Iňlis diliniň global derejedäki ähmiýeti

Dün­ýä­de ene di­li hök­mün­de iň köp hy­taý­ça gep­le­şil­ýän hem bol­sa, ara­gat­na­şyk dür­li mil­let­le­riň ara­syn­da ara­gat­na­şyk di­li hök­mün­de iň­lis­çe bi­rin­ji­li­gi sak­la­ýar. Iň­lis di­li­niň hal­ka­ra de­re­je­si­ne ýet­me­gi bu di­li öw­ren­mä­ge zrur­ly­gy has-da art­dyr­ýar. Iň­lis­çe 67 ýur­duň we 27 sa­ny hal­ka­ra gu­ra­ma­nyň res­mi di­li­dir. Dip­lo­ma­ti­ýa, söw­da ýa-da işe­wür gep­le­şik­ler, hal­ka­ra amal­la­ryň 90 gö­te­ri­mi iň­lis di­lin­de al­nyp ba­ryl­ýar. Şol san­da ma­li­ýe bir­ža­la­ry, ýer­leş­ýän ýe­ri­ne ga­ra­maz­dan, iş­le­rin­de iň­lis di­li­ni ulan­ýar­lar. Iň uly kor­po­ra­si­ýa­lar içer­ki ara­gat­na­şy­gy di­ňe iň­lis di­lin­de alyp bar­ýar­lar. Iň­lis dil­li ýurt­lar­da­ky ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri – Ang­li­ýa we ABŞ dün­ýä reý­tin­gin­de bi­rin­ji or­ny eýe­le­ýär­ler. Iň go­wy or­ta mek­dep­ler iň­lis di­lin­de okad­ýar­lar. Iň­lis di­li­ni bil­mek, yl­my ugur­da hü­när ug­ry üçin hök­ma­ny şert­dir. Iň soň­ky göz­leg­ler we ha­sa­bat­lar el­my­da­ma iň­lis di­lin­de çap edil­ýär. XXI asyr glo­bal­laş­ma döw­ri. Şo­nuň üçin hä­zir­ki wagt­da dür­li ýurt­lar­dan ge­len­le­riň bir-bi­ri bi­len ara­gat­na­şyk sak­la­ma­gy­na müm­kin­çi­lik ber­ýän pla­ne­ta­nyň äh­li ýa­şaý­jy­la­ry üçin umu­my bir di­le aý­ra­tyn ze­rur­lyk bar. “Glo­bal dil” adal­ga­sy il­kin­ji ge­zek iň­lis aly­my De­wid Kris­tal ta­ra­pyn­dan ling­wis­tik ula­ny­ly­şa gi­ri­zil­di. D.Kris­ta­lyň pi­ki­ri­çe, dün­ýä­de iň­lis di­lin­de gep­le­ýän­le­riň sa­ny bir mil­liard ýüz mil­li­on­dan gow­rak, ola­ryň di­ňe dört­den bi­ri­niň ene di­li iň­lis­çe bo­lup, al­ty ýüz mil­li­on adam hü­när we gün­de­lik ara­gat­na­şyk üçin ikin­ji dil iň­lis­çe gep­leş­ýär. Hä­zir­ki wagt­da bu dil dün­ýä­niň 62 ýur­dun­da res­mi ýa-da ikin­ji res­mi dil de­re­je­si­ne eýe we dün­ýä ila­ty­nyň 97 gö­te­ri­mi ony hal­ka­ra ara­gat­na­şyk di­li ha­sap­la­ýar. Ha­bar be­riş se­riş­de­le­rin­de, işe­wür­lik­de, yk­dy­sa­dy­ýet­de, bi­lim­de, sport­da we güý­men­je pu­da­gyn­da iň­lis di­li ag­dyk­lyk ed­ýär. Dün­ýä­dä­ki mag­lu­mat­la­ryň 80 gö­te­rim­den gow­ra­gy iň­lis di­lin­de sak­lan­ýar. Şeý­le-de yl­my iş­le­riň 70-85 gö­te­ri­mi il­ki iň­lis di­lin­de ne­şir edil­ýär. Mag­lu­mat­la­ra gö­rä, iň­lis­çe­de 200 müň, ne­mes di­lin­de 184 müň we fran­suz di­lin­de 100 müň tö­we­re­gi söz bar. Iň­lis di­li, söz we iş­lik hök­mün­de söz­den has köp peý­da­lan­mak uky­by­na eýe­dir.

Dün­ýä Gur­ba­no­wa, Döw­let­mäm­met Aza­dy adyn­da­ky Türk­men mil­li dün­ýä dil­le­ri ins­ti­tu­ty­nyň ta­ly­by