In­do­ne­zi­ýa­nyň ýa­şyl ar­hi­pe­la­gy

Köp­ler bu ada­la­ry ga­ýyk­ly sy­ýa­hat ed­ýän bol­sa, köp­ler ýa­şyl ga­ýa­la­ry di­ku­çar ar­ka­ly ýo­kar­dan syn­la­ýar. Gü­nor­ta-Gün­do­gar Azi­ýa­nyň meş­hur sy­ýa­hat­çy­lyk ugur­la­ry­nyň bi­ri bo­lan bu ar­hi­pe­la­ga «Ra­ja Am­pat» di­ýil­ýär. Ba­tan­ta, Mi­so­ol, Sa­la­wa­ti we Waý­geo ýaly 4 esa­sy ada­ny hem-de 1500-den gow­rak ulu­ly-ki­çi­li ada­la­ry özün­de jem­le­ýän Ra­ja Am­pat ýer­li dil­den ter­ji­me edi­len­de «Dört Pa­ty­şa» diý­me­gi aň­lad­ýar. Ada­la­ryň iň ulu­sy Waý­geo bo­lup, sy­ýa­hat­çy­la­ryň düş­le­ýän ada­sy ha­sap­lan­ýar.
Dün­ýä­niň iň aja­ýyp te­bi­gy gö­zel­lik­le­ri­niň bi­ri bo­lan bu ada In­do­ne­zi­ýa­nyň çä­gin­de, Pa­pua–Tä­ze Gwi­ne­ýa­nyň de­mir­ga­zyk-gün­ba­ta­ryn­da ýer­leş­ýär. Ra­ja Am­pat ada­lar top­lu­my su­was­ty gö­zel­li­gi we de­ňiz jan­dar­la­ry­ny syn­la­ma­gy ha­la­ýan­lar üçin iň go­wy dynç alyş mer­kez­le­ri­niň bi­ri­dir. Sy­ýa­hat­çy­lar il­ki Waý­saý port şä­he­ri­ne ba­ryp, soň­ra uçar­ly ýa-da gä­mi­li ýa­şyl ar­hi­pe­la­ga git­me­li bol­ýar­lar. Waý­saý şä­he­ri So­rong şä­her­i­niň go­la­ýyn­da ýer­leş­ýär.
Ar­hi­pe­la­gyň çä­gin­de 540-dan gow­rak mer­jen ga­ýa­la­ry, ba­ly­gyň 1400-den gow­rak gör­nü­şi, kit­ler­den de­ňiz at­la­ry­na çen­li dür­li gör­nüş­li de­ňiz jan­dar­la­ry ýa­şa­ýar. Ar­hi­pe­lag­da su­was­ty jan­dar­lar bi­len bir ha­tar­da, de­ňiz kro­ko­dil­le­ri hem ýa­şa­ýar. Şol se­bäp­li bu ýer­dä­ki kä­bir ada bar­mak we su­wa düş­mek howp­ly ha­sap­lan­ýar.
Ada bar­ýan ýaş ju­wan­lar il­ki bi­len Ka­ra­wa­pop kö­lü­ni gör­mä­ge how­lug­ýar­lar. Ýü­re­ge meň­zeş «Söý­gi kö­li» dün­ýä­niň iň ro­man­tik ýer­le­ri­niň bi­ri ha­sap­lan­ýar. Ar­hi­pe­la­gyň kä­bir ada­syn­da ta­ry­hy wa­ka­la­ry gür­rüň ber­ýän ga­ýa su­rat­la­ry hem sak­lan­ýar. La­bi­rin­te meň­zeş ada­la­ryň ara­syn­dan iň meş­hu­ry suw ero­zi­ýa­syn­dan eme­le ge­len kö­me­le­ge meň­zeş ada­lar ha­sap­lan­ýar. Su­wuň ur­ma­gy ne­ti­je­sin­de aşa­ky bö­le­gi oýu­lan te­ge­lek ada­lar ba­lyk­la­ryň giz­len­me­gi we şol ýer­de ýa­şa­ma­gy üçin oňaý­ly şert dö­red­ýär.
«Ka­li Bi­ru» der­ýa­sy Ra­ja Am­pat ada­lar top­lu­my­nyň iň meş­hur ýe­ri bo­lup, ga­ýyk­ly ba­ryp bol­ýar. Ýer­li hal­kyň ara­syn­da Gök der­ýa diý­lip at­lan­dy­ryl­ýan bu gö­zel­lik ma­ýa­li­bit taý­pa­sy üçin mu­kad­des ýer ha­sap­lan­ýar. Bu ýer­dä­ki düz­gü­ne gö­rä, sy­ýa­hat­çy­lar aras­sa­çy­lyk düz­gün­le­ri­ni ber­jaý et­mek ar­ka­ly der­ýa­nyň di­ňe bir ke­na­ryn­da 30 mi­nu­ta çen­li su­wa dü­şüp bil­ýär­ler. Mu­kad­des ha­sap­la­nyl­ýan­dy­gy we di­ňe ma­ýa­li­bit taý­pa­sy­na de­giş­li bo­lan­dy­gy se­bäp­li, der­ýa­nyň gar­şy ke­na­ry­na geç­mek ga­dagan edil­ýär. Ýer­li hal­kyň ara­syn­da Gök der­ýa ba­ra­da köp san­ly ro­wa­ýat­lar bar.
Ar­hi­pe­la­gyň meş­hur ýer­le­ri­niň ýe­ne bi­ri aja­ýyp gör­nü­şe eýe bo­lan Pi­aý­ne­mo ada­la­ry­dyr. Aý­lag­da ýer­leş­ýän ki­çi­jik ada­lar owa­dan we tä­sin te­bi­gy gö­zel­li­gi eme­le ge­tir­ýär. Mun­dan baş­ga-da, Wa­ýag ada­la­ry we Aku­la ke­na­ry sy­ýa­hat­çy­lar üçin iň tä­sin baş­dan­ge­çir­me­le­ri hö­dür­le­ýär. Man­su­ar ada­syn­da bol­sa ak çä­gä­niň üs­tün­de Gü­nüň ba­ty­şy­ny syn­la­mak gaý­ta­lan­ma­jak duý­gu­la­ry dö­red­ýär. Bu ada Ra­ja Am­pat ar­hi­pe­la­gy­nyň iň pes ada­sy­dyr.
Te­bi­ga­ty sö­ýü­ji­ler Ra­ja Am­pat­da di­ňe şol ýer­de ga­bat gel­ýän gy­zyl jen­net gu­şu­ny hem ýa­kyn­dan syn­lap bil­ýär­ler. Iki sa­ny uzyn ýe­le­gi, se­çe­ge meň­zeş guý­ru­gy bo­lan gy­zyl guş uzak­dan edil gü­le meň­ze­ýär.