Arassa daşky gurşaw üçin 200 trillion dollar sarp ediler

Ho­wa­nyň ha­pa­lan­ma­gy we ho­wa goý­be­ril­ýän zy­ýan­ly gaz­lar glo­bal ma­ýyl­gan­ly­gy se­bäp bol­ýar. Bu bol­sa te­bi­ga­ta gö­nü­den-gö­ni zy­ýan ýe­tir­ýär. Mu­nuň öňü­ni al­mak üçin se­na­gat­da, lo­gis­ti­ka­da we beý­le­ki adam bi­len bag­ly he­re­ket­ler­de has aras­sa usul­lar­dan peý­da­la­nyl­ma­gy­na ze­rur­lyk du­ýul­ýar. Dün­ýä ýurt­la­ry­nyň kö­pü­si 2050-nji ýy­la çen­li ho­wa goý­be­ril­ýän zy­ýan­ly gaz­la­ryň do­lu­ly­gy­na ara­dan aýyr­ma­gy mak­sat edin­ýär. “Bloom­berg­NEF” şe­re­ke­ti­niň mag­lu­ma­ty­na gö­rä, elekt­rou­lag we has az gaz çy­kar­ýan ener­gi­ýa ön­dür­ýän des­ga­lar (gaý­ta­dan di­kel­dil­ýän ener­gi­ýa çeş­me­le­ri­niň önüm­çi­li­gi) gel­jek­de has köp ma­ýa go­ýu­my özü­ne çek­ýän ugur­lar bo­lar. Mar­ke­ting şe­re­ke­ti­niň ge­çi­ren bar­la­gyn­da 2050-nji ýy­la çen­li ho­wa goý­be­ril­ýän zy­ýan­ly gaz­la­ryň do­lu­ly­gy­na ara­dan aý­ry­lyp bi­lin­jek­di­gi we ho­wa­nyň maý­la­ma­gy­ny 1,77 de­re­je bi­len çäk­len­di­rip bol­jak­dy­gy­ny ýü­ze çy­ka­ryl­dy. Bu ýag­da­ýa yk­dy­sa­dy ba­bat­da ba­ha ber­mek üçin taý­ýar­la­nan mag­lu­mat­da bu mak­sa­da ýet­mek üçin je­mi 200 tril­li­on dol­lar­lyk ma­ýa go­ýu­myň go­ýul­ma­ly­dy­gy bel­le­nil­ýär. Aras­sa ener­gi­ýa çeş­me­le­ri üçin 2021-nji ýyl­da 2 tril­li­on dol­lar sarp edi­lip­dir. Bi­ler­men­ler yk­dy­sa­dy ge­çiş üçin bu gör­ke­zi­ji­niň ýyl­lyk 4 tril­li­on dol­la­ra ýe­ti­ril­me­li­di­gi­ni bel­le­ýär­ler. Do­lu­ly­gy­na “nol emis­si­ýa” üçin bol­sa ýyl­lyk 7 tril­li­on dol­lar ma­ýa go­ýu­myň öz­leş­di­ril­me­li­di­gi bel­le­nil­ýär. Mu­nuň üçin bol­sa, kä­bir me­tal­la­ra bo­lan is­leg gör­ne­tin ýo­kar­la­nar. My­sal üçin 2050-nji ýy­la çen­li li­tiý ele­men­ti­ne bo­lan is­leg 2020-nji ýyl­da­ky­dan 17,5 es­se köp bo­lar. “Bloom­berg­NEF”-iň glo­bal yk­dy­sa­dy­ýet bo­ýun­ça ýol­baş­çy­sy mag­lu­ma­tyň esa­sy aw­to­ry Da­wid Hos­tert 2030-njy ýy­la çen­li aras­sa ener­gi­ýa çeş­me­le­ri­ne ma­ýa go­ýum­la­ryň dört es­se art­ma­ly­dy­gy­ny bel­le­ýär. Hü­när­me­niň bel­le­me­gi­ne gö­rä bu mak­sa­da ýet­mek üçin wo­do­rod ýan­gy­jyn­dan hem has köp peý­da­la­nyl­ma­ly bo­lar.

Je­mal Sa­par­gu­ly­ýe­wa, Ýag­şy­gel­di Ka­ka­ýew adyn­da­ky Hal­ka­ra ne­bit we gaz uni­wer­si­te­ti­niň uly mu­gal­ly­my.