Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň baş­lan­gyç­la­ry esa­syn­da ýur­du­myz­da mi­we­li we sa­ýa­ly agaç­la­ry ös­dü­rip ýe­tiş­dir­mä­ge uly üns be­ril­ýär. Türk­me­nis­ta­nyň top­rak-ho­wa şert­le­ri bag­çy­ly­gy ös­dür­mek üçin örän amat­ly­dyr. Bag­çy­ly­gyň ös­dü­ril­me­gi ýe­tiş­di­ril­ýän mi­we­li agaç­la­ryň ýag­da­ýy­na we sort­la­ry­nyň ka­da­ly gat­na­şy­gy­na bag­ly bol­ýar.
Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň hem-de Ar­ka­dag­ly Gahryman Ser­da­ry­my­zyň ka­bul eden ka­rar­la­ry esa­syn­da daý­han­la­ra eke­ran­çy­lyk ýer­le­ri­niň uzak möh­let­le­ýin ula­n­ma­ga be­ril­me­gi, önüm ön­dü­ri­ji­le­riň ma­li­ýe taý­dan gol­da­nyl­ma­gy, oba ho­ja­lyk teh­ni­ka­la­ry, suw, to­hum, hi­mi­ki se­riş­de­ler bi­len ýe­ter­lik de­re­je­de üp­jün edil­me­gi eke­ran­çy­lyk, şol san­da mi­we­çi­lik pu­da­gy­nyň güýç­li dep­gin­de ös­dü­ril­me­gi­ne müm­kin­çi­lik ber­ýär.
Mi­we­çi­lik gir­de­ji­li pu­dak­la­ryň bi­ri bo­lup, ýy­lyň do­wa­myn­da hal­ky­my­zyň ter mi­we­ler we ir-iý­miş­ler bi­len üp­jün edil­me­gi­ne goşant goşýar. Mi­we­le­riň dü­zü­min­de 75-90% suw, 15% be­lok­lar, 5-23% şe­ker, 2-3% or­ga­ni­ki kis­lo­ta­lar (li­mon, al­ma), ýag­lar, ys be­ri­ji mad­da­lar, dür­li wi­ta­min­ler sak­la­nýar.
Türk­me­nis­ta­nyň ho­wa şert­le­ri­ dür­li gör­nüş­li agaçlary ös­dür­mä­ge müm­kin­çi­lik ber­ýär. Kö­pet­da­gyň sal­kyn etek­le­rin­den baş­lap, Amy­der­ýa­nyň boý­la­ry­na, Sum­bar jül­ge­si­niň subt­ro­pi­ki zo­la­gyn­dan Da­şog­zuň sal­kyn säh­ra­la­ry­na çen­li her bir se­bitde üýt­ge­şik ha­sy­l alyp bolýar.
Eziz Di­ýa­ry­myz­da üzüm­çi­lik iň ga­dy­my pu­dak­la­ryň bi­ri­dir. Halk seç­gi­çi­le­ri­niň ta­gal­la­sy bi­len ke­ma­la ge­len «Ge­lin­bar­mak», «Ter­baş», «Ga­ra kiş­miş» ýa­ly üzüm gör­nüş­le­ri iriligi we ta­ga­my bi­len haý­ran gal­dyr­ýar. Da­şo­guz we­la­ýa­ty özü­niň so­wu­ga çy­dam­ly we uzak wagt­lap sak­lan­ýan al­ma­la­ry bi­len meş­hur­dyr. Le­bap­da bol­sa, ar­my­dyň şi­re­li gör­nüş­le­ri giň­den ös­dü­ri­lip ýe­tiş­di­ril­ýär. Bu mi­we­ler wi­ta­min­le­re baý­ly­gy we iý­mit siň­di­riş ul­ga­my­na peý­da­ly­ly­gy bi­len adam­la­ryň sag­ly­gy­ny ber­kit­mek­de uly äh­mi­ýe­te eýe­dir. Ýur­du­my­zyň Mag­tym­gu­ly et­ra­bynda öz­bo­luş­ly mik­rok­li­ma­t bolup, bu ýer­de ös­ýän nar­lar, in­jir­ler, hur­ma­lar we hoz­lar der­man­lyk hä­si­ýet­le­ri bi­len ta­nal­yp, şi­re­si we dä­ne­le­ri­niň hi­li dün­ýä ba­za­ryn­da bäs­le­şi­ge ukyp­lydyr.
Hä­zir­ki wagt­da ýur­du­my­zyň oba ho­ja­ly­gyn­da düýp­li öz­gert­me­ler ama­la aşy­ryl­ýar. Hu­su­sy te­le­ke­çi­le­riň ta­gal­la­sy bi­len müň­ler­çe gek­tar meý­dan­da bag­lar dö­re­dil­ýär. Suw se­riş­de­le­ri­niň tyg­şyt­ly ula­nyl­ma­gy üçin dam­ja­la­ýyn su­wa­ryş ul­gam­la­ry ula­ny­lyp, pes boý­ly agaç­la­ryň ekil­me­gi ne­ti­je­sin­de 2-3 ýyl­dan soň bol ha­syl alyn­ma­gy, mi­we­le­riň hi­li­ni ýi­tir­män sak­lan­ma­gy üçin so­wa­dy­jy am­mar­la­ryň gu­rul­ma­gy azyk bol­çu­ly­gy­nyň üp­jün edil­me­gi ug­run­da edil­ýän giň ge­rim­li iş­le­riň ne­ti­je­si­dir. Türk­me­nis­tan di­ňe içerki bazary mi­we bi­len üp­jün et­mek bi­len çäk­len­män, eý­sem, daşary ýurtlara hem önüm­le­ri ug­ra­dyp baş­la­dy.
Türk­men bag­ban­la­ry­nyň yh­la­sy bi­len ke­ma­la gel­ýän mi­we­ler hal­ky­my­zyň sag­ly­gy­nyň we ýur­du­my­zyň be­re­ke­di­niň çeş­me­si­dir. Her bir eki­len na­hal gel­jek­ ne­sil­le­re go­ýul­ýan iň uly mi­ras­dyr.

Yhlasmyrat MEREDOW,
Türkmenistanyň Serhet institutynyň harby talyby.

Gyzykly bolup bilerЕЩЕ ОТ АВТОРА