Ýurdumyzda Türkmenistanyň Konstitusiýasyna we umumy kabul edilen halkara kadalara laýyklykda erkekler hem-de zenanlar üçin deň mümkinçilikleri döretmek hormatly Prezidentimiz tarapyndan üstünlikli durmuşa geçirilýän döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenendir. Hut şoňa görä-de, 2030-njy ýyla çenli döwür üçin durnukly ösüş babatda Gün tertibiniň möhüm bölegi bolup durýan gender deňligi boýunça daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmek Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň wajyp ugurlarynyň biri bolup çykyş edýär.
BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň çäklerinde geçirilen mowzuklaýyn forumlar barada aýdylanda Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy bilen netijeli hyzmatdaşlygynyň ähli möhüm ugurlary, şol sanda gender syýasatyny hem öz içine alýandygyny bellemek gerek. Awazada geçirilen forumyň maksatnamasyna zenan ýolbaşçylaryň duşuşygynyň girizilmegi hem tötänleýin däldir. Çünki zenanlaryň öň hatarda bolmagy häzirki döwrüň ählumumy, şol sanda deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň ýüzbe-ýüz bolýan meselelerini çözmegiň möhüm şertidir. Forumda hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzda amala aşyrylýan ägirt uly durmuş-ykdysady özgertmeler maksatnamalaryny ýerine ýetirmekde zenanlaryň uly orun eýeleýändigine aýratyn üns çekildi. Şunuň bilen birlikde, zenanlaryň yhlasly işleri, täze pikirleri bilen howanyň üýtgemegi ýaly ählumumy wehimlere garşy göreşmekde, durmuş-ykdysady, medeni-ynsanperwer ösüş, saglygy goraýyş, bilim baradaky möhüm meseleleriň çözülmegine uly goşant goşýandyklary bellenildi.
Ýurdumyzda zenanlaryň mümkinçilikleriniň artdyrylmagyna uly ähmiýet berilýär. Häzirki döwürde amala aşyrylýan giň gerimli işlere işjeň gatnaşýan gelin-gyzlaryň müňlerçesini özünde jemleýän Türkmenistanyň Zenanlar birleşigi hormatly Prezidentimiz tarapyndan üstünlikli durmuşa geçirilýän özgertmeleri ilerletmekde iri düzümleriň biri bolup çykyş edýär. Türkmen jemgyýetiniň möhüm bölegini düzýän zenanlar häzirki wagtda döwlet dolandyryşynyň dürli düzümlerinde – kanun çykaryjy, ýerine ýetiriji edaralarda işlemek, daşary syýasy işlere gatnaşmak we telekeçilik bilen meşgullanmak arkaly Watanymyzy dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna çykarmaga gönükdirilen giň gerimli maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegine uly goşant goşýarlar. Şunuň bilen birlikde, ýurdumyzda raýatlarymyzyň hukuklarynyň we bähbitleriniň goralmagy, maşgalanyň goldanylmagy, eneligiň, çagalygyň goraglylygy boýunça toplumlaýyn işler alnyp barylýar.
Döwletimiz tarapyndan gelin-gyzlara dürli ýeňillikler berilýär, zenanlaryň mynasyp durmuşda ýaşamagy, döredijilikli zähmet çekmegi ugrunda ähli zerur şertler döredilýär, kanunçylyk esasynda gender deňligi üpjün edilýär. Şunuň bilen baglylykda, «Aýallaryň we erkekleriň deň hukuklarynyň we deň mümkinçilikleriniň üpjün edilmeginiň döwlet kepillikleri hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň hereket edýändigini bellemek gerek. Bu ugurdaky anyk tagallalara halkara bileleşik tarapyndan ýokary baha berilýär. Munuň özi hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda gender deňligini üpjün etmek, ýurdumyzda demokratik ýörelgeleri mundan beýläk-de berkitmek boýunça alnyp barylýan giň gerimli işleriň dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilýändiginiň ýene-de bir güwäsine öwrüldi.
Türkmenistanyň gender deňligi ulgamynda Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlygy barada aýdylanda, BMG-niň bu ugurdaky strategiýasynyň köpýyllyk tejribä esaslanýandygyny, «Ösüşiň maksady hökmünde gender deňligi» başlangyjynda zenanlaryň eýeleýän ornuny gowulandyrmagyň ýollaryny agtarmagy maksat edinýändigini nygtamak möhümdir. Häzirki döwürde Milletler Bileleşiginiň ähli tagallalary Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmäge gönükdirilendir. 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Gün tertibinde gender deňligi durnukly ösüşiň möhüm şerti hökmünde guramanyň ähli edaralarynyň işine girizildi. Şolaryň esasylarynyň hatarynda BMG-niň Gender deňligi meseleleri we zenanlaryň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini giňeltmek boýunça edarasyny (BMG – Zenanlar) görkezmek bolar. Bu düzüm ýerli, milli we sebit derejesinde zenanlaryň mümkinçiliklerini artdyrmaga gönükdirilen «Zenanlar, parahatçylyk we howpsuzlyk» başlangyjy boýunça olaryň dawa-jenjelleriň öňüni almak, parahatçylygy ilerletmek işine gatnaşmagyny goldaýar.
Türkmenistanyň gender syýasaty ulgamynda anyk maksatlara gönükdirilen wezipeleri çözmäge jogapkärçilikli çemeleşýändigini bellemek gerek. Munuň özi bu ugurda umumy kabul edilen standartlary geljekde hem ilerletmekde oňyn netijeleriň gazanylmagyna ýardam berýär. Bitarap Türkmenistan dünýä ýurtlary we iri halkara guramalar, ilkinji nobatda, BMG-niň gender deňligini ilerletmek we zenanlaryň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini giňeltmek boýunça ýöriteleşdirilen edaralary bilen netijeli hyzmatdaşlygy işjeň ösdürýär.
Ogulsona BOPPYÝEWA,
Aşgabat şäherindäki 12-nji çagalar bakja-bagynyň müdiriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji.