Ake­bi – ýa­pon mi­we­si

Ýa­po­ni­ýa­da ýa­ba­ny ös­ýän ake­bi Gün­do­gar Azi­ýa­nyň iň tä­sin mi­we­le­ri­niň bi­ri­dir. Iýil­ýän bö­le­gi že­la­tin ýa­ly süý­ji hem-de şi­re­li bo­lan bu mi­wä­niň ga­by­gy gö­güm­til-gül­gün reňklidir. Yl­my ady «Ake­bia qui­na­ta» bo­lan ýum­şak mi­we dag etek­le­rin­de we to­kaý­lar­da ös­ýär. Mi­wä­niň or­ta­ça uzyn­ly­gy 10-13 san­ti­metr bo­lup, şa­ha­lar­dan asyl­gy dur­ýar. Ake­bi­niň bit­ýän ýe­ri­ne bag­ly­lyk­da, ga­by­gy açyk gül­gün ýa-da doý­gun gyz­gylt reňk­de bo­lup bil­ýär.
Ake­bi ýa­pon di­lin­de «açylýan mi­we» diý­me­gi aň­lad­ýar. Kap­su­la meň­zeş gül­gün mi­we­ler çyr­ma­şyp ös­ýän gy­rym­sy agaç­da bit­ýär­ler. Üzü­me meň­zeş bu agaç şo­ko­la­dyň we wa­ni­liň ysy­ny ber­ýän ga­ram­tyl-gyr­my­zy gül­ aç­ýar. Aga­jyň gül­le­ri atyr önüm­çi­li­gin­de peý­da­la­nyl­ýar. Çe­ýe we uzyn şa­ha­la­ry bol­sa, se­bet ör­mek üçin ula­nyl­ýar. Maý-iýun aý­la­ryn­da hoş­boý ys­ly gül­le­riň or­nun­da ki­çi­jik mi­we­ler peý­da bo­lup baş­la­ýar. Ýa­rym Aýa meň­zeş süýn­mek mi­we sent­ýabr-okt­ýabr aý­la­ryn­da ýe­tiş­ýär. Uzak wagt­lap sak­lap bol­ma­ýan­dy­gy se­bäp­li, bu miwe ba­ry-ýo­gy iki hep­de el­ýe­ter­li bol­ýar. Için­de bir top­bak çi­gi­di bo­lan ake­bi­ni kes­mek ze­rur­ly­gy ýok. Se­bä­bi mi­we do­ly ýe­ti­şen­de edil py­çak bi­len ke­si­len ýa­ly bo­lup, öz-özün­den açyl­ýar.
Li­çä we ba­na­na meň­zeş ta­ga­my bo­lan ake­bi­niň ýu­ka­jyk et­li bö­le­gi iýil­ýär. Mi­wä­niň ajym­tyk ga­by­gyndan ýa­pon aş­ha­na­syn­da gök önüm­ler bi­len bi­le­lik­de dür­li ta­gam­lar taý­ýar­la­nyl­ýar. Ake­bi gow­ru­lyp, oda dag­la­nyp we duz­la­nyp hem iýil­ýär. Mun­dan baş­ga-da, mü­rep­be, şer­bet, mi­we suw­la­ry taý­ýar­la­nyl­ýar. Gö­güm­til-gül­gün mi­we Ýa­po­ni­ýa­nyň To­ho­ku se­bi­tin­de «Da­gyň şa­za­da­sy» diý­lip at­lan­dy­ryl­ýar. Ake­bi­niň iň esa­sy ös­ýän se­bi­ti bo­lan To­ho­ku­da der­man­lyk hä­si­ýet­li bu mi­wä ba­gyş­la­nyp oba hojalyk fes­ti­wal­lary we sergiler ge­çi­ril­ýär. Ake­bi mi­we­si­ni Ýa­po­ni­ýa­nyň, Hy­ta­ýyň we Ko­re­ýa Res­pub­li­ka­sy­nyň ba­zar­la­ryn­dan ta­pyp bol­ýar. Gül­gün mi­we­ler seý­rek ýag­daý­da Ýew­ro­pa­da, Tä­ze Ze­lan­di­ýa­da we ABŞ-da ös­dü­ri­lip ýe­tiş­di­ril­ýär.