San­tol – injire meň­zeş tä­sin mi­we

Ýa­ba­ny man­gos­tin diý­lip at­lan­dy­ryl­ýan bu mi­wä yl­my dil­de «San­do­ricum ko­et­ja­pe» di­ýil­ýär. Fi­lip­pin­ler bu mi­wä­ni san­tol di­ýip at­lan­dyr­sa­la­ram, tai­land­ly­lar oňa «kra­ton» diý­ýär­ler. Na­rynç reňk­li, ga­lyň ga­byk­ly mi­we da­şyn­dan gö­räý­mä­ge, hoza we in­ji­re ça­lym ed­ýär. Iýil­ýän bö­le­gi sa­rym­sak şe­kil­li bö­lek-bö­lek bu mi­wä­niň ta­ga­my şet­da­ly­ny we pyr­ty­ka­ly ýa­dy­ňa sal­ýar. Mi­wä­niň ga­by­gy­ny deň ikä ke­se­niň­de, pag­ta go­za­sy­nyň için­dä­ki ha­na meň­zeş, ak­ja iýil­ýän bö­lek­ler peý­da bol­ýar. Mi­wä­ni bö­lek­le­re bö­lüp ýa-da ga­by­gy­ny ýu­ka­jyk aras­sa­lap, al­ma ýa­ly diş­läp hem iýip bol­ýar. Suw­ly we şi­re­li san­tol mi­we­si­niň ta­ga­my bi­raz tur­şum­tyk bol­ýar. Köp ýurt­da ýa­ba­ny mi­we ha­sap­lan­ýan san­tol to­mus pas­lyn­da ýe­tiş­ýär. Mi­wä­ni çi­gi­di bi­len bi­le­lik­de iý­mek örän howp­ly ha­sap­lan­ýar. Tai­land­ly­lar san­to­ly du­za ba­syp iý­ýär­ler. Beý­le­ki ýurt­lar­da bol­sa bu mi­we iş­däa­çar­la­ra we na­ha­ra go­şul­ýar.
San­tol mi­we­si Gü­nor­ta-Gün­do­gar Azi­ýa­da ös­ýän tro­pik agaç­da ýe­tiş­ýär. Bal­dak­la­ry üç ýap­rak­dan yba­rat bo­lan ady­bir agaç çalt ös­ýär. He­mi­şe ýa­şyl öwüs­ýän bu aga­jyň sa­ry we gy­zyl mi­we ber­ýän iki gör­nü­şi ös­dü­ril­ýär. Onuň be­ýik­li­gi 15-30 met­re çen­li ýet­ýär. San­tol aga­jy ýa­ba­ny te­bi­gat­da has go­wy ös­ýär we bol ha­syl ber­ýär.