len ýa­kyn hem­şe­ri­li­gi des­si­ne ke­ma­la gel­me­di ahy­ryn. Eşe­gin­den adam ýa­sa­ýan­ça gör­gi ba­ry­ny gör­di. Owa­nes ony Su­ren Na­zi­nans­dan kän pul – tu­tuş alt­myş ame­ri­kan dol­la­ry­ny be­rip sa­tyn alyp­dy. Su­ren Neb­ras­kada ýaşaýan og­lu­nyň ýa­ny­na gö­çüp bar­ýar­dy, ho­ja­ly­gyn­da­ky äh­li mal­la­ry­ny dol­la­ra sa­tyş­dyr­dy. Owa­nes ata­sy­nyň ok­ly ha­ta­ry­ny bi­li­ne da­kyn­dy-da, et­rap mer­ke­zi­ne git­di, galp dol­lar sok­maz ýa­ly ga­zap­ly na­za­ry bi­len ban­kyň iş­gä­ri­ni üý­şen­di­rip, so­ňam şa­kyr­dap du­ran üç sa­ny ýig­ri­milik dol­la­ry döş jü­bü­si­ne sal­dy hem-de Su­re­niň ýa­ny­na ug­ra­dy.
Kö­ne ho­ja­ýy­ny bi­len eşek asu­da hoş­laş­dy – di­ňe guý­ru­gy­ny bu­laý­lap oň­dy. Ol Owa­ne­siň yzy bi­len ba­şy­ny dik tu­tup, pal­çyk­ly kölçeleri usul­ly aý­la­nyp dik­gir­däp bar­ýar­dy. Ýöne mu­nuň em­ma­jy­gy-da bar eke­ni – eşek Owa­ne­siň how­lu­sy­na ýig­ri­mi metr çe­me­si ga­lan­da, ýo­luň or­ta­syn­da di­kil­ga­zyk bo­lup ga­laý­dy, goz­gap bil­seň goz­ga-da. Ne yza, ne öňe süý­räp bol­ýar. Bir sa­gat eşe­gi bi­len çe­ke­le­şip lüt bo­lan Owa­nes ahy­ry özi ýa­dap how­la gi­rer di­ýen ne­ti­jä gel­di, eli­ni sal­ga­dy-da, öýü­ne git­di.
Ket­jal haý­wan şeý­dip üç gün dur­dy. Owa­nes oňa ma­hal-ma­hal eý­wan­dan syn ed­ýär­di. Sa­te­nik how­ly­nyň daş ýü­zün­de heý­kel ýa­ly goz­gan­man du­ran eşe­ge iýer-içer ýa­ly zat el­ter­di. Eşek sa­man­dan ýüz öwür­di, hat­da kä­şi­ri gö­ren­de-de ýü­zü­ni bü­rüş­dir­di, em­ma suw we­lin, iç­di. Özem tu­tan­ýer­li­lik bi­len dym­ýar­dy. Üçün­ji gün diý­len­de, Owa­nes dün­ýä­de bar bo­lan äh­li zat­la­ra gar­gy­nyp, Su­re­niň ýa­ny­na git­di.
– Bar, eşe­gi­ňi alyp gaýt, ýa­lan­çy! – di­ýip, işik­de dur­şu­na gy­gyr­dy.
– «Ýa­lan­çy» diý­mäň haý­sy ma­ny­da bol­ýar? – Su­ren öler ýa­ly ga­ty gör­di.
– Nä­me, üs­tüm­den gül­jek bol­ýar­myň?
– Hu­daý sak­la­syn, Owa­nes!
– Bu haý­wan üç gün bä­ri ýol­da dur, how­la gi­re­nok!
– Beý­le zat bo­lup bil­mez!
– Su­ren, sen dip­lom­ly bol­sa­ňam, ba­ryp­ýa­tan gö­mük. Eşe­giň kel­le­si­niň sag däl­di­gi­ni duý­du­raý­saň bol­ma­dy­my?
– Bu ýer­de meň dip­lo­my­myň nä­me gü­nä­si bar? – di­ýip, Su­ren ymyk­ly öý­ke­le­di.
– Pä­heý! – Owa­nes tüý­kü­rin­di-de, öýü­ne git­di.
Gel­se, eşek how­ly­nyň or­ta­syn­da, to­wuk­la­ryň ara­syn­da dur hem-de ola­ryň kä­ke­le­me­si­ne go­şup gu­lak­la­ry­ny gy­myl­dat­ýar­dy.
– Bu nä­me bol­du­gy? – di­ýip, Owa­nes ör-gök­den gel­di.
Aýa­ly el­le­ri­ni ser­di:
– Göz öňü­ne ge­ti­rip gör, men di­ňe der­we­zä­ni aç­dym.
– On­soň?
– Ol gir­di-de gaý­dy­ber­di.
– Nä­dip?
– Ine, şu­nuň ýa­ly! – Aýa­ly der­we­zä­ni aç­dy-da, bir ýa­na so­wul­dy. Eşek çy­kal­ga ýö­nel­di. Aýa­ly ýe­ne der­we­zä­ni ýap­dy. Eşek sak­lan­dy.
– Onuň ýo­lu­ny açyk goý­ma­ly – di­ýip, Sa­te­nik dü­şün­dir­di.
Owa­nes do­dak­la­ry­ny çeý­ne­di.
– On­da nä­me, Su­ren ma­ňa aýt­ma­dy­ka?
– Sen o gör­gü­li­den adam şe­kil­li so­ran­syň-ow?! – di­ýip, aýa­ly ýaň­sy­ly jo­gap ber­di.
– Het­den aş­ma, he­leý – di­ýip, Owa­nes ga­şy­ny çyt­dy, so­ňam eşe­giň kel­le­si­ni sy­pa­lap: – Ýe­ri, dost bo­la­rys­my? Eger sa­ňa Mar­le­zon di­ýip at be­räý­sem, gar­şy bo­la­syň ýok-la?!
Eşek oňa ul­la­kan ül­je göz­le­ri­ni di­kip, ça­la ba­şy­ny silk­di. Şon­dan bä­ri hem ola­ryň ara­syn­da ga­dyr­ly gat­na­şyk eme­le gel­di – Owa­nes bir ýa­na ýo­la dü­şen­le­rin­de tüýs wag­tyn­da der­we­zä­ni açyp, bir gap­da­la so­wu­lyp ýol ber­di, eşe­gem oňa we­pa­ly gul­luk et­di.
Bu wa­ka­ny ýa­dy­na sa­lyp, Owa­nes ary ba­ly­na al­ler­gi­ýa­sy­nyň bol­gu­syz dü­şü­niş­mez­lik­di­gi­ne umy­dy­ny ýi­tir­me­di. «Eşek bi­len dil ta­pyş­dyk­my, ary­lar bi­le­nem ala­jy­ bolar» di­ýip, ol bal ýyg­na­ma­ga şaý­lan­ýar­ka, bur­nu­na sa­lyp hü­mür­de­di.
As­lyn­da, şol gü­nüň baş­laý­şy hem meň­ki bol­sun di­ýer ýa­ly bol­ma­dy. El­bet­de, ba­ry­sy­na gü­nä­kär Sa­te­nik, ol alyp­dyr-da, so­ra­man, zat et­män, Owa­ne­siň iň go­wy gör­ýän pal­ta­sy­ny goň­şu­la­ry­na be­rip goý­be­rip­dir. Owa­ne­siň dur­muş­da ýü­ze çy­kyp bi­läý­jek dür­li ýag­daý­la­ra la­ýyk ula­nar ýa­ly bäş sa­ny pal­ta­sy bar­dy. Ol pal­ta­la­ry­na, hat­da söý­gi bi­le­nem diý­se bol­jak de­re­je­de aýaw­ly ga­ra­ýar­dy, ola­ry hiç ki­me, tok­da iş­le­ýän çal­gy­da­şa hem ynan­man, öz eli bi­len ýi­tel­der­di, po­su­ny nep­ýag bi­len aý­rar­dy, agaç sa­py­ gu­ra­maz ýa­ly ýö­ri­te san­dyk­da sak­la­ýar­dy. Aý­ra­tyn hem ata­syn­dan mi­ras ga­lan agyr, em­ma iş­lä­niň­de çem­li­je bo­lan aý­pal­ta­sy­ny aýa­ýar­dy. Dö­wü­läý­se da­gy, onuň ýa­ly pal­ta­ny hiç ýer­de­nem tap­jak gü­ma­nyň bol­maz di­ýip, pi­kir ed­ýär­di.
In­dem aň­kaw aýa­ly se­bäp­li ke­se­ki bi­ri onuň gar­ry ata­syn­dan ga­lan pal­ta­sy bi­len ar­ka­ýyn odun aý­ryp dur.
– Se­niň nä­me iş ede­ni­ňe bir aky­lyň ýet­ýär­mi? – di­ýip, Owa­nes odun ta­ra­şa­la­ry­ny çar­ýa­na pyt­rad­ýan goň­şu­sy­nyň how­lu­sy­na zol-zol ga­rap goh ed­ýär­di.
Sa­te­nik il­ki eg­ni­ni gys­dy, soň­ra ýa­ryl­dy: – Nä­me, Wa­ta­ny­my sa­typ­dy­ryn­my?
Owa­ne­siň di­li tu­tul­dy. – Sen Wa­ta­ny­ňy sa­ta­ňok – di­ýip, ýa­ry­laý­jak bol­dy: – Sen me­ni hem-de gu­ra­ly­my mas­ga­ra­la­dyň!
Şeý­dip ol aýa­lyn­dan öý­ke­läp bal tut­ma­ga git­di.
Onuň ýo­ly daş­ky­rak ga­ryn­da­şy Žo­ri­giň tä­ze­lik­de açan del­lek­ha­na­sy­nyň ýa­nyn­dan geç­ýär­di.
– Gö­rüp ge­çe­li, ol nä­hi­li ýer­leş­di­kä? – di­ýip, Owa­nes Mar­le­zo­ny sak­la­dy.
Žo­rik şol wagt Gad­ru­tans Pa­ro­nyň sa­çy­ny be­jer­ýän eke­n. Owa­nes sa­lam ber­di-de, çiň­ňe­ri­lip Pa­ro­ny syn­la­ma­ga baş­la­dy. Pa­ro örän gel­şik­siz ze­nan­dy, hat­da çy­dam edip bol­ma­jak de­re­je­de bet­görk­di. Žo­rik onuň sa­çy­ny usul­ly­lyk bi­len gyrk­ýar­dy.
– Wah, nä­hi­li owa­dan, – di­ýip, Pa­ro aý­na­da­ky keş­bi­ne se­re­dip, şa­dy­ýan gy­gyr­ýar­dy: – Gör, nä­hi­li owa­dan!
– Örän owa­dan – di­ýip, Žo­ri­gem yla­laş­ýar­dy: – diý­seň owa­dan!
Pa­ro pu­lu­ny tö­läp çy­kyp gi­den­den soň, ol ga­ryn­da­şy­na öw­rü­lip, el­le­ri­ni ser­di:
– Eý­sem, Owa­nes ka­ka, men oňa nä­me di­ýe­ýin?!
– Aý, ha­wa-da, nä­me di­ýer­siň, se­niň­kem mam­la – di­ýip, Owa­nes yla­laş­dy.
– Onu­ňam işi ýe­ňil däl – di­ýip, ol soň­ra ýol­da Mar­le­zon bi­len pi­ki­ri­ni paý­laş­dy: – Gyrk, so­ňam öw, gyrk, ýe­ne öw. Beý­dip ýör­seň, özü­ňi sy­la­ma­ňy-da bes eder­siň.
Owa­nes Žo­ri­ge uly hor­mat goý­mak bi­len ga­ra­ýar­dy, se­bä­bi ol ýaş­ly­gy­ny ýat­lad­ýar­dy, Owa­ne­siň özi-de bir­wagt­lar buý­ra-buý­ra saç­ly ja­hyl ýi­git­di. Hut Žo­ri­giň ýa­şyn­da­ka, Owa­nes Sa­te­ni­ge öý­len­di. Ol il­kin­ji du­şu­şy­ga geý­mek üçin şä­he­re gi­dip şol dö­wür­de ny­sak bo­lan ba­lak sa­tyn alyp gel­di, eje­sin­den ony ütük­le­me­gi ha­ýyş et­di. Ba­lak aň­ry­baş­dy, halk ara­syn­da Gün-klýoş di­ýil­ýä­ni­di. Eje­si onuň bi­çü­wi­ne aň­ka­ryp ga­laý­dy. Soň­ra odun peç­de ço­ýun ütü­gi gyz­dyr­dy-da, ba­la­gy çyg ha­sa ýa­pyp ütük­le­mä­ge baş­la­dy.
Em­ma Owa­nes şol gün du­şu­şy­ga git­me­siz bol­dy. Se­bä­bi Gün-klýoş ba­la­gyň gör­kün­den ýa­ňa hu­şu­ny ýi­ti­ren eje­si al­jy­rap, onuň gap­dal­la­ryn­dan şeý­le­bir pe­ýe­kun edi­ji çy­zyk ýa­sap­dyr we­lin, ol ba­la­gy ge­ýäý­se, çyn aşyk­la­ram utan­jyn­dan ýe­re gi­rer­di.
Owa­nes beý­le sy­pat­da du­şu­şy­ga git­mek­den ýüz dön­de­rip, ag­şam­sy bi­len eje­si­ne iňir­däp geç­di. Em­ma er­te­si bi­de­rek goh eden­di­gi bel­li bol­dy, se­bä­bi Sa­te­nik hem du­şu­şy­ga gel­män eke­ni. Kör­pe do­ga­ny ony ýer­ze­min­de da­şyn­dan gulp­lap­dyr, olam myh­man­çy­ly­ga gi­den ene-ata­sy do­la­nyp gel­ýän­çä ag­lap oturypdyr.
– Ine, şeý­di­bem me­niň il­kin­ji du­şu­şy­gym puç bol­dy. Ak­mak bo­lup­dy­rys, aý, ha­wa-da, se­bä­bi ýaş, bagt­ly. Hiç zat­dan gork­ma­ýar­syň, hiç ki­me gu­lak as­ma­ýar­syň, heh! – di­ýip ulu­dan de­mi­ni al­ýan Owa­nes Mar­le­zo­na gür­rüň ber­ýär­di. Bir­de­nem Sa­te­ni­giň goň­şu­sy­na be­rip goý­be­ren aý­pal­ta­sy­ny ýat­lap, ga­har­lan­dy: – Şeý­le aýal bo­lup ýe­tiş­jek­di­gi­ni bi­len bol­sam, oňa öý­len­mez­dim!
Mar­le­zon toý­na­jyk­la­ry bi­len ýo­luň gu­mu­ny se­çe­läp bar­şy­na bu gün ho­ja­ýy­ny­nyň ala-bö­le gep­lem­sek bo­lan­dy­gy ba­ra­da pi­kir­len­ýär­di. «Gow­lug-a däl» di­ýip, bi­yn­ja­lyk bol­ýar­dy.
Mar­le­zo­nyň ça­ky ba­la­ry­ly ga­pyr­jak­la­ra ýe­ti­len­de, dog­ram çyk­dy. Ho­ja­ýy­ny el­lik­le­ri­niň da­ňy­la­ry­ny daň­ma­ga de­rek köý­ne­gi­niň ýeň­le­ri­ni çer­me­di. Der­we­zä­ni açyp, eşe­gi bal tut­ýan ha­ýa­ty­na goý­ber­di. So­ňam nä­mü­çin­dir, der­we­zä­ni berk ýap­dy.
Bi­raz wagt­lap aýak­la­ry­ny ge­zek­me-ge­zek bök­jek­le­dip, bur­nu­na sa­lyp, ga­har­ly bir zat­la­ry hü­mür­de­di. So­ňam ýum­ru­gy­ny as­ma­na uza­dyp gy­gyr­dy:
– Si­ziň ha­ky­ňyz­dan çy­ka­ryn! Boç­kans­la­ryň to­hum-ti­jin­de he­niz ary­nyň dy­za çö­ke­ren ada­my ýok­dur!
Şeý­le di­ýip, ol ba­la­ry­ly ga­pyr­jak­la­ra ta­rap ynam­ly ga­dam ur­dy, ba­ryp bi­ri­niň üçe­gi­ni gap­da­la py­zyp goý­ber­di. Şol­ba­da wyz­lap çy­kan ary onuň elin­den çak­dy. Ikin­ji ary gö­zün­den. Owa­nes üçün­ji ara ga­ra­şyp dur­man, der­we­zä ta­rap yl­ga­dy. Em­ma büd­räp, ýü­zin ýy­kyl­dy. Özün­den git­di.
Mu­ny gö­ren Mar­le­zon aň­ňyr­dy. Goň­şy ha­ýat­lar­da içi­ňi ýa­ka­ýyn di­ýen ýa­ly, jan­ly-je­men­de gö­rün­me­ýär­di.
Žo­rik ýü­zug­ra del­lek­ha­na öň­lü­gi­ni çö­züp yl­ga­ýar­dy. Onuň yzyn­dan ýüp­li el­lik­le­ri bag­ry­na ba­syp, Sa­te­nik süý­re­nip bar­ýar­dy.
– Og­lum, ma­ňa se­ret­me, yl­ga! – di­ýip, ol Žo­ri­ge gy­gyr­dy. Žo­rik yzy­na gaň­ryl­dy, em­ma yl­ga­wy­ny pe­selt­me­di:
– Sa­to ene, siz ma­ňa ol ýer­de ga­ra­şyň!
Sa­te­nik egil­di, el­le­ri­ni dyz­la­ry­na di­räp dur­dy. De­mi­ni dür­säp, ýe­ne Žo­ri­giň yzyn­dan süý­re­nip ug­ra­dy.
– Bil­geş­le­ýin al­ma­dyk bol­sa ge­rek! – di­ýip, ol kim­dir bi­ri­ne gür­rüň ber­ýän ýa­ly, el­lik­le­ri ho­wa­da pyr­la­ýar­dy.
Žo­rik oba ta­rap eňip bar­ýan Mar­le­zon bi­len ýar­py ýol­da pe­te-pet gel­di. Ony gö­rüp, eşek sak­ga aýak çek­di-de, pyr­la­nyp, yza dö­nüp, ge­len ug­ru­na ça­pyp ug­ra­dy.
Owa­ne­si, el­bet­de, ha­las et­di­ler. Ol has­sa­ha­na­da iki gün özü­ni bil­män ýat­dy. Gö­zü­ni açan­da, il­ki so­ran za­dy aý­pal­ta­sy bol­dy. Abat­my ýa-da ýo­gu­na ýa­nyp­dyr­lar­my?
– Abat, seň pal­taň abat! – di­ýip, Sa­te­nik ga­har­lan­dy: – Sen, go­wu­sy, Mar­le­zo­ny so­ra­sa­na. Ol toý­nak­la­ry bi­len ýa­pyk der­we­zä­ni bö­wüs­di ahy­ryn! Kö­me­ge ça­gyr­mak üçin tu­tuş oba­ny aý­la­nyp çyk­dy!
– Wah, mäh­rem dos­tum, öz ýö­rel­ge­le­ri­ne gar­şy gi­dip­dir, ýa­pyk der­we­zä­niň ýa­ny­na ba­ryp­dyr! – di­ýen­de, Owa­ne­siň gö­zü­ne ýaş aý­lan­dy.
Has­sa­ha­na­dan çy­kan­dan soň­ra ol ýe­ne bal­çy kä­ri­ne do­lan­dy. Se­bä­bi ary ça­ky­my­na al­ler­gi­ýa­sy­nyň aň­sat dü­ze­dip bol­jak dü­şü­niş­mez­lik­di­gi­ne umy­dy­ny ýi­tir­män­di. On­so­ňam in­di öz ary­la­ryn­dan o di­ýen çe­ki­ni­bem dur­ma­ýar­dy. Nä­mü­çin çe­kin­me­li­mi­şin, se­bä­bi Boç­kans­la­ryň maş­ga­la­syn­da he­niz ary­dan ýeň­len adam dün­ýä inen däl­dir!

Terjime eden Hemra HUDAÝGULYÝEW.